Главная страница
Контакты

    Басты бет


Методические указания по выполнению практических работ для специальности

жүктеу 456.35 Kb.



жүктеу 456.35 Kb.
бет2/3
Дата28.03.2017
өлшемі456.35 Kb.

Методические указания по выполнению практических работ для специальности


1   2   3
диаметр аума“ында Ш40h9 орны›тандырыл“ан Ш50h9 жону, келесі 2-операция - Ш50h9 а›ты› орны›та орны›тандырыл“ан, Ш40h9 жону.
Диаметр Диаметр (гр. diametr - поперечник) - тұйық фигуралардың диаметрі, оның ең үлкен хордасы, яғни шеңбердің орталығы арқылы өтетін хорда. Кейінірек диаметр ұғымы метрикалық кеңістіктегі нысандарға да қолданылатын болды.

®шж±дыры›шалы ›ыс›ы ЁC б±л йздігінен центрленетін айлаб±йым, м±нда цилиндрлік тетік жасырын технологиялы› орны› - цилиндр осі бойынша бекітіліп орны›тандырыл“ан, я“ни радиаль ба“ыттта орны›тандыру ›ателігі болмайды. Біра› Їш ж±дыры›шаныЈ спиралін жЩне ›ыс›ыныЈ конусты тістегерішініЈ бЇйірлік спиральдарын дайындаудыЈ дЩлсіздігінен, спиральдарда“ы Їйкеліс коэфициентініЈ біркелкі еместігінен, ба“ыттаушы ›ыс›ы т±р›ысы мен ба“ыттаушы ж±дыры›шалар арасында“ы саЈылаулардыЈ біркелкі еместігінен ›ысыл“ан тетік цилиндрдіЈ осі ›ысыл“ан цилиндр бетініЈ радиаль ауыт›ымасын ту“ыза отырып, ›ыс›ыныЈ айналу осінен ы“ысады, я“ни ›ысу ›ателігі туындайды.

Б±л жа“дайда ›ыздырылып аунатыл“ан шыбы›ты ›ыс›ы“а орнатуда“ы радиаль ауыт›ыманыЈ йзі “ана 0,28мм [2, 42бет 13 кесте] бол“анды›тан Ш50h9 ›атысты йЈделінген Ш40h9 жіберілетін радиаль ауыт›у бойынша талаптар орындалмай ›алады.
2) Б н±с›асы. «А» н±с›асыныЈ йЈдеу с±лбасы ›абылданады, біра› 2-операция ›ыс›ыныЈ кеулейжону бЇйіріне таянышпен ›ысыл“ан даналы› дайындамалардан цангалы ›ыс›ыда орындалады. Ш50h9 а›ты› орны›тан (орнату жЩне ба“ыттаушы) Ш40h9 жону кезінде Їшж±дыры›шалы ›ыс›ыны цангалы ›ыс›ы“а ауыстыру 0,08мм аспайтын радиаль орнату ›ателігін ›амтамасыз етеді [2, 41бет 13 кесте]. Біра› йлшемі бойынша, таяныш технологиялы› база бойынша йзініЈ бЇйірімен орны›тандыруды (тетіктерді остік ба“ытта базалау) ›амтамасыз ететін цангалы ›ыс›ыны бекітудегі йлшем база (Б бЇйірі) мен таяныш база (А бЇйірі) Їйлеспеуіне байланысты (9 сурет) еЈ нашар жа“дайда 1мм теЈ базалау ›ателігі п.б.

База (Base) - 1) негізгі, тіректі мәліметтер немесе элементтер; 2) санау жүйесінің негізі; 3) база регистріне жүктелетін әрі салыстырмалы адрестердің (ығысулардың) саналу басы ретінде пайдаланылатын жад адресі.
я“ни йлшем ша›тамасы 140-1,0. Расында да, 140 йлшемі бойынша тетіктер тобын Щркелкі ауыт›улармен орнат›анда «Б» бЇйірі «А» бЇйіріне ›атысты (шектік ауыт›ымды тетіктер Їшін йлшемдер тізбесін есептудіЈ «максимум-минимум» Щдісі бойынша) еЈ нашар жа“дайда 1мм теЈ Щркелкі тербеліс кЇйіне ие болады, сонымен бірге йлшем ауыт›уы 40js11 (-1мм) ге.
Б±дан бас›а білдекті баптау барысында баптау йлшеміне:
Lбап=140 - 40=100мм
11 дЩлдік класы бойынша (40js11 йлшеміндегідей) 0,22мм теЈ баптау ›ателігі туындайды, я“ни йлшем ша›тамасы 100js11(±0,11).
40js11 йлшемді йЈдеудегі мЇмкін болатын жалпы максималь ›ателікті, оны А т±йы› буын деп алып, йлшемдер тізбегінен есептеуге болады (11 сурет).

А1=140-1,0; Lбап=100. 0,11 бол“анда, А0 жо“ар“ы жЩне тйменгі ауыт›улары:


µ §

Я“ни йлшемі кйлемді тетіктер тобында жіберілетін ±0,08мм ауыт›удыЈ орнына -0,11 жЩне -1,11 ауыт›улар п.б. я“ни а›ау п.б.


М±нда ›ателіктердіЈ кйп бйлігін базалау ›ателігі ›±райтынды“ы кйрініп т±р (1мм).

Базалау ›ателігі басым бол“ан жа“дайда машина жасау технологиясы негіздері теориясы йЈдеудіЈ дЩлдіктерін шешетін Їш ба“ыт береді:

а) базалау с±лбасын са›тай отырып ›±рамды› буындардыЈ йлшемдер тізбегініЈ ша›тамаларын ›ада“алау;
б) бас›а базалау с±лбасына кйшу;
в) б±йым ›±рылымымен р±›сат етілген жа“дайда, тетік сызбасында йлшемдер ›ойылымын йзгерту.
љарастырыл“ан Б н±с›асы Їшін «а» ба“ытымен сЩйкес дЩлдікті ›амтамасыз ететін екібуынды йлшемдер тізбегі Їшін тікелей есепті шешеміз, я“ни 40js11 буын ша›тамасы бойынша ›±рамды› буындардыЈ орташа ша›тамасын есептейміз:
µ §
Б±л дегеніміз L=100 йлшемі бойынша баптау дЩлдігі ±0,04мм (7 дЩлдік класы), ал дайындаманыЈ 140мм ±зынды›та“ы йлшем дЩлдігі минус 0,08мм болуы керек (8 жЩне 9 дЩлдік кластары арасы) деген сйз. Ол Їнемсіз.

БазалаудыЈ дЩл осы с±лбасы Їшін «в» ба“ытына сЩйкес дЩлдікті ›амтамасыз ету Їшін 40js10 йлшемініЈ орнына тетіктіЈ функционалды мЩндерініЈ са›талуын ›амтамасыз ететін жЩне Їнемді болатын ша›тамасымен 100 йлшемін енгізуге болады.

Функционал - бір не бірнеше функцияға тәуелді болатын айнымалы шаманы білдіретін математикалық ұғым. Ол алғаш рет вариациялық есептеуде пайда болған. Берілген тұйық қисық сызықпен шектелген аудан, белгілі бір жол бойындағы күш өрісінің жұмысы, т.б.
Б±л жа“дайда технологиялы› база пен йлшемдік база сЩйкес келетіндіктен базалау ›ателігі жойылады.

БіздіЈ тапсырмамыздыЈ шарты бойынша ›±растыру бірлігініЈ сызбасы жо›, сонды›тан да 40js10 йлшемді функционалды мЩнді орнату“а болмайды, я“ни дЩлдікті ›амтамасыз етудіЈ «в» ба“ытын ›абылдау“а болмайды.
3) В н±с›асы (“д”ба“ыты бойынша).

“д”ба“ыты бойынша, технологиялы› база пен йлшемдік базаныЈ базалау сЩйкестігі принципін ескере отырып, базалау ›ателігін жою Їшін базалау с±лбасын йзгертеміз (10 сурет), «Б» н±с›асыныЈ 2-операциясына таяныш технологиялы› базасы деп «Б» бЇйірін аламыз.

Б±л базалау с±лбасын іс жЇзінде РЖБ де дайындама ретінде мйлшерленген шыбы›ты, револьверлі бастиекте таяныш›а дейінгі беріліспен, орнатып жЩне йз кезегінде цангалы ›ыс›ыда ›ысып жЇзеге асыру“а болады. БазалаудыЈ м±ндай с±лбасында баптау йлшемдерініЈ ша›тамасы «Lбап» ша›тамасы мен йЈдеу ›ателігініЈ айырмасына теЈ, ал базалау ›ателігі жойылады.

Я“ни ›арастырыл“ан н±с›алардыЈ ішінен Їнемдісі «В» н±с›асы болады. иЈдеудіЈ жалпы ›ателігін (4) формуламен аны›таймыз.

