Главная страница
Контакты

    Басты бет


Әдістемелік нұсқаудың титулдық парағы

жүктеу 93.81 Kb.



жүктеу 93.81 Kb.
Дата26.03.2017
өлшемі93.81 Kb.

Әдістемелік нұсқаудың титулдық парағы



Әдістемелік нұсқаудың

титулдық парағы








Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.3/40


Қазақстан Республикасы білім және ғылым министірлігі


С.Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті
Информатика және ақпараттық жүйелер кафедрасы

050703 - Ақпараттық жүйелер мамандығы студенттеріне

Жаңа ақпараттық технологиялар пәнінен

пәнді оқып-үйренуге арналған әдістемелік нұсқау

Павлодар



Әдістемелік нұсқауды

бекіту парағы








Нысан

ПМУ ҰС Н 7.18.3/41






БЕКІТЕМІН

ОІ жөніндегі проректор

__________ Пфейфер Н.Э.

(қолы)


«___»____________2010 ж.

Құрастырған: информатика және ақпараттық жүйелер кафедрасының аға оқытушысы Токжигитова Н.К.

Әдістеме - педагогика ғылымының жеке пәндерден берілетін білім көлемі мен мазмұнын негіздеп, оны оқытудың тиімді әдістерін зерттейтін бір саласы. Тұтасынан алғандағы жас ұрпақты тәрбиелеу мен оқыту процесінің заңдылықтарын дидактика зерттейді.
Мемлекет - белгілі бір аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың еркін дамуына мүмкіндік беретін, қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқарудың жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі, саяси билік ұйымы.
Ақпарат технологиясы (ағылш. information technology, қысқ. IT) - объектінің, процестің немесе құбылыстың күйі туралы жаңа ақпарат алу үшін мәліметтерді жинау, өңдеу, жеткізу тәсілдері мен құралдарының жиынтығын пайдаланатын процесс.


Информатика және ақпараттық жүйелер кафедрасы

050703 - Ақпараттық жүйелер мамандығы студенттеріне

Жаңа ақпараттық технологиялар пәнінен

пәнді оқып-үйренуге арналған әдістемелік нұсқау
Кафедра отырысында ұсынылған 2011 ж. «___»_________ №_____хаттама

Кафедра меңгерушісінің м.а. ___________________ Д.С.Майдисарова


(қолы)

Физика, математика және ақпараттық жүйелер факультеттің әдістемелік кеңесімен құпталған 2010 ж. «_____»______________ №____хаттама


ӘК төрағасы __________ Мұқанова Ж.Ғ. «____»_____________2011 ж.


(қолы) (күні)
КЕЛІСІЛДІ
Факультет деканы __________ Нұрбекова Ж.К. «____»____________ 2011 ж.
(қолы) (күні)


Жжәқб құпталды

ЖжӘҚБ бастығы ____________ Варакута А.А.

Математика (гр. μάθημα - ғылым, білім, оқу; μαθηματικός - білуге құштарлық) - әлдебір әлемнің сандық қатынастары мен кеңістіктік формаларын, пішіндерін өлшейтін, оның ішінде - структуралар, өзгерістер, белгісіздік жөніндегі ғылым.
«____»_____________2011ж.

(қолы) (күні)
Университеттің әдістемелік кеңесімен құпталған

«_____»______________ 2011 ж. №____хаттама


Тақырып 1. Кіріспе

Компьютерлік тораптардың қысқаша даму тарихы. Компьютерлік тораптардың жіктелуі. Локальды және глобальды тораптар.


Екі немесе одан да көп компьютерлерді физикалық біріктіруде компьютерлік желі пайда болады.
Физика (көне грекше: φύσις - табиғат) - зат әлемді және оның қозғалысын зерттейтін ғылым. Бұл жөнінде физика күш, энергия, масса, оқтама т.б. сияқты тұжырымдамалармен шұғылданады.
Компьютерлік желі (ағылш. сomputer network) - барлық құрылғылардың бір бірімен өзара әрекеттесуіне мүмкіндік беретін байланыс желілері арқылы қосылған компьютерлердің және басып шығарғыштар мен мәтіналғылар сияқты басқа құрылғылардың тобы.

Компьютерлік желілерді былайша бөлуге болады:



  1. жергілікті ( локальды ) желі LAN – Lokal Area Network

  2. аймақтық ( регионалды ) желі MAN – Meropolitan Arta Network

  3. корпоративті желі – бір корпорацияға жататын компьютерді біріктіретін желі.
    Интернет (оқылуы [интэрнэ́т]; ағылш. Internet - International Network) - компьютерлік серверлердің бүкіләлемдік желісі.
    Мысалы: Intranet

  4. ауқымды ( глобальды ) желі WAN – Wide Area Network

Бір мекемедегі немесе кабинеттегі компьютерлерді өзара біріктіру барысында жергілігті желі пайда болады.

