Главная страница
Контакты

    Басты бет


В суытады с жылытады d ылғалдандырады

жүктеу 1.05 Mb.



жүктеу 1.05 Mb.
бет1/9
Дата17.09.2017
өлшемі1.05 Mb.

В суытады с жылытады d ылғалдандырады


  1   2   3   4   5   6   7   8   9

www.testent.ru

География.
Антарктида материгі Оңтүстік жарты шардың климатына қалай әсер етеді?
Климат (гр. κλίμα (klimatos) - еңкейіс) - белгілі бір жердегі ауа райының көп жылдық режимі, яғни осы жерде болуға тиісті ауа райы жағдайларының жиынтығы мен оның бір ізбен өзгеріп отыруы.


А) Ешқандай әсері жоқ

В) Суытады

С) Жылытады

D) Ылғалдандырады

Е) Бір қалыпты әсер етеді

Экватордан полюске қарай күн жылуы мөлшерінің азаюына байланысты ауысып келетін табиғи заңдылықтар

А) Биіктік белдеу

В) Атмосфералық қысым

С) Су мен құрлытың таралуы

D) Ендік белдеуі

Е) Табиғи заңдылық өзгермейді

Материктік жер қыртысы неше қабаттан тұрады?
Бізді қоршаған орта: жан-жануарлар мен өсімдіктер, Жер мен Ай, Күн мен алыстағы жұлдыздар - осылардың барлығы да табиғат деген ауқымды ұғымды білдіреді.
Атмосфералық қысым - атмосфераның жер бетіне және ондағы заттарға түсіретін қысымы. Ол барометрмен, яғни сынап бағанасының биіктігімен (мм сын. бағ.), СИ жүйесінде паскальмен (Па), ал метеорол. ғылымында гектопаскальмен (гПа) немесе миллибармен (мб) өлшенеді.


А) 5

В) 7

С) 3

D) 4

Е) 2

Жер бедерінің қандай типі платформаға сәйкес келеді?

А) Ең ежелгі тұрақты тегіс жерлер

В) Таулы аймақтар

С) Геосинклиналдар

D) Опырмалы ойыстар

Е) Терең шатқалдар

Мұхит түбіндегі жер қыртысында қандай қабат кездеспейді?
Тереңдік - суқоймалардағы немесе ағын судағы су бетінен су түбіне дейінгі тік бағыттағы аралық (қашықтық). Суқоймадағы немесе ағын судағы терендікті өлшеу процесі - өлшеу деп аталады.
Шатқал - терең, түбі тар, құлама немесе тік, кейде ойыс беткейлі және көпшілік бөлігі жартасты болып келетін аңғар. Шатқал көбінесе таулы аймақтарда кездеседі, мұнда оның тереңдігі 1500-1800 м-ге дейін барады.


А) Гранит

В) Базальт

С) Шөгінді жыныстар

D) Кремний-карбонат қышқылдары

Е) Магмалық жыныстар

Жер бедерінің ең ірі формаларыматериктердің шығыңқы бөліктері мен мұхит шұңғымалары қалай қалыптасқан?
Материк (континент). Жердің геологиялық даму барысында оның сыртқы қабаттарының физикалық-химиялық және гравитациялық жіктелу нәтижесінде қалыптасқан күрделі құрамды гетеротекті денелер жиынтығы. Материктер өңірінен көрініс беретін ірі-ірі геологиялық құрылымдар болмысы басты-басты екі түрге - геосинклинальдарға және платформаларға - жіктеледі.
Форма (Қалып; form) - 1) мәліметтерді ұсыну тәсілі; 2) мәліметтер базасын басқару жүйелеріңде (мысалы, Access-Te) - мәліметтер базасындағы ақпаратты (мәліметтерді) енгізу мен редакциялауға пайдаланылатын дисплей экранына көрнекі түрде ұсыну тәсілі.
Қышқыл - химиялық қосынды, көк лакмус қағазына қызғылт рең беретін ерітінді, дәмі қышқыл. Қышқылдар құрамына қарай оттекті, оттексіз болып, олардағы сутек атомдарының сандарына қарай бір және көп негізді деп бөлінеді.


