Главная страница
Контакты

    Басты бет


Бағдарламасы (Syllabus) Дәрістердің қысқаша мазмұны Зертханалық жұмыстарды орындауға әдістемелік нұсқаулар

жүктеу 1.64 Mb.



жүктеу 1.64 Mb.
бет3/9
Дата20.03.2017
өлшемі1.64 Mb.

Бағдарламасы (Syllabus) Дәрістердің қысқаша мазмұны Зертханалық жұмыстарды орындауға әдістемелік нұсқаулар


1   2   3   4   5   6   7   8   9

Қолданбалық деңгей. Қолданбалық деңгей протоколдары

қолданушының желінің бөлінген ресурстарын (файлдар, принтерлер,

факстер, сканерлер, гипертекстік беттер) пайдалану мүмкіндігін

қамтамасыз етеді. Оларға электрондық почта протоколдары басқа да

ұйымдастырылған жұмыстардың протоколдары жатады. Бұл

деңгейдің протоколдары ақпарат бірлігі ретінде хабарларды

(сообщение) пайдаланады.
6 Дәріс

Тақырыбы: Арналық жəне физикалық деңгейлерде мəліметтер

алмасу əдістері
Физикалық деңгейде ақпарат бірлігі бит болып болып табылады.

Физикалық деңгей құрылғылары ақпарат жіберуші мен оны

қабылдаушы арасындағы мəліметтердің биттік синхрондалуын

қамтамасыз етуі қажет. Сенімді байланыс сымдарымен жұмыс

істегенде байт деңгейіндегі синхрондау қолданылады.

Байт (Б) (ағылш. Byte, B) - дерек көлемін өлшеу бірлігі. Сегіз биттен тұратын топ.
Синхрондау (Синхронизация; synchronization, timing) - 1) процестерді іске қосу сәтінің жүйедегі белгілі бір оқиғалармен үйлесімділігін анықтау, параллель процестер әрекеттерінің уақытша реттілігін жасақтау; 2) теңестіру.
Мəліметтердің

əрбір байты мəлімет алмасу кезінде арнайы “start” жəне “stop”

сигналдары арқылы беріледі. Бұл сигналдар мəліметтер байтының

берілу/қабылдануын синхрондауға көмектеседі. Мұндай режим



асинхронды деп аталады.
Режим (француз тілінде regіme, латын тілінде regіmen - басқару) - 1) мемлекеттік құрылыс, басқару тәсілі; 2) күнделікті өмір жұмыстың, демалыстың, тамақтанудың, ұйқының нақты белгіленген тәртібі; 3) белгілі мақсатқа жету үшін орнатылған ережелердің, шаралардың, нормалардың жиынтығы.
Жекелеген мəлімет байттары уақыт өте

басқа мəліметтер байтының ырғағына (такт) қарай араласып кетуі

мүмкін. Сапалы байланыс сымдарында байт тізбектерінен тұратын

мəліметтер кадр түрінде берілгенде мəлімет алмасудың синхронды



режимі қолданылады. Əрбір кадр алдында арнайы синхробайт

беріледі. Синхронды режимде мəлімет алмасу жылдамдығы жоғары,

ал асинхронды режимде төмен, дегенмен асинхронды режимді

сенімсіз байланыс сымдарында да қолдануға болады.


Коммутация әдісі
Екі компьютер арасында мəлімет алмасу үшін физикалық

байланысты ұйымдастыру қажет екені белгілі. Ал енді мұнда

пайдаланылатын байланыс сымдары коммутирленетін жəне

коммутирленбейтін болып екіге бөлінеді. Коммутирленбейтