Главная страница
Контакты

    Басты бет


Экономикалық АҚпараттық ЖҮйелердегі жаңа технологиялар

жүктеу 1.97 Mb.



жүктеу 1.97 Mb.
бет4/12
Дата19.03.2017
өлшемі1.97 Mb.

Экономикалық АҚпараттық ЖҮйелердегі жаңа технологиялар


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

Ақпараттық процестер - адамдар арасында, тірі организмдерде, техникалық құрылғыларда және қоғамдык өмірде информацияны жеткізу, жинақтау жөне түрлендіру процестері.

ЭАЖ-да мәліметтерді өңдеу әдістері жүйені басқарушы сияқты, басқару объектісімен байланысқан тым көп факторлардың санына әсер етеді.

Фактор, экологияда - 1) процестердің қозғаушы күші немесе оларға ықпалы бар жағдай, қайсыбір процестегі, құбылыстағы мәнді жағдай; 2) факторлық талдауда зерттелетін айнымалы шамалар арасындағы корреляция өрнегінің көрінісі.

Мәліметтерді өңдеуде технологиялық үрдістерді құрудың варианттар саны мәнді болып келеді. Сондықтан бұл үрдістерді жобалауды және оқуды жеңілдету мақсатымен кейбір үрдістер класын бөліп алуға болады.

Бұл жерде есептегіш жүйелерде (ЕЖ) мәліметтерді өңдеу мүмкіншілікті режимдері классификацияға мәнді әсер етеді. ЕЖ-нің жұмыс режимін және эксплуатация режимін бөлуге болады.

Эксплуатация режимі көбіне қолданушының жұмысының тиімділігінің жоғарылығымен байланысты. Жұмыс режимы негізінен ЕЖ-нің жұмысының тиімділігін анықтайды.

ЕЖ жұмысының тиімділігі оның өндірілуін жиі сипаттайды. Жүйе жұмысының енгізу-шығару құрылғысы мен орталық процессордың қалыптастыру мүмкіндігі өндірілуге үлкен көңіл бөледі. Мұндай мүмкіндікті көппрограммалы жұмыс режимінің жүйесінде қолдануды қамтамасыз етеді. Бірнеше процессорлардың болуы өндірілудің жоғарылылығына әсер етеді. Мұндай жұмыс режимі көппроцессорлы деп аталады.

Есептегіш жүйелердің пайдаланудан шыққан режимдерінің кейбіреулерін қарастыру пайдалы. Оларға пакетті өңдеу режимі (off-line) (пакет деп аталатын топтарға біріккен бірнеше ҚП) жатады. Берілген режим үшін оператордың минималды кедергісі, ЕЖ жұмысының жоғарғы тиімділігі, бірақ нәтижені күту кезінде көп уақыттың кетуі мінезделеді. Нәтиженің берілуін жылдамдату пакеттік өңдеу үшін паралел өңделу немесе уақытты кванттау деп аталатын, жүйенің жұмыс режимін қолдануымен мүмкін болады. Яғни, топтан әрбір қолданбалы программаға келесі программаға басқару уақыт ағымы бойынша берілетін уақыт кванты беріледі. Бұл қысқа программалар бойынша пакеттің бәрін өңдеуді аяқтағанға шейін нәтижені алуға мүмкіндік береді.

Өңдеуді жедел режимде (on-line) жүзеге асыратын қолданушыға ену мүмкіндігі жүйенің жауабының жылдамдығын тағы көпке арттырады. ЭЕМ-ның жұмысының көппрограммалы режимінде уақытты кванттауды қолдануымен және келеңсіз ену режимімен пайда болатын режим уақыттың бөлінуі (time-sharing) деп аталады.

