Главная страница
Контакты

    Басты бет


Орта мектепте «ТҰРАҚты электр тогы» тарауын оқыту әдістемесі

жүктеу 63.51 Kb.



жүктеу 63.51 Kb.
Дата26.03.2017
өлшемі63.51 Kb.

Орта мектепте «ТҰРАҚты электр тогы» тарауын оқыту әдістемесі



УДК 510.(075.8)
ОРТА МЕКТЕПТЕ «ТҰРАҚТЫ ЭЛЕКТР ТОГЫ» ТАРАУЫН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ
Бердалиева Т.Д.
Әдістеме - педагогика ғылымының жеке пәндерден берілетін білім көлемі мен мазмұнын негіздеп, оны оқытудың тиімді әдістерін зерттейтін бір саласы. Тұтасынан алғандағы жас ұрпақты тәрбиелеу мен оқыту процесінің заңдылықтарын дидактика зерттейді.
- п.ғ.к., доцент

Орынбаева Ғ.Б. - физика пәнінің мұғалімі
Резюме

В данной статье уделяется большое внимание разновидности форм и методов обучения, содержанию учебного материала и использованию различных компьютерных программ в процессе решении физических задач.

Summary

This article pays great attention to the variety of forms and methods of teaching, the content of the educational material and the use of various computer programs in solving physical problems.
Ізденімпаз, жаңашыл мұғалімнің шығармашылығындағы ерекшілік, оның сабақты түрлендіре өткізіп, оқушының жүрегіне жол таба білуінде.
Мұғалім немесе оқытушы - болашақ ұрпақтарды қоғамдық өмірге тез әрі жеңіл қосылу үшін және сол қоғамның сол мақсаттарды орындайтын адамдарды қамтамасыз ету қабілетін арттыру үшін тәрбиелеу мен оқыту қажеттілігі себебінен әлемдегі ең кең тараған мамандықтардың бірі.
Әрбір сабақ мұғалімнің ізденісінің нәтижесін көрсетеді. Күнделікті сабақта ыңғайына қарай түрлендіріп өткізсе, оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артады. Сонымен бірге, сабақта компьютердің мүмкіндіктерін пайдалану өте тиімді.
Оқушы - белгілі бір іспен айналысатын адам. Бұл іс сабақ немесе адам қызығатын іс болуы мүмкін. Оқушы бір істі игерумен айналысады. Ол бұл істі жоғарғы деңгейге игергенге дейін оқушы деген атқа ие болады.
Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.
Білім берудің кез-келген саласында электрондық техниканы пайдалану оқушылардың танымдық белсенділігін арттырып қана қоймай, логикалық ойлау жүйесін қалыптастыруға, шығармашылықпен еңбек етуіне жағдай жасайды.
Логика (гр. λογική - «талдауға құрылған», λόγος - «сөз», «сөйлем», «ойлау», «ақыл») - ойлау, оның формалары мен заңдылықтары туралы ғылым. Логика дәлелдеу мен теріске шығарудың белгілі бір әдіс-тәсілдері қаралатын ғылым теориялар жиынтығын құрайды.

Қазіргі заманда білім сапасын арттыру әр оқытушыдан шығармашылықпен жұмыс жасауды талап етеді. Оқытудың жаңа технологияларын пайдалану сапасы білім негізі. Осы мақсаттарды жүзеге асырғанда оқушылардың пәнге деген қызығушылығы артады.

Физика пәні бойынша «Тұрақты электр тогы» тарауының есептері мен зертханалық жұмыстарда компьютерді пайдалану және теориялық сараптауда компьютерлік модельдерде демонстрацияны көрсетуді жүзеге асыру мүмкіншіліктерін қарастырдық.

Инновациялық әдіс-тәсілдерді қолдану ерекшеліктерін атап өтейік:



  • Үйренушінің белсенділік іс-әрекетін дамыту;

  • Оқыту мен үйретудің өзара үйлесімділігін қалыптастыру;

  • Мұнда үйренушінің дербес қабілетін дамытуға тікелей көмек беру;

  • Үйренушінің танымдық үрдіске белсенді қатысуын анықтау мүмкінділігі;

  • Көрнекілік құралдарын көбірек пайдалану арқылы сезіміне, қабылдау эмоциясына әсер етеді.