Әр түрлі мемлекеттердегі компьютерлерді біріктіру барысында ауқымды желі пайда болады.


Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [2], [6]
Тақырып 2. Компьютерлік тораптарды құру негіздері

Тораптық элементтердің топологиялық жіктелуі. Негізгі түсініктер: тораптар түйіндері, кабельді сегмент, тораптық сегмент, логикалық торап, бұлттар, активті және пассивті коммуникациялық құрылғылар. Физикалық және логикалық топология. Бірлік ортасына қатынас құру әдістері.

Қатынасу, тілдесу (communication) - қатысушының екеуіне де ақпараттың түсініктілік шарты орындалған кезде бір қатысушыдан екінші қатысушыға ақпаратты жеткізудің екі жақты процесі; екі немесе одан да көп адамдардың әлеуметтік-психологиялық өзара әрекет ету процесі.
Логика (гр. λογική - «талдауға құрылған», λόγος - «сөз», «сөйлем», «ойлау», «ақыл») - ойлау, оның формалары мен заңдылықтары туралы ғылым. Логика дәлелдеу мен теріске шығарудың белгілі бір әдіс-тәсілдері қаралатын ғылым теориялар жиынтығын құрайды.
Әдебиет (араб.: асыл сөз‎) - сөз өнері, әлеуметтік мәні бар шығармалар жиынтығы.
Қатынас құру, қатынау (Доступ; access) - 1) сұраныс бойынша мәліметтерді алу мүмкіндігі; мәліметтерді таңдау тәсілдерінің сипаттамасы; 2) сақтау құрылғысымен және онда орналасқан файлдармен мәліметтерді жазу немесе оқу үшін байланыс орнату процедурасы.


Локальды (жергілікті ) желіде компьютердерлерді біріктірудің жалпы схемасы желі топологиясы деп аталады. Топологиялар әртүрлі болуы мүмкін.

1. « Бұтақ » тополгиясы ( Топология « Дерево » ) 2 түйіні бір ғана жолмен байланысқан компьютер желінің топологиясы.

2. « Жұлдыз » топологиясы ( Тополгиясы « Звезда » ). Компьютерлік желінің қалған түйіндерінің әрқайсысымен мәліметтер тасымалданатын жеке желі арқылы байланысқан орталық түйіні бар топология.
Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.
Бұзылған компьютерді желі құрамынан шығарып тастауға, ал орталық түйін бұзылса, желі жұмыс жасай алмайды.

3. « Сақина » топологиясы. ( « Кольцо » ) Әрбір компьютер тек басқа 2 компьтермен байланысқан топология. Мәліметтер бір компьютерден 2 – шісінен бір бағытта тасымалданады.

4. « Тор » топологиясы. ( « Сетка » ). Барлық компьютерлер арасында өзара тікелей байланыс бар топология. ( сирек қолданылады )












5. « Шиналы » топологиясы.Барлық компьютерлер бір кабельге косылатын топологиия.Мұнда компьтерден шыққан мәліметтер қалғандарының барлығына бір уақытта жетеді. Ең қарапйым және ең көп тараған топология.




Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [2], [6]


Тақырып 3. Тораптық шешімдерді стандарттау

Стандарттар көзі. Ашық жүйелер қарым-қатынасын ұйымдастырудың базалық моделі. «Ашық жүйе» түсінігі. Функционалдық .деңгей түсінігі. Физикалық, каналдық, тораптық, транспорттық, сеанстық және қолданбалы деңгейдің негізгі функциялары.

Стандарттау, үлгіқалыптау (ағылш. standardization) - есептеуіш техниканың аппараттық және программалық құралдарын ерекшелігі бойынша өндіру мен пайдалану тұрғысында қабылданған келісім; стандарттарды, нормалар мен ережелерді және т.б.
Функционал - бір не бірнеше функцияға тәуелді болатын айнымалы шаманы білдіретін математикалық ұғым. Ол алғаш рет вариациялық есептеуде пайда болған. Берілген тұйық қисық сызықпен шектелген аудан, белгілі бір жол бойындағы күш өрісінің жұмысы, т.б.
ДЕҢГЕЙ (Уровень; layer, level) - абстракциялы дерексіздік дәреже; иерархиялық құрылым қабаты; осы желімен орындалатын белгілі бір мәселелер кешенін сипаттайтын есептеуіш желі қүрылымының логикалық қабаты,
«Инфтерфейс», «протокол» түсініктері. Коммуникациялық протоколдар түсінігі және олардың стандартты стегі. OSI стегі. TCP∕IP стегі. IPX∕SPX стегі. NETBIOS∕SMB стегі. SNA стегі. DECnet IEEE802.x стегі.


Тәжірибеде желіні жүзеге асыру барысында стандартты протоколдарды қолдануға тырысады. Бұлар фрималық, ұлттық немесе халықаралық стандарттар болуы мүмкін. 80 жылдардың басында халықаралық ұйымдардың әр қатарында желінің дамуында ерекше рөл атқарған моделді жасап шығарды. Бұл модель ашық жүйенің әрекеттесі моделі – OSI деп аталады. Ашық жүйе болып жалпы қатынау ерекшелігімен стандартқа сәйкес және қызығушылық танытқанның көпшілік талқылау нәтижесінде қабылданған кез келген жүйе болып табылады. OSI моделінің қызметі:

  1. Жүйелі әрекеттесудің әр түрлі деңгейін анықтау.

  2. Жүйеге стандартты аттар береді.

  3. Әрбір деңгейдің қызметін анықтайды.

OSI моделінде әрекеттесу құралдары 7 деңгейге бөледі:

  1. Қолданбалы.

  2. Сеанстық.

  3. Транспорттық.

  4. Желілік.

  5. Каналдық.

  6. Физикалық.

  7. Көрсетімдік.

Ашық жүйе болып ашық спецификация сәйкестігімен құрылған жүйе саналады. Мысалы, компьютер, есептегіш желі, операциялық жүйе, бағдарламалық өнім және басқа да аппараттық және бағдарламалық өнімдер.
Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [4], [7]
Тақырып 4. Компьютерлік тораптардың аппараттық құралдары

Коммуникациялық құралдардың қазіргі компьютерлік тораптардағы ролі.

Есептегіш, электр есептегіш - тұтынылған электр энергиясын есептеуге арналған өлшеуіш құрал. Тұрмыста жиілігі I 50 Гц, бір фазалы 220 В немесе 127 В айнымалы кернеуге арналған есептегіш пайдаланылады. Электр энергиясы киловатт-сағатпен өлшенеді.
Құрал (Инструмент; лат. instrumentum - құрал, қару) - 1)адам еңбегінің құралы немесе өнеркөсіптік кәсіпорын жағдайындағы жұмысқа арналған машинаның атқарушы механизмі.
Коммуникациялық құралдардың негізгі түрлерінің функционалды аттары, байланыс желілері, тораптық адаптерлер, қайталағыштар мен конденсаторлар, көпірлер мен конденсаторлар, маршрутизаторлар, шлюздар. Коммуникациялық құралдардың OSI модель деңгейіне функционалды сай келуі.


Желілік адаптер – желіге қосылуға мүмкіндік беретін құрылғы. Ол аналық тақшаның бос қуыс орындарының біріне орнатылады. Желілік адаптер компьютер мен желі арасында жарастырғыш міндетін атқарады. Қазіргі уақытта NE-2000 (Novell Ethernet) желілік адаптерлері қолданылады.

Көпірлер – бірдей хаттамалы екі желіні байланыстыру үшін қолданылады. Әр түрлі хаттамасы бар және әр түрлі жабдықталған есептегіш желілерін де қоса алады. Бірақ тасымалданатын хабарға ешқандай түрлендіру жасамайды. Көпірдің міндеті – екі желідегі осы көпір арасында өтетін деректер пакетіне талдау жасау. Желі ішіндегі компьютерге бағытталған пакеттерге тимейді, ал қалғандарын басқа желіге бұрып жіберілуі.

Маршрутизация- хабар жеткізудің, яғни мәліметтер тасымалдаудың оңтайлы үрдісі.
Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [2], [6]
Тақырып 5. Локальды тораптарды құру және қолдану технологиялары

Локальды тораптарды құру мақсатында активті және пассивті құралдарды таңдау.

Бағыттау (орыс. наведение) - күштерге (сүңгуір қайықтарға, авиациялык ұшу аппараттарына) немесе қаруға (ракеталарға) козғалыс параметрлері (бағыт, жылдамдық, биіктік жөне т.б.) арқылы берілетін басқару тәсілі.
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
е, жұмыс станциясына және торапқа жалпы қойылатын талаптар. Ethernet технологиясы. CSMA∕CD қатынас құру әдістері. Ethernet кдр форматтарының сипаттамасы. 10BASE -5, -2, -T, -F стандарттары. Fast стандарттары. Ethernet стандарттары. Gigabit Ethernet стандарттары.

Локальды тораптардың басқа технологиялары. Tolken Ring стандарты. FDDI және CDDI стандарттары. 10VG-AnyLAN стандарты. ARChet және TCNS стандарттары. Tolken Bus Local Talk стандарттары.
OSI моделінің каналдық деңгейінің протоколы жүйелер ортасының табиғатын сипаттайды және деректерді жіберу алдындағы дайындау жұмыстарын жүргізеді. Ол кірістегі мәліметтерді қабылдайды, оларға талдау жасайды, қажет жағдайларда желілік деңгейдің сәйкес протоколына жібереді.

Бізді қоршаған орта: жан-жануарлар мен өсімдіктер, Жер мен Ай, Күн мен алыстағы жұлдыздар - осылардың барлығы да табиғат деген ауқымды ұғымды білдіреді.
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.
Каналдық деңгейдің протоколына Ethernet, FDDI, Token Ring жатады.

Ethernet стандартының физикалық деңгейінің спецификасына кабелдің типтері желіні құру топологиясы кабелдің ең үлкен ұзындығы және қайталаушының саны жатады.

Token Ring технологиясы 1984 жылы IBM компониясымен жасалынған, ал содан кейін проект стандарты деп IEEE комитетіне берілген. IBM компаниясы Token Ring технологиясын әр түрлі классты компьютерлер негізде жергілікті желілерді құру үшін желілік технологияның негізі ретінде қолданады. Компьютердің әр түрлі кластары – бұл мэйнфреймдер, миникомпьютерлер және дербес компьютерлер.

Дербес компьютер (қысқаша ДК) - компьютердің қазіргі уақытта ең кең тараған түрі болып табылады. Дербес компьютер бір мезгілде бір адамның пайдалануына арналған. Дербес компьютерлердің негізгі екі санаты бар: стационарлық және тасымалы компьютерлер.

Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [2], [6]
Тақырып 6. Глобальды тораптарды құру және қолдану технологиялары

Глобальды тораптарды құру функциялары мен құралдарының жалпы сипаттамалары. Глобальды тораптардың құрылымы. Глобальды тораптардың түрлері: бөлініп алынған каналдар, каналдары коммутацияланған глобальды тораптар, пакеттері коммутацияланған глобальды тораптар.


Телефондық тораптар және оларды тасымалдау үшін қолдану. Аналогтық коммутацияланған және бөлініп алынған желілер. Бөлініп алынған цифрлық желілер. SONET∕SDH технологиялары. IP-телефония. XDSL технологиялары. ISDN тораптары. X.25 тораптары. Frame Relay тораптары. TDM технологиялары. ATM тораптары. Internet тораптарын ұйымдастыру. Тораптық технологиялардың даму тенденциялары мен перспективалары.
Интернет алғаш рет ARPANET желі болып, ARPANET 1969 жылы енгізілді.Интернеттің екінші туған жылы болып 1983 жылды айтуға болады, себебі, осы жылы компьютерлік байланыстың бағдарламалық қамтамасыздандырылуында ерекше өзгерістер пайда болды, яғни TCP\IP ауқымды желінің негізі болып табылады.

TCP\IP – бұл әртүрлі деңгейде жатқан 2 хаттама, яғни хаттамалар етегі.

TCP – Transmission Control Protocol

IPInternet Protocol

TCP - хаттамасы транспорттық деңгей хаттамасы, мәліметтерді жіберу қалай жүріп жатқанын басқарады. Ал IP – адрестік хаттама, бұл желілік деңгейге жатады, мәліметтерді жіберу қайда жүргізіліп жатқанын анықтайды.Ауқымды желідегі әрбір пайдаланушының өзінің бірегей адресі, IP адресі болады.Бұл адрес 4 байтпен өрнектеледі. Мысалы: 195.38.46.11

80 – жылдардың 2 – ші жартысында бүкіл әлемдік желіні тиістілік принципі бойынша домендерге бөлу пайда болады. Компьютерлер бір – бірін сандық IP – адресбойынша оңай тауып алады, бұл адамға қиын болды, сол себептен аттардың домендік жүйесі енгізілді. Домен дегеніміз – қатынастар әрекетінің немесе қандай болса да ортақ қызметтер орындаудың өрісі. Домен негізінен компьютерлік желіде компьютерге берілетін ат. Доменді географиялық және әкімшілікті ( қызметіне байланысты ) 2 – ге бөлуге болады. Мысалы: kz, ru, ua, uk, us,…

gov, edu, com, sci ( научный ), net,…

Аттардың домендік жүйесі ( DNS – Domain Name System ) компьютердің сандық IP адресіне бірегей домендік атты сәйкес қояды.

Атаудың домендік жүйесі (Доменная система именования; domain name system) - Интернет желісіндегі IP адрестерінде - компьютердің атын есте сақталатын домендік атауға (мысалы, www.ip.com) ауыстыру механизмі.



Интернеттің қызметтері:

Электрондық почта ( E-Mail), Терминалды режим ( Telnet ), Жіберулер тізімі ( Списки рассылки: Mailing List ), Телеконференциялар қызметі (Usenet ), WWW қызметі ( World Wide Web ) және т.б.


Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [2], [6]
Тақырып 7. Тораптық программаға қамтама.

Біррангтық компьютерлік тораптардың операциялық жүйелері. Бөлініп алынған сервердің тораптық операциялық жүйелері.

Терминал (Terminal) - өзгертулер немесе операторлардың есептеуіш жүйелермен өзара әрекетін қамтамасыз ететін құрылғы; компьютер желілерінде - мәліметтерді жіберуші немесе қабылдаушы болып табылатын құрылғы; пернетақта мен дисплейден тұратын және компьютер (немесе есептеу жүйесімен) ақпарат алмастыру арнасының шетінде орналасқан, әдетте, көп пайдаланушылар жүйесінде қолданылатын енгізу-шығару құрылғысы. Мәлімет өңдеу жүйелерінде және автоматтандырылған басқару жүйелерінде мәлімет енгізу және шығару үшін қолданылады.
Сервер (ағылш. server) - файлдар, қалталар және компьютерлердің деректері сияқты деректерге ортақ қатынасуды, сондай-ақ желі пайдаланушыларына электрондық пошта қызметтерін қамтамасыз ететін компьютер.
Топатарды басқару және талдау құралдарына шолу. Ақпаратты сақтау, іздеуі өңдеу және көрсетудің қазіргі кезедегі технологиялары мен программалық құралдарына шолу.


Жергілікті желі мен ауқымды желі арасында желілік қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін,брандмауэр қолданылады. Желілер арасында мәліметтерді рұқсатсыз орналыстыруға кедергі жасайтын арнайы компьютер немесе компьютерлік бағдарлама брандмауэр деп аталады.
Ұсынылатын әдебиеттер: [1], [2], [6]


  1. Журналы: «Информационные технологий», «Информационное сообщество».

  2. Баранов В.П. Информационные технологии. Учебное пособие. – Тула: Издательство ТГПУ им.Л.Н.Толстого, 2002, 130с.: Ил.

  3. http://www.intuit.ru - Интернет-университет ИТ (бесплатное дистанционное обучение)

  4. Информационые технологии управления. Учебное пособие/ М.В.Бастриков, О.П.Пономарев; Институт «КВШУ».– Калининград: Изд-во Ин-та «КВШУ», 2005.

  5. Герасимов В.B., Минина Л.С., Васильева А.В. Информационные технологии производственных систем: Учеб, пособие. - Новосибирск: НГАСУ, 2001.- 74с.
    Калининград (бұрынғы Көнигсберг) (орыс. Калинингра́д) - Ресейдегі қала. Калининград облысының әкімшілік орталығы. Машинажасау ісінің ірі орталығы, металлургия, жеңіл, полиграфия өнеркәсібі, балық өнеркәсібі дамыған.
    Новосібір (орыс. Новосибирск) - Ресейдегі қала. Новосібір облысының орталығы. Сібірдің ғылыми, мәдени, өнеркәсіп, көлік, сауда және іскер орталығы.



5.2 Қосымша әдебиеттер

6. Карпенко М.П. Дистанционное образование как современное средство непрерывного образования. М. МЭСИ, 2001.

7. Петров С.К. Информационные технологии сегодня. Учебное пособие.- М. «ТДК», 2003. – 250 с.

8.Тимошилов Н.Е. Информация и информационные технологии.

Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
Самара: 2003. – 148 с.



9. Ушилов С.С. Информационные технологии. Учебное пособие. – М.: СПб, 2001. – 118 с.

10. Шафрин Ю.А. Информационные технологии: в 2-ч т. – М.: Лаборатория базовых знаний, 2002. -656 с.

  • Информатика және ақпараттық жүйелер кафедрасы
  • Кафедра меңгерушісінің м.а. ___________________ Д.С.Майдисарова
  • ӘК төрағасы __________ Мұқанова Ж.Ғ. «____»_____________2011 ж .
  • (қолы) (күні)

  • жүктеу 93.81 Kb.