АБЖ-де шешілетін есептерді жылдам жауаптарды талап ететін және жауаптардың нақты тоқталуына рұқсат ететін есептерге бөлуге болады. Жылдам жауаппен берілген есептер үшін нақты уақыт режимі арналған. Ол ақпараттарды қашықтан өңдеуді немесе телеөңдеуді сипаттайды. Телеөңдеу басқа режимдер үшін де қолданыла алады (мысалы, пакеттік үшін), ЭЕМ-ді өңдеуге пакеттерді беруге және одан мағыналы арақашықтықта тұрған қолданушының нәтижесін алуға мүмкіндік туғызады. Мәліметтерді беру үшін байланыс арналары жиі қолданылады.

Есептегіш жүйені пайдаланудан шыққан режимінің соны немесе басқасын таңдау шешілетін есептердің параметрлерімен анықталады. Қолданушы кайдағы бір терминалға енуіне рұқсат алса және өңдеуде мәліметтердің аса үлкен емес көлемі қатысады.

Терминал (Terminal) - өзгертулер немесе операторлардың есептеуіш жүйелермен өзара әрекетін қамтамасыз ететін құрылғы; компьютер желілерінде - мәліметтерді жіберуші немесе қабылдаушы болып табылатын құрылғы; пернетақта мен дисплейден тұратын және компьютер (немесе есептеу жүйесімен) ақпарат алмастыру арнасының шетінде орналасқан, әдетте, көп пайдаланушылар жүйесінде қолданылатын енгізу-шығару құрылғысы. Мәлімет өңдеу жүйелерінде және автоматтандырылған басқару жүйелерінде мәлімет енгізу және шығару үшін қолданылады.

Ақпараттардың үлкен көлемі және өңдеу уақытының критикалы ееместігі үшін пакеттік режим сипатталады. Ол қолданушыға нәтижелерді өте жылдам жеткізуін қамтамасыз ететін телеөңдеумен сәйкестенеді.

ЕЖ-де дайындалған және енгізілген ақпараттар сақтау үрдісінде ереже бойынша, ақпараттардың сыртқы жинағыштарында орналасады.

Сақтау жүйелерінің ұйымдарының негізінде салынған идеология көбіне мәліметтерді өңдеудің ішкімашиналық технологиясын анықтайды. Яғни, ақпараттық массивтердің істен шығуының өсімі, машиналық жинағыштардағы ақпараттар архивтерінің сомалық көлемінің өсуі және сәйкес машиналық уақыт пен жұмыскерлердің сандарының өсімі массивтердің өзгеруін енгізуді жеңілдететін мәліметтер банкі түрінде мәліметтерді сақтауды ұйымдастыру қажеттілігіне әкеледі.

Ақпараттардың мағыналы бөлімі өңдеуге, сақтауға, беруге, жинауға, қолданушыларға дейін жеткізуге жатады, ал ақпараттардың қалған бөлімі өндіріс ішінде өндіріледі. Яғни, циркуляция үрдісі және ақпараттарды өңдеу (ақпараттық үрдістер) туралы айтуға болады.

Айналым (Циркуляция) - ағындардың тұйық контурдағы қозғалысы.



Ақпараттық технологиялардың құрылымы

Ақпараттық технология бағдарламалық, техникалық, ақпараттық, әдістемелік және ұйымдастырушылық қамтылуына байланысты орналасады. Техникалық қамтылуы – ол дербес компьютер, ұйымдастыру техникасы, байланыс жүйелері, құрал – жабдық желі. Ақпараттық технологияның түрі, техникалық қалыптасу түріне байланысты (қол, автоматтындырылған, қашықтық) ақпараттың жиналуына, жүйеленуіне және таратылуына әсер етеді. Есептеуіш техника дамуда жылдан жылға олар күшейіп, онымен қатар компьютерлер арзандап, сол себепті компьютерлер көпшіліктің пайдалануына мүмкіндік туды.

Интернет (оқылуы [интэрнэ́т]; ағылш. Internet - International Network) - компьютерлік серверлердің бүкіләлемдік желісі.

Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.

Компьютерлер коммуникация кірістірілген құралдармен қамтылған: жылдамдық модельдерімен, көлемі үлкен жадымен, сканерлермен, дауысты және қолжазбаны анықтайтын құралдармен жабдықталған.

Бағдарламаны қамтылу, техникалық және ақпараттық қамтылумен тікелей байланысты болғандықтан, жүйелеу, сараптау, сақтау, интернет қызметін компьютермен таратады.

Ақпараттық қамтылу – деректер жиынтығы, компьютерге өңдеу үшін анықталған түрінде берілген.

Ұйымдастырушылық және әдістемелік қамтылу – ол бірқатар іс-шара, компьютердің қызметіне бағыттылған және бағдарламалық қамтылуға, керекті іздеген нәтижені табуға арналған.

Ақпараттық технологияның негізгі қасиеттері:


  • мақсаттылық;

  • сыртқы айналамен қарым – қатынас;

  • тұтастық;

  • уақытта дамуы.

Мақсаттылық – ақпараттық технологияны іске асырудың басты мақсаты, қолдануда тиімділігін көтеруде, реттелген ақпаратты өнімдеуде, реттелген деректерді әртүрлі ақпараттық есептеуіш желі жолдарымен.

Компоненттер және құрылым :

- функциялық компоненттер – ол нақты мазмұнын, барысын (үрдіс) айналымы және ақпаратты өнімдеу;

- ақпараттық технологиялар құрылымы;

Ақпараттық технологиялар құрылымы – бұл бекту технологиясы мен білім базасы екі үлкен топқа біріктірілген, оның компоненттерін құрайтын өзара байланысты білдіретін ішкі кәсіпорын.

Тақырыптық аумақ моделі – кәсіпорынның мамандары мен өңдеушілер, яғни қолданушылар арасындағы түсінушілікті қамтамсыз ететін тізімдер жиынтығы.

Бекіту технологиясы – жүйе ішінде сақтау және ақпараттарды өңдеу негізінде жүзеге асырылатын жүйелік және инструментальдық программалық қамтамсыз ететін, автоматтандырудың аппараттық құралдарының жиынтығы.

Білім базасы ЭЕМ жадында сақталатын білімдер жиынтығын құрайды. Білім базасын интенсиональды (яғни «жалпы» туралы білім) және экстенсиональды (яғни, «нақты» туралы білім) деп бөлуге болады. Интенсиональды базасында қабықша сақталады, ал экстенсиональды базада мәліметтер базасы деп аталатын қабықша еске сақталуымен сақталады. Басқаша айтқанда, білім базасы тақырыптық аумақтың бейнесін білдіреді. Ол өзіне мәліметтер базасын (директивті ақпарат – жоспарлы ғимарат, ғылыми-техникалық ақпарат, еспші-өндірістік ақпарат, кәсіпорыннның бөлімшелерінің жұмыс режимін бейнелейтін қосалқы ақпарат).

Жүйелік және инструментальды құралдар:

- аппараттық құралдар

- жүйелік ( ОЖ, МББЖ)

- құралдық ПҚ (алгоритімдік тілдер, бағдарламалық жүйе, арнайы тілдер, бағдарламалық технология);

- ақпараттардың өңделу және сақтау түйіндерінің комплекстенуі.

Технологиялық сипаттау нәтижесінде жүйелі ақпараттық технологиялық процестердің жиынтығын таратылумен байланысты.

Сыртқы ортамен өзара әрекеті – ақпараттық технологиялардың басқару объектілерімен, өзараәрекеттесетін кәсіпорындармен және жүйелермен, ғылыммен, автоматтандырудың техникалық және өндірістік бағдарламалық құралдарымен өзараіс-әрекеті.

Тұтастық ақпараттық технология тұтастық жүйеге байланысты, есепті шешуге қабілетті, бірде – бір оның компонеттерінің қасиеттеріне тән емес.

Уақытымен таратылу – ақпараттық технологияны қарқынды дамуымен қамтылу, құрылымының өзгеруі, жаңа компонеттің қосылуы.

Ақпараттық технологияның жіктелуі.

Әр түрлі қоғам саласында ақпараттық технологияны пайдалану, бағалау, дұрыс түсіну, сауатты дамыту үшін оларды алдын – ала жіктеу керек.

Ақпараттық технологияның жіктелуі жіктелген өлшеміне байланысты. Өлшем сапасы сол және басқа ықшамды жинақтық және көрсеткіштік белгілермен қатысты болуы мүмкін. Мысалға, бұл өлшем қолданушы интерфейске қызмет атқарады. Өз кезінде операциялық жүйе командалық, WIMP, SILK интерфейстерімен жүзеге асады.

Командалық командаларды енгізу үшін шақыруды экранға шығарады.

Команда (command, instruction) - 1) программалау тілдерінде - кез келген операцияны орындауды және оған керекті мәліметтерді (операндыны) бейнелейтін өрнек; компьютер атқаруға тиіс операция сипаты; 2) ақпаратты өңдеу процесіне байланысты атқару құрылғысында жүйенің белгілі бір операцияны орындауын талап ететін басқару сигналы; 3) программа орындау процесінің адымын анықтайтын ұйғарым.



WIMP- (Window-терезе, Image-бейнелеу, Menu-меню, Pointer-нұсқама).

SILK- (Speech-сөз, тіл, Image-бейнелеу, Language-тіл, Knowledge-білім). Берілген интерфейсте тілдік команданы шығару кезінде семантикалық байланысқа сәйкес бір ізденіс бейнелеуден екіншіге көшу болады.

Семантикалану ( орыс. семантизация, гр. ,σημαντικός - танбалаушы) - тіл бірлігі (единица) мағынасының айқындалуы, тіл бірлігінің мазмұны жайында қажетті мәліметтер беретін процесс пен нәтиже. Мысалы, лексикалық Семантикалану - мәтіндегі тіл брліктерінің мағынасын ашу арқылы анықталады.

Операциялық жүйелер бірпрограммалық, көппрограммалық және көпқолданушылық болып бөлінеді.

Бірпрограммалыққа - SKP, MS DOS және т.б. жатады. Олар ақпаратты өңдеудің сұхбаттық және пакеттік режимдерді қолдайды.

Көппрограммлыққа - UNIX, DOS 7.0, OS/2, WINDOWS жатады; ақпаратты өңдеудің сұхбаттық және пакеттік технологияларын үйлестіруді қолдайды.

Көпқолданушылыққа - (желілік операциялық жүйелер) - INTERNET, NOVELL, ORACLE, NETWARE және т.б. жатады. Олар желіде жойылған өңдеулерді, сонымен қатар жұмыс орнында сұхбаттық және пакеттік технологияларын жүзеге асырады.

Тізілген нысандар және ақпараттық технологиялар қазіргі кезде экономикалық ақпараттық жүйелерде (ЭАЖ) кеңінен қолданылуда.

Ақпараттық технология өзіне объект түрінде жеке есеп немесе экономикалық ақпараттық жүйенің элемент бола алатын автоматтандырылған жобалау жүйесін (АЖЖ) қамтиды, мысалы, CASE - технологиясы, Clarion пакетінің Designer утилиті.

Ақпараттық технологияның бір бөлігі болып қолданушылар арасында хабарламаны сақтауды және жеткізуді қамтамасыз ететін программалар жиынынан тұратын электрондық пошта табылады.

Хабарлама (Донесение) - жоғары тұрған командирге (бастыққа, штабқа) белгілі бір мәліметтерді хабарлау мақсатына арналған жауынгерлік немесе қызметтік есеп-ақпарат құжаты. Соғыс жағдайында төмендегідей хабарламалар даярланады: жауынгерлік, барлау, байланыс бойынша, инженерлік және химиялық қамтамасыз ету, тыл бойынша және басқа.



2.4-тақырып. Желілік және бөлінген технологиялар

Желі - бұл есептеу ресурстарының тиімді үлестірілуін қамтамасыз ететін программалық, техникалық және коммуникациялық құралдардың жиынтығы.

Адам зердесі дамуының бір уақытта әрі өнімі, әрі ынталандырушысы бола отырып, желі келесідей мүмкіндіктер береді:

- тармақталған ақпарат қоймасын құруға;

- ақпаратты өңдеу бойынша шешу қажет міндеттер көлемін кеңейтуге;

- дербес компьютердің жұмысын қатарласа жүргізу есебінен АЖ сенімділігін арттыруға;

- сервистік қызмет көрсетудің жаңа түрлерін, мысалы электрондық пошта құруға;

- ақпаратты өңдеу құнын төмендетуге.

Екі және одан да көп компьютерлердің физикалық бірігуі кезінде компьютерлік желі қалыптасады.



Есептеу желісі - бұл байланыс арналарымен қосылған компьютерлер жиынтығы. Байланыс арналары кабельдерден, желілік адаптерлерден және басқа да коммуникациялық құрылғылардан құралады.

Жалпы жағдайда компьютерлік желі құру үшін арнайы аппараттық жабдықтау (желілік құрал жабдықтар) және арнайы программалық жабдықтау (желілік программалық жабдықтар) қажет.

Физика (көне грекше: φύσις - табиғат) - зат әлемді және оның қозғалысын зерттейтін ғылым. Бұл жөнінде физика күш, энергия, масса, оқтама т.б. сияқты тұжырымдамалармен шұғылданады.

Компьютерлік желі (ағылш. сomputer network) - барлық құрылғылардың бір бірімен өзара әрекеттесуіне мүмкіндік беретін байланыс желілері арқылы қосылған компьютерлердің және басып шығарғыштар мен мәтіналғылар сияқты басқа құрылғылардың тобы.

Мәліметтермен алмасу үшін екі компьютердің қарапайым қосылуы тікелей қосылу деп аталады. Windows 98 операциялық жүйесінде жұмыс жасайтын компьютерлердің тікелей қосылуы үшін арнайы программалық та, аппараттық жабдық та қажет емес. Бұл жағдайда аппараттық құрал болып стандартты енгізу/шығару порттары табылады, ал программалық құрал ретінде операциялық жүйе құрамындағы стандартты жабдық қолданылады (Пуск -Программы - Стандартные - Связь - Прямое кабельное соединение).

Компьютерлік желілердің барлығының негізгі мақсаты - ортақ ресурстарға бірлесіп енуді қамтамасыз ету.

Ресурстар үш түрлі болады: аппараттық, программалық және ақпараттық. Мысалы принтер - аппараттық ресурс, өте күрделі және ұзақ есептеулерді орындау үшін қашықтағы үлкен ЭЕМ-ге қосылып, есептеу тапсырмасын соған жіберуге болады, есептеу аяқталғасын нәтижелерді дәл осылай кері алуға болады. Бұл жағдайда желілік программалық ресурс қолданылады. Қашықтағы компьютердегі сақтаулы мәліметтер ақпараттық ресурсты құрайды.

Аппаратура бойынша, программа бойынша тиісті үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін компьютерлік желілерде хаттамалар деп аталатын арнайы стандарттар болады. Олар желі компоненттерінің аппараттық өзара әрекет ету сипатын (аппараттық хаттамалар) және программалар мен мәліметтердің өзара әрекет ету сипатын (программалық хаттамалар) анықтайды.



Желі архитектурасы деп қолданушыларға түрлі ақпараттық ресурстардың кең ауқымын ұсынатын дербес компьютерлердің(ДК) күрделі бірігуін түсінеміз.

Желінің маңызды сипаттамасы болып топология табылды, ол дербес компьютердің желіге қосылу құрылымын анықтайды. Екі түрлі топологияны ажыратады: физикалық және логикалық. Физикалық топология желі түйіндерінің байланыс каналдарына қосылуының нақты схемасы, ал логикалық - түйіндер арасындағы мәліметтер ағымының бағытталу құрылымы.

Желінің бірнеше топологиялық құрылымдары бар: шиналық, жұлдыз тәрізді, ағаш тәрізді, сақиналық және көп байланысты.

Желілік технологияның көптүрлілігі оларды қандайда бір басты белгілері бойынша жіктеуді қажет етеді. Желілік технологияның жіктелімі төмендегі 2.1-кестеде келтірілген.


2.1-кесте – Желілік технологияның жіктелімі


Жіктелу белгілері

Мамандануы

Ұйымдастырылу тәсілі

Байланыс тәсілі

ДК құрамы

Территорияны қамтуы

Әмбебап

Мамандандырылған



Бір рангілі(бір деңгейлі) Екі рангілі

Сыммен Сымсыз Спутниктік

Біркелкі Біркелкі емес

Локальдық

Аймақтық


Әлемдік

Қолданатын хаттамаларына сәйкес локальды (жергілікті) және глобальды (әлемдік) компьютерлік желілерді ажыратады.



Локальды желінің компьютерлері көбіне барлық қатысушылар үшін хаттамалардың біртұтас комплектісін қолданады. Олар бір ғимараттың, қабаттың, ықшам орналасқан ғимараттар тобының компьютерлерін біріктіреді. Локальды компьютерлік желі қатысушыларының жұмысын ұйымдастыратын басқарушы тұлғаны жүйелік администратор деп атайды.

Әр түрлі хаттамалар бойынша жұмыс жасайтын бірнеше локальды желілерді өзара қосу үшін шлюз деп аталатын арнайы құралдар пайдаланылады. Шлюздар аппараттық та, программалық та болады. Мысалы, ол арнайы компьютерлер (шлюздық сервер) немесе компьтерлік программа (шлюздік қосымша) болуы мүмкін.

Тұлға - жеке адамның өзіндік адамгершілік, әлеуметтік, психологиялық қырларын ашып, адамды саналы іс-әрекет иесі және қоғам мүшесі ретінде жан-жақты сипаттайтын ұғым. Aдамның әлеуметтік қасиеттерінің жиынтығы, қоғамның даму жемісі және белсенді қызмет ету мен қарым-қатынас орнату арқылы жеке адамды әлеуметтік қатынастар жүйесіне енгізудің жемісі.

Сервер (ағылш. server) - файлдар, қалталар және компьютерлердің деректері сияқты деректерге ортақ қатынасуды, сондай-ақ желі пайдаланушыларына электрондық пошта қызметтерін қамтамасыз ететін компьютер.

Локальды есептеу желісін серверлер мен жұмыс станцияларының жиынтығы ретінде де қарастыруға болады.

Сервер - бұл желіге қосылған және оның пайдаланушыларына қандай да бір қызмет көрсететін компьютер. Серверлер желі ресурстарының көзі. Ол мәліметтерді сақтау, мәліметтер қорын басқару, тапсырманы қашықтан өңдеу, мәліметтерді баспаға шығару жұмыстарын және желі пайдаланушыларының басқа да қажеттіліктерін жүзеге асырады.

Жұмыс станциясы - желіге қосылған дербес компьютер, пайдаланушы осы компьютер арқылы желі ресурстарына ену мүмкіндігін алады.

Пайдаланушы (Пользователь; user, subscriber) - 1) асқа жүйенің ресурстарын пайдаланатын программа немесе жүйе; 2) терминал(пернетақта мен экран) арқылы электрондық машинамен бірлесіп әрекет жасайтын адам.

Желінің жұмыс станциясы желілік те және локальды режимде де жұмыс жасайды. Ол жеке операциялық жүйемен жабдықталған және қолданбалы міндеттерді шешу үшін пайдаланушыны барлық қажетті құралдармен қамтыған.

Файл-сервер желі пайдаланушысының мәліметтерін сақтайды және осы мәліметтерге енуге мүмкіндік береді. Бұл жедел жадысының сыйымдылығы үлкен, қатты дискісінің сыйымдылығы жоғары және магниттік лентадағы қосымша жинақтауыштары бар компьютер. Файл-сервер келесідей функциялар атқарады: мәліметтерді сақтау, мәліметтерді архивтеу, түрлі пайдаланушылардың мәліметтер өзгерісін синхронизациялау, мәліметтерді беру.