Осындай инновациялық технологияларды негізге ала отырып, «Тұрақты электр тогы» тарауын игеру мақсатында есеп шығарудың мынан- дай алгоритмін ұсынамыз


Есептің мазмұны



5.
Алгоритм, алгорифм (ағылшынша: algorіthm, algorіsmus - Әл-Хорезмидің атынан шыққан) - бастапқы берілген мәліметтермен бір мәнде анықталатын нәтиже алу үшін қай амалды (жұмысты) қандай ретпен орындау қажеттігін белгілейтін есептерді (мәселелерді) шешу (математикалық есеп-қисаптар орындау, техникалық объектілерді жобалау, ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізу т.б.)
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
Есептің берілген шама- ларын СИ жүйесіне келтіру

1. Математикалық символдар арқылы жазу




6. Қорытқы математикалық теңдеулерді 2-5 пунктерін пайдалана отырып, физика- лық есепке анализ жасау. (формулалар, кестелер, графиктер және т.б.)

2. Есептің мақсатын анық- тау (сандық және сапалық)




3. Есептің шартына байланысты физикалық құбылыстар элементтерін, физика теоремаларын қолдана отырып суретін салу


7.
Символ (грекше symbolon - танымдық белгі, таңба, рәміз, пернелеу) лингвистика, логика, математика ғылымдарында таңба ұғымын береді; өнерде, философияда нәрсенің, құбылыстың қасиетін, сыр-сипатын бейнелеп, астарлап білдіретін әмбебап эстетикалық категория.
Математика (гр. μάθημα - ғылым, білім, оқу; μαθηματικός - білуге құштарлық) - әлдебір әлемнің сандық қатынастары мен кеңістіктік формаларын, пішіндерін өлшейтін, оның ішінде - структуралар, өзгерістер, белгісіздік жөніндегі ғылым.
Мән және құбылыс - дүниедегі объектілер мен процестердің қажетті жақтарын, танымның сатыларын бейнелейтін философиялық категориялар.
Есептің берілгендерін бір жүйеге келтіріп, формулаға қойып шығару




4. Физика курсы саласы- ның, формулаларын анықтау



8.
Формула (Formula) - электрондық кестедегі (Excel) математикалық өрнек, оның жұмыс нәтижесі торлардағы мәндерге байланысты болады. Мысалы, D5 торына енгізілген мынадай формула =а5+b5+с5 A5, В5, С5 торындағы сандардың қосындысын D5 торына орналастырады.
Қорытынды жасау



Есеп. Электр тізбегіне жалғанған батареяның кернеуі 4В. Сол тізбекке тізбектей жалғанған амперметрдің көрсетуі 1А болса, 5 сек де тізбектегі электр тогының қуатын және жұмысын анықтаңыз.

Берілгені: Шешуі: Электр тогының қуатын мына формуламен



анықтаймыз.



Сан мәндерін орындарына қойып, есептейміз:



, Енді, тұрақты токтың жұмысының өрнегін жазамыз:

Сан мәндерін орындарына қойып, есептейміз:

Жауабы: , .


Есепті «Turbo Pascal» тілінде шешудің блок схемасы

Басы



U, I, t

;

P, A


Соңы

Turbo Pascal бағдарламасында Q Basic бағдарламасында





Компьютердегі жауабы: Компьютердегі жауабы:


EXCEL – де шығару мүмкіндігі

Есептің «электрондық модельде» орындалуы

«Тұрақты электр тогы» тарауы бойынша зертханалық жұмыстарды істеу кезінде де, белгілі бір алгоритге сүйене отырып жүргізу өте тиімді

Зертханалық эксперименттің

аты мен мазмұны




Зертханалық эксперименттің мазмұнымен танысу



Экспериментті орындау, кестелерді толтыру, сұлбаларды сызу және т.б.
Сұлба (Схема; грек, schema - сыртқы түрі, пішін) - машинада немесе механизмде негізгі немесе қосалқы функцияларды орындайтын элементтер мен байланыстардың жиынтыгын көрсететін масштабсыз Сұлба, сонымен қатар түзілімнің, аспаптың, құрылғының, қондырғының, құрылыстың және т.б.




Жұмыстың талдауы, оқытушының сұрақтарына немесе ЭЕМ-нің тесттеріне жауап беру

Жұмыстың мақсаты




Жұмыс құралдарымен, физикалық приборлармен, қауіпсіздік техникасымен танысу



Оқытушы жұмыстың қорытындысына қарап, бал (?- пен) немесе «тапсырды» деп сынақты қоюы



Қауіпсіздік техникасы мен жұмыс істеуге рұқсат беретін сұрақтарға жауап беру




Оқушының зертханалық жұмысты есеп түрінде тапсыруы

Қорыта келгенде, физикалық есептерді шығару үрдісінде компьютерді пайдалану оқушылардың шығармашылық жұмысының өнімділігін арттыруға ықпалын тигізеді. Компьютер әдеттегі физикалық құбылыстардың, есептер- дің жаңа мазмұнмен толығуына мүмкіндік береді, оларды анағұрлым қолай- лы, қызықты өтеді.