Револьверлі-жон“ыш білдекте тетікті йЈдеудіЈ таЈдал“ан технологиясы Їшін сЩттік ›ателік:
сЩт=0.025мм ( орташа мЩні осы ШН б-ша 2.1.3 бйлім)
БіздіЈ тапсырма Їшін айлаб±йым жЩне базалау ›ателіктері болма“анды›тан, цангалы ›ыс›ыда ›ысыл“ан осьтік орнату ›ателігі ›ысу ›ателігіне теЈ болады:
орн= ›ыс=0,07мм [2, 42 бет, 13 кесте]
Баптау ›ателігін есептегенде реттеу мынадай ›ателікті ›атты таянышта орындалатынын ескереміз:
рет=0,035мм [2, 71 бет, 26 кесте] (орташа мЩн)
Баптау кезінде йлшемді ба›ылау микрометрлік тереЈдікйлшегіште мынадай йлшем ›ателігімен жЇргізіледі:
йлш=0,01мм (орташа мЩн осы ШН 2.1.3 бйлімі б-ша).
Онда: µ §
БіздіЈ тапсырмада жЇйелік ›ателік мыналардан ›±ралады:

білдектіЈ дЩлсіздігі (айналдыры›тыЈ остік ауыт›ымасы - айн=0,015мм (орташа мЩн) [2, 81 бет];

білдек тЇзілімдерініЈ ы“ысуы, тетіктердіЈ деформациялануы, кескіштіЈ деформациялануы, біра› ол сына›ты йтпелермен жЩне йлшемдермен бапта“анда жойылады;

Деформация Деформация (ағылш. deformation) - сыртқы күштер, температура, фазалық түрленуі және ылғалдылықтың т.б. әсерінен пішіні мен өлшемдерінің өзгеруі барысында дене бөлшектерінің орнын ауыстыруына алып келетін үдеріс.

ж±мыс барысында“ы ›ызудан алдыЈ“ы т±“ырдыЈ ы“ысуы:

т.ы“=0,005мм (білдектіЈ 3...5 са“ат ж±мыс барысында алдыЈ“ы т±“ырдыЈ ы“ысуы 0,017мм [1, 41 бет], ал 60 минутты› аралы›та“ы кескіш т±ра›тылы“ыныЈ ы“ысуы 3 есе аз бол“анды›тан);

- ж±мыс барысында“ы ›ызудан кескіштіЈ ±заруы:


±з=0,016мм [1, 42 бет];
- кескіштіЈ уа›ыт аралы“ында“ы т±ра›тылы› тозуы (60мин):
µ §

м±нда“ы: Н0=0,0065мм/км ЁC Т30К4 ›атты ›орытпалы тілімшелі кескіш тозуына ›атысты [1, 38 бет];


µ §
м±нда“ы: µ §тет= 40мм жону ±зынды“ы 40js10;

S = 0,1мм/айн ЁC жону кезіндегі беріліс;

рdтет ЁC шеЈбер ±зынды“ы 40js10;

n=60 1 тетік Їшін 1мин уа›ыт аралы“ында“ы кескіш тйзімділігімен йЈделінетін тетіктер саны;

106- миллиметрді километрге айналдыру коэфициенті:

µ §
Онда µ §= 0,0065·3 = 0,0195 мм


изін ›±райтын ЩртЇрлі ба“ытта“ы ›ателіктерді ескерсек, жЇйелік ›ателік мына“ан теЈ:
µ §
Онда йЈдеудіЈ жалпы ›ателігі:
µ §<0.16мм
40js11 йлшемі бойынша с±ралынатын дЩлдікті ›амтамасыз етеді, біра› ж±мысшы-баптаушы Їшін техпроцесте мынадай дЩлдік берілуі керек:
TLбап = T40 - жалпы = 0,16-0,1= 0,06мм
Я“ни баптау барысында ж±мысшы“а мынадай баптау йлшемі берілуі керек: 40f 0,03.
3.3 Есепті шешудіЈ 2 мысалы
Жаппай йндірісте тік-жон“ылау білдегінде бірорынды айлаб±йымда ±зынды“ы 300мм тетікте йтпелі кемер жону жоспарлан“ан (11 сурет). Тетік, йзініЈ екі кілтегі ар›ылы білдек ЇстелініЈ ойы“ымен белгіленген 18Н8( 0,027)/f7( µ § ) ›ондыру бойынша, айлаб±йымныЈ екі сауса“ында“ы ара›ашы›ты“ы 250мм болатын, екі «D» тесікпен базалайды. Айлаб±йым кілтектерініЈ ара›ашы›ты“ы 400мм. Сауса›тар осі ар›ылы йтетін
1   2   3


жүктеу 456.35 Kb.