Ұйымның локальды желісін глобальды желіге қосқан кезде желілік қауіпсіздік ұгымының ролі артады. Локальды және глобальды желі арасындағы желілік қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін брандмауэрлер қондырылады. Брандмауэр болып желілер арасында мәліметтердің рұқсатсыз алмасуына тосқауыл жасайтын арнайы компьютерлер немесе компьютерлік программа табылады.



Аймақтық есептеу желісі бір бірінен елеулі қашықтықта орналасқан абоненттерді байланыстырады. Ол үлкен қала, экономикалық аймақ және бір елдің ішіндегі абоненттерді қамтуы мүмкін.

Әлемдік желі әр түрлі елдерде, әртүрлі континенттерде орналасқан абоненттерді біріктіреді. Мұндай желіде абоненттер арасында өзара байланыс телефондық байланыс арналары, радио байланыс және спутниктік байланыс жүйелері арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.

Желі қолданылатын өндіріс бөлімшесінің ауқымынан тәуелділікте бөлім желісі, кампус желісі және корпоративтік желі деп ажыратады.



Бөлім желісін - кәсіпорынның бір бөлімінде жұмыс жасайтын, бір міндет аясында қызмет ететін қызметкерлердің кішігірім тобы қолданады.

Қызметкер, жұмыскер - жұмысты еңбек шарты (келісімшарт) негізінде орындаушы, кәсіпорынның, ұйымның, мекеменің ішкі еңбек тәртібіне бағынушы адам. Еңбек заңнамасына сәйкес азаматтық-құқықтық шарттардың кез келгені бойынша (мердігерлік шарт, тапсырма, авторлық шарт бойынша) жұмыс атқарушы адам қызметкер болып саналмайды.

Оның бір-екі файлдық сервері және отыздан аспайтын пайдаланушылары болады; бөлім желісінің басты мақсаты қосымшалар, мәліметтер, лазерлік принтерлер және модем секілді жергілікті ресурстарды бөлу болып табылады.

Кампус желілері жеке ғимарат шеңберінде бөлім желілерін біріктіреді және мұнда глобальды біріктірулер қолданылмайды. Кампус желілері жағдайында әртүрлі аппараттық және программалық жабдықтарды басқару және интеграциялау мәселесі туындайды.

Корпоративтік желілер жеке кәсіпорынның барлық территорияларында компьютерлердің көп санын біріктіреді.

Компьютерлік желілердің және дербес компьютерлердің(ДК) өзара әрекет формаларының көптүрлілігі олардың интеграциялану немесе ең болмағанда хабарлармен алмасу деңгейінде бірігу мәселесін тудырады. Таратылған жүйелерде үш интеграцияланған технологиялар қолданылады:

- «клиент-сервер» технологиясы;

- әлемдік желі шеңберінде ресурстарды бірігіп пайдалану технологиясы;

- электрондық пошта түрінде әмбебап пайдаланушылық қарым-қатынас технологиясы.

Желідегі ДК-ң өзара әрекетінің негізгі формасы - «клиент-сервер». Әдетте желідегі бір ДК ақпараттық-есептеу ресурстарына(процессорлар, файлдық жүйе, пошталық қызмет, баспа қызметі, мәсіметтер қоры) ие болады, ал қалған ДК-р оларды қолданады. Осы немесе басқа ресурстарды басқаратын компьютерді ресурс сервері, ал оны пайдаланғысы келетін компьютерді клиент деп атайды. Егер ресурс мәліметтер қоры болса, мәліметтер қорының сервері; егер ресурс - файлдық жүйе болса, онда файлдық сервер немесе файл-сервер деп айтылады.

«Клиент-сервер» технологиясы кең тарауда, бірақ технологияны нақты программалық өнімде іске асыру әртүрлі.