Мектеп мұғалімінің сабаққа дайындығы бүкіл оқу жылына күнтізбелік – тақырыптық жоспарлаудан басталады, содан соң әрбір бөлімді, тақырыпты оқыту жоспарланады.

10-сыныпта «Тұрақты электр тогы» тарауына – 11 сағат бөліп қарастырдық. Электр тогы. Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. Толық тізбек үшін Ом заңы. Ток көзінің электр қозғаушы күші. Электр тізбегіне өткізгіштерді тізбектей, параллель, аралас қосу және олардың белгілері. Тармақталған тізбек. Кирхгоф ережелері. Токтың жұмысы мен қуаты. Пайдалы және толық қуат. Электр тогының жылулық әсері. Джоуль-Ленц заңы.

Блок тақырыбы (Заголовок блока; block header) - блоктың басында орналасып, ол жайлы мәліметтер беретін және операциялық жүйеде қолданылатын арнайы жазба. Мысалы, блок тақырыбында оған кіретін логикалық жазбалар саны көрсетілуі мүмкін.
Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.
Электр тогы металл өткізгіштер арқылы өткенде электрондар бірде нейтраль молекулалармен, бірде электрондарынан айрылған молекулалармен соқтығысады. Қозғалыстағы электрон өзінің кинетикалық энергиясын жоғалта отырып, нейтраль молекуладан жаңа электронды бөліп алады, да жаңа оң ион түзеді, немесе электронынан айрылған молекуламен (оң ионмен) қосылып нейтраль молекула кұрады.
Ток көзінің ПӘК-і.



Көрсетілімдер:1.Толық тізбек үшін. Ом заңы. 2.Тұрақты ток электр қозғалтқышының моделі.

Лабораториялық жұмыстар: (таңдауы бойынша 3 жұмыс).

1. Өткізгіштерді аралас қосуды зерделеу.

2. Омметрдің көмегімен кедергіні өлшеу.

3. Ток көзінің ішкі кедергісін және ЭҚК-ін анықтау.

4. Екі вольтметрдің көмегімен ЭҚК-ті анықтау.

Вольтметр - тұрақты және айнымалы ток тізбектеріндегі электрлік кернеуді өлшеуге арналған аспап. Вольтметр түрлері: аналогты (тілді көрсеткішімен және жарықты көрсеткішімен), цифрлы (механикалық, электрмеханикалық және электрлік индикаторлармен) болады.

5. Омметрдің көмегі менэлектр кедергісін өлшеу.

6. Тізбектің бөлігі үшін Ом заңы

7. Өткізгіштерді аралас жалғануын зеттеу

8. Ток көзінің ЭҚК-н және ішкі кедергісін анықтау.

Бағдармалада берілген тақырыптарды толық меңгерту үшін теориялық материалды өту барысында физикалық эксперименттің барлық түрлерін қолданып есептер шығаруға, оларды талдауға көңіл бөлу керек.

Жоғарыдағыларды ескере отырып, орта мектепте «Тұрақты электр тогы» тарауын оқыту әдістемесін жетілдіру мәселесін шешугі өз үлесімізде қостық деп ойлаймыз.

Әдебиеттер


1. Кронгарт Б. Кем В. Қойшыбаев Н. / 10-сынып. «Физика» / Алматы «Мектеп», 2010ж. - 252б.

2. Рымкевич А.П. Физика есептерінің жинағы «Рауан», 1998ж., -208б.

3. Қ. Сұлтанова. Физикалық құбылыстарды компьютерде модельдеп оқыту әдістері. Физика. - 2010, №1, 10б.

4. Акитай Б.Е. Физиканы оқыту теориясы және әдістемелік негіздер: Оқу құралы -Алматы, Қазақ университеті, 2006ж., -280б.



5. www.ustaz.kz

6. www.physic.kz

  • ОРТА МЕКТЕПТЕ «ТҰРАҚТЫ ЭЛЕКТР ТОГЫ» ТАРАУЫН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ
  • Орынбаева Ғ.Б.
  • Математикалық символдар

  • жүктеу 63.51 Kb.