А) Литосфералық плиталардың қозғалуынан

В) Жер қыртысының тік баяу қозғалуынан

С) Жер қыртысының горизонтальды баяу қозғалуынан

D) Сыртқы күштің әсерінен

Е) Мантия заттарының жер қыртысына енуінен

Жер бетінде жауын-шашын таралуының негізгі себептері

А) Атмосфералық қысымның таралуы

В) Ауа температурасы

С) Жер бедері

D) Жердің өз осінен айналуы

Е) Күннің көкжиектен биіктігі

Кез келген жердің климаты неге тәуелді?
Атмосфералық жауын-шашын - ауа райы мен климат элементтерінің бірі; жер (немесе су) бетіне бұлттан жауатын не оның бетіне су буының қойылуы салдарынан тікелей ауадан бөлініп шығатын қатты немесе сұйық күйіндегі су.


А) Географиялық ендікке

В) Жер бетінің төсенішіне

С) Судың ағысына

D) Жер асты суына

Е) Ауаның тік қозғалуына

Жоғарғы қысымды белдеуден экваторға қарай соғатын желдер

А) Муссон желдері

В) Батыс желдері

С) Пассаттар

D) Солтүстік Шығыс желдері

Е) Торнадо

Қандай климаттық белдеуде белгілі бір жыл мезгілдерінде Батыс желдері басым болып тұрады?

А) Қоңыржай

В) Тропиктік

С) Экваторлық

D) Арктикалық

Е) Шөлді аймақтарда

«Климат» деген сөз грек тілінен аударғанда «көлбеу» деген мағынаны білдіреді.
Пассат (нем. Passat, ис. viento de pasada - көшкенге қолайлы жел) - Солтүстік және Оңтүстік жарты шарлардың тропиктік және экваторлық ендіктерінде субтропиктік жоғары қысымды аймақтардан экваторға қарай жыл бойы соғатын тұрақты желдер; Солтүстік пен Оңтүстік жарты шарларда субтропиктік жоғарғы қысымды облыстардан экваторға қарай соғып тұратын тұрақты желдер; қос жарты шардағы субтропиктік жоғарғы қысым аймағы (25 градус - 30 градус ендіктер) мен экватор арасындағы жыл бойы байқалатын тұрақты түрдегі ауа массаларының тасымалдануы.
Арктика (гр. ἄρκτος – солтүстік) - Еуразия және Солтүстік Америка құрлықтарының солтүстік шетін, Солтүстік Мұзды мұхитты аралдарымен қоса түгел қамтитын жер шарының солтүстік полюс аймағы. Ол сондай-ақ Атлант мұхиты мен Тынық мұхиттың іргелес бөліктерін де қамтиды.
Грек (ελληνικά - гректердің ана тілі, Балқан түбегіне тән Үнді-Еуропалық тіл. Үнді-Еуропалық тілдер ішінде тәуелсіз, жеке тармақ құрайды. Бұл тіл 34 ғасырлық жазбаша құжатталған тарихы бар Үнді-Еуропалық тілдердің ең ежелгісі..
Бұл қандай «көлбеу»?


А) Жаздағы күн сәулесінің жер бетіне түсуі

В) Қыстағы күн сәулесінің жер бетіне түсуі

С) Тал түстегі күннің көкжиектен биіктігі

D) Күн сәулесінің жер бетіне көлбеу түсуі

Е) Күзгі күн теңелуі

Цунами – бұл ....

А) Теңіз суының көтерілуінен пайда болған толқын

В) Су астындағы жер сілкінулер мен вулкандардан пайда болған толқын

С) Дала зонасындағы желдердеі әрекетінен пайда болған толқын

D) Айдың тартуынан пайда болған толқын

Е) Мұхит түбі рельефінің ғажаптығы

Күндізгі бриз қай бағытта соғады?

А) Теңізден құрлыққа қарай

В) Құрлықтан теңізге қарай

С) Қыста теңізден құрлыққа қарай

D) Жазда – қөұрлықтан теңізге қарай

Е) Тау етегіне қарай

Төменде көрсетілген табиғат комплекстерінің қайсысы антропогендік деп аталады?
Құрлық, материк, континент - жер қабығының дүниежүзілік мұхит деңгейінен көтеріңкі ірі бөлігі. Оның шеткі аймақтары мұхит деңгейінен төменде жатыр (қ. Құрлықтық беткей). Құрлықтың жалпы аумағы 149,1 млн.


А) Бақшалар мен су қоймалары

В) Батпақтар мен көлдер

С) Өзендер мен ормандар

D) Аңғарлар мен төбелер

Е) Аралдар мен бұғаздар

Жер бетіндегі табиғат комплекстерінің алмасуының негізгі себебін көрсетіңіз

А) Жауын-шашын түсуіне және табиғатқа адам ықпалының өзгеруі

В) Әлемдік мұхит деңгейінің және вулкандар мен жер сілкіністерінің белсенділігінің өзгеруі

С) Климаттың уақыт бойынша өзгеруі және мұхит суының құрлықты басып кетуі

D) Климаттың географиялық ендікке байланысты өзгеруі

Е) Негізгі себебі белгісіз

Температуралық жағдайы және ылғалдылығы, топырағы, өсімдіктері мен жануарлары жалпы ортақ ірі табиғи кешен қалай аталады?
Ылғалдылық - қатты денедегі, ұнтақ заттағы, газдағы ылғал мөлшері. Абсолюттік ылғалдылық - материалдардың құрғақ бөлегі массасының өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Салыстырмалы ылғалдық материал массасының бір өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері.
'Жанартау,вулкан - Жер қабатының тереңдегі жарылыдары мен жарықтарынан оның бетіне шығатын балқыған тау жыныстары мен ыстық газдардың геологиялық құрамалары. Төбесінде шұңқырға ұқсас кратері не ойысы бар, көбінесе конус немесе күмбез тәріздес болып келетін геологиялық түзілім.
Өсімдіктердің, жануарлардың (әсіресе микроорганизмдердің), климат жағдайларының және адамдардың әсерімен өзгерген жер бетінің үстіңгі борпылдақ қабаты. Топырақ бойында құнарлылық қасиеті, яғни өсімдіктерді сумен, басқа да қоректік элементтермен қамтамасыз ететін қабілеті болады.
ДЕҢГЕЙ (Уровень; layer, level) - абстракциялы дерексіздік дәреже; иерархиялық құрылым қабаты; осы желімен орындалатын белгілі бір мәселелер кешенін сипаттайтын есептеуіш желі қүрылымының логикалық қабаты,
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.


А) Климаттық белдеу

В) Табиғи зона

С) Жазықтар

D) Ормандар

Е) Таулар

Құрлықта табиғат зоналарының құрылуының алғы шарттары

А) Климат немесе жылу мен ылғалдың өзара байланысты ара қатынасы

В) Жануарлар мен өсімдіктердің арасындағы өзара байланысты ара қатынасы

С) Жазық және таулы территориялардың байланысы

D) Далалы территориялардың игерілуі

Е) Әлемдік мұхиттың беткі суының жай күйі

Табиғат компонентінің ең осал жерін анықтаңыз

А) Рельеф

В) Климат

С) Сулар

D) Топырақ

Е) Жануарлар әлемі

Биіктеген сайын температураның орташа төмендеуін анықтаңыз

А) 100м-ге 0,6 0 С

В) 100м-ге 2,80 С

С) 100м-ге 2,90 С

D) 100м-ге 200 С

Е) Биіктеген сайын төмендемейді

Тауларда табиғат зонасының алмасуы қалай аталады?
Жануарлар (лат. Animalia) - тірі организмдер дүниесіндегі негізгі екі топтың бірі (екіншісі – өсімдіктер); жүруге және сезінуге бейім тіршілік иесі; негізінен, дайын органикалық қосылыстармен қоректенетін гетеротрофты организмдер.


А) Таулы зона

В) Биіктік белдеуі

С) Ендік зона

D) Зона

Е) Тауларда табиғат зоналары алмаспайды

Мұздар елінің астанасын атаңыз

А) Копенгаген

В) Рейкьявик

С) Лондон

D) Осло

Е) Оттава

Қай климат типіне температуралардың үлкен амплитудасы және аз жауын-шашын тән болады?
Амплитуда (лат. amplіtudo - шама) - белгілі бір заңдылықпен ауытқитын шаманың өзінің орташа мәнінен не шартты түрде алынған “нөлдік мәнінен” ең үлкен ауытқуы. Мысалы, маятниктің тепе-теңдік қалпынан ауытқуы, айнымалы электр тогының электр күші мен кернеу мәндерінің ауытқуы амплитудаға жатады.
Рейкиявик (исл. Reykjavík, тура аудармасында беретін мағынасы «Түтінді мүйіс») - Исландияның астанасы, ірі қаласы және қуымы. Халқы - 119,108 тұрғын (2011), ал қалаға сапарға келушілермен бірге алсақ -елдің барлық тұрғындарын алғанда 65 % құрайтын 200 000 шамасында.
Копенгаген (дат. København) - Дания елінің астанасы, әрі ең ірі қаласы. Зеландия, Слотсхольмен және Амагер аралдарында орналасқан. Халық саны - 518 574. Қаланың бір бөлігі Христианияның Еркін қаласы өзі жариялаған жеке билікте.


А) Арктикалық

В) Муссондық

С) Шұғыл континенталды

D) Континенталды

Е) Қоңыржай

ТМД-дағы басты сөнбеген жанартау

А) Шивелуч

В) Ключевск шоқысы

С) Эльбрус

D) Алаид

Е) Безымянный

Мына таулардың қайсысы биігірек

А) Орал тауы

В) Кавказ тауы

С) Қырым тауы

D) Абиссиния тауы

Е) Мұғалжар тауы

Жер шарының қандай бөліктерінде вулкан атқылау мен жер сілкіну, ыстық бұлақтар көбірек кездеседі?
Ыстық бүлақтар - ыстық қайнар, ыстық термальды су көздері (булақтар), температурасы 50-90°С. Негізінен таулы аудандарда таралған.


А) Шөгінді жыныстармен жабылған жазықтықтарда

В) Материктің шеткі иіндеріндегі таулы аймақтарда

С) Үнді мұхитындағы аралдарда

D) Маржанды аралдарда

Е) Үстірттер мен қыраттарда

Тұщы су гидросфераның неше пайызын алады?
Гидросфера (гр. һуdor - су, spһаіrа - шар) - 1) жер ғаламшарының су қабығы немесе құрлықтағы (тереңдегі, топырақтағы, жер бетіндегі), мұхиттағы және атмосферадағы, яғни жер шарындағы барлық сулардың жиынтығы.


А) 52 %

В) 2 %

С) 78 %

D) 10 %

Е) 15 %

Әлем мұхитындағы жылы ағыстар мен суық ағыстардың пайда болу себебі

А) Судың көтерілуі мен қайтуынан

В) Үнемі соғып тұратын желдерден

С) Мұхит үбі рельефінің алуан түрлілігінен

D) Мұхит суының араласуынан

Е) Су шұңғымаларының көп болуынан

Ішкі теңіздері бар материкті атаңыз

А) Австралия

В) Еуразия

С) Солт.
Ағыс - газдың немесе сұйықтықтың жылжып орын ауыстыруы, нәтижедегі су өтімін белгіленген көлденең қималар арқылы немесе қималардың бір бөлігі арқылы тасымалдаушы су массаларының орын алмастыруы.
Америка


D) Антарктида

Е) Ондай материк жоқ

Қай бөлікте жер қыртысы өте қалың?