«Клиент-сервер» технологиясының негізгі қағидаларының бірі - мәліметтерді өңдеу операциясын табиғаты әртүрлі үш топқа бөлу. Бірінші топ - бұл мәліметтерді енгізу және бейнелеу. Екінші топ берілген пәндік облыстың міндеттерін шешу үшін тән, мәліметтерді өңдеудің қолданбалы операцияларын біріктіреді. Үшінші топ - мәліметтерді сақтау және оларды басқару операцияларын қамтиды.

Осы жіктелімге сәйкес кез келген тезпроцесте программалардың үш түрін ажыратуға болады:

- бірінші топтың операцияларын жүзеге асыратын көрініс программалар;

- екінші топтың операцияларына қолдау көрсететін қолданбалы программалар;

- үшінші топтың операцияларын жүзеге асыратын, ақпараттық ресурстарға ену программалары.

Осыған байланысты «клиент-сервер» технологиясын іске асырудың үш моделін ажыратады:

- қашықтағы мәліметтерге ену моделі(Remote Date Access - RDA);

- мәліметтер қоры серверінің моделі(Date Base Server - DBS);

- қосымшалар серверінің моделі(Арр1icatin Server - AS).

RDA-моделінде көрініс программалары мен қолданбалы программалар біріктірілген және мәліметтерді енгізу, бейнелеу операцияларын, сондай-ақ қолданбалы операцияларды орындайтын клиент-компьютерінде орындалады. Ақпараттық ресурстарға ену SQL тілі операторларымен немесе арнайы кітапхана функциясын шақырумен қамтамасыз етіледі.

Кітапхана - мәдени-ағартушылық мекеме. Кітапхана баспасөз шығармаларын жинау, сақтау, насихаттаумен, оқырмандарға баспасөз шығармаларын берумен, мәдени-ағарту және ғылыми-көпшілік жұмыстарын ұйымдастырумен шұғылданады.

Ақпараттық ресурстарға сұрау желі арқылы қашықтағы компьютерге жіберіледі, мысалы мәліметтер қоры серверіне, ол сұрауды өңдеп және клиентке өңдеуге қажетті мәліметтер блогын қайтарады.

DBS-моделі клиент-компьютерінде орындалатын программалар енгізу және бейнелеумен шектеледі, ал қолданбалы программалар мәліметтер қоры процедурасында жүзеге асырылады және мәліметтер қоры сервері-компьютерінде мәліметтерге - МҚБЖ ядросына ену және басқару программаларымен бірге тікелей сақталады деген ұйғарыммен құрылады.

Тәжірибеде жие аралас модельдер қолданылады.

AS-моделінде клиент-компьютерінде орындалатын программалар мәліметтер енгізу және бейнелеу міндеттерін шешеді, яғни бірінші топтың операцияларын жүзеге асырады. Қолданбалы программалар бір немесе қосымшалар серверінің тобымен орындалады. Қолданбалы есептерді шешуге қажетті ақпараттық ресурстарға ену RDA-моделіндегідей қамтамасыз етіледі. Қолданбалы программалар түрлі типтегі ресурстарға енуді қамтамасыз етеді -мәліметтер қорына, индексацияланған файлдарға және т.б.

RDA- және DBS-модельдері операциялар бөлінуінің екі буынды схемасына сүйенсе, AS-моделінде қолданбалы программалар маңызды ретінде ерекшеленген, операциялар бөлінуінің үш буынды схемасымен жүзеге асырылған.

Қазірде әлімдік есептеу және ақпараттық желісінің дамуы етек алуда.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12

  • Ақпараттық технологиялардың құрылымы
  • Ақпараттық технологияның жіктелуі.
  • Командалық – командаларды
  • WIMP
  • 2.4-тақырып. Желілік және бөлінген технологиялар Желі
  • ортақ ресурстарға
  • хаттамалар
  • Желі архитектурасы
  • Физикалық топология
  • локальды (жергілікті) және глобальды (әлемдік)
  • Сервер
  • Жұмыс станциясы
  • Аймақтық есептеу желісі
  • Әлемдік желі
  • Бөлім желісін

  • жүктеу 1.97 Mb.