А) Мұхит астында

В) Жазықтықтарда

С) Материк астында

D) Тауларда

Е) Мұхит шұңғымаларында ғана

Жер бетіндегі вулкандық аймақтарда көбінесе қандай пайдалы қазбалар пайда болады?
Антарктида (гр. ἀνταρκτικός - Арктикаға керісі) - Оңтүстік поляр аймағының орталығындағы материк. Көлемі 14 млн шаршы км шамасындай. Антарктида Атлант, Үнді және Тынық мұхиттарымен қоршалган. Антарктиданы 1820 ж.
Америка (ис. América, порт. América, фр. Amérique, кеч. Amirika, айм. Amërika, нидер. Amerika) - Америка-батыс жарты шардағы екі құрлықтан тұратын дүние бөлігі. Атлант және Тынық мұхиттары аралығында. Оның құрамына Солтүстік Америка мен Оңтүстік Америка құрлықтары, дүние жүзіндегі ең үлкен арал-Гренландия және тағыда басқа жағалауға жақын аралдар кіреді.
Пайдалы қазбалар - техниканың қазіргі жағдайында халық шаруашылығына табиғи күйінде немесе байытқаннан кейін пайдаланғанда жеткілікті экономикалық нәтиже бере алатын жер қойнында кездесетін табиғи минералдық заттар.


А) Көмір, мұнай, газ

В) Тақта тас, шымтезек

С) Күкірт, пемза

D) Темір кендері

Е) Асыл тастар

Таулар қандай күштердің әсерінен бұзылады?
Асыл тастар Асыл тастар - минералдар мен тау жыныстарының көркем бұйымдар және зергерлік әшекей заттар жасауға пайдаланылатын ерекше тобы. Оларға өрнекті, түс бояулары қанық, мөлдір әрі жарық сәулесін сындырып, шашырата алатындай оптикалық қасиеті бар көптеген минералдар мен тау жыныстары жатады.


А) Жердің ішкі күшінен

В) Тектоникалық әрекеттен

С) Ішкі және сыртқы күштен

D) Сыртқы күш әсерінен

Е) Антропогендік әрекеттен

Қайсысының беткі жағы тез суынады?

А) Құрлық беті

В) Дүниежүзілік мұхит беті

С) Жер беті мен дүниежүзілік мұхит беті бірдей тез суынады

D) Жер беті мен дүниежүзілік мұхит беті бірдей жай суынады

Е) Көл су беті

Тарихи, мәдени ескерткішердің бұзылуына ең көп әсер ететін құбылыс:

А) Физикалық үгілу

В) Химиялық үгілу

С) Судың шаюы (денудация)

D) Биологиялық үгілу

Е) Мұздықтардың әрекеті

Ғарыштан түсірілген суреттерде дүниежүзілік мұхит бетінің 1/3 бөлігін мұнай майының қабыршағы жауып жатқанын көрсетеді.
Физика (көне грекше: φύσις - табиғат) - зат әлемді және оның қозғалысын зерттейтін ғылым. Бұл жөнінде физика күш, энергия, масса, оқтама т.б. сияқты тұжырымдамалармен шұғылданады.
Мұздық- ұзақ уақыттар бойына сақталатын ұдайы қозғалыстарда болатын негізінен жауын-шашындар, әсіресе қар есебінен қалыптасатын ірі мөлшерлі кристалды мұз шоғыры; таулы өлкелерде, қарлы деңгейден жоғары аймақтарда қалыптасқан М.
Мұндай ластанудың зардабы қандай болмақ?


А) Мұхит беті суының булануына кедергі жасайды

В) Мұхит пен теңіздердегі өсімдіктер мен жануарларға зияны тиеді

С) Мұхит пен атмосфера арасындағы өзара байланыс шектеледі

D) Атмосфера ластанады

Е) Жоғарыда көрсетілгендердің барлығы да көрініс табады

Тұзды көлдердің шаруашлықта қандай маңызы бар?
Ластану - адамға және табиғи экожүйеге зиянды әсер ететін физикалық-химиялық және биологиялық заттардың қоршаған ортаға залал келтіруі.


А) Шымтезек өндіреді

В) Күкірт алады

С) Тұз өндіреді

D) Балық кәсіпшілігін дамытады

Е) Суландыруға пайдаланады

Таулар мен жазықтар:

А) Тек қана құрлыта болады

В) Құрлықта және мұхит түбінде болады

С) Құрлықта және қайраңдарда ғана

D) Тек қана мұхиттарда

Е) Жер бетіндегі терең ойыстарда

«Гейзерлі Аңғар» қорығы қай жерде?

А) Камчаткада

В) Қырымда

С) Алтайда

D) Батыс Сібірде

Е) Шығыс Сібірде

Мұнай мен газ көбінесе қай жерлерден алынады?
Камчатка - Азияның солтүстік-шығысындағы аса ірі түбек. Ресейдің Камчатка өлкесі және Коряк автономды округі аумағын алып жатыр. Ұзындығы 1200 км, ені 450 км, ауданы 370 мың км². Тынық мұхиттық тектоникалық белдеуде жатуына байланысты жанартаулық және жер сілкіну әрекеттері күшті жүреді.
Шығыс Сібір - Азия, Сібір құрлығының солтүстік-шығысындағы кең-байтақ аймақ. Абай өзінің «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» атты тарихи еңбегінде: «Дін исламға кіре алмай қалған, осы күнде Күншығыс Сібірінде қазақтың ағайындары бар» деген тұжырым айтып, Минусинскіні, Бийскіні, Кузнецкіні мекендеген Сібір халықтарының «тілінен, әдетінен, түсінен туысқандығы анық көрініп тұрғандығын» сол тұжырымына дәлел етіп ұсынады, олардан қырғыздар мен қазақтардың Алатауға ауысу тарихын баяндайды.


А) Мұхит түбінен

В) Мұхиттық қайраң зонасында

С) Таулардан

D) Тұзды көлдерден

Е) Батпақтардан

Батпақты қалай пайдаланады?

А) Шымтезек алады

В) Тұщы су сақтайды

С) Балық өсіреді

D) Жерді суландырады

Е) Қүрғатады

Табиғаттағы заттың шырқ айналымы қайда жүреді?

А) Гидросферада

В) Гидросфера мен литосферада

С) Барлық геосферада

D) Атмосфераның жоғарғы қабатында

Е) Жердің ішкі қабатында

Қай теңіздің суы көп?

А) Қара теңіздің

В) Балтық теңізінің

С) Екеуінде бірдей

D) Дәл айту қиын

Е) Көктемде Қара теңізде, күзде Балтық теңізінде

Тау жыныстарының температурасы тереңдеген сайын қалай өзгереді?
Балтық теңізі Балтық теңізі, (кейінгі латынша mare Baltіcum, ертедегі атауы Варяг теңізі) - Атлант мұхитының Еуропаға еніп жатқан теңізі. Ол Швеция, Финляндия, Ресей, Эстония, Латвия, Литва, Польша, Германия және Дания мемлекеттері жерлерімен шектеседі.
Қара теңізі (орыс. Чёрное море, түр. Kara deniz, грек. Роntos Euxenos) - мейірбан теңіз, Атлант мұхиты алабына жататын теңіз. Кіші Азия мен Еуропа аралығында жатыр. Жағалауында Түркия, Болгария, Румыния, Украина, Ресей, Грузия елдері орналасқан.

  1   2   3   4   5   6   7   8   9


жүктеу 1.05 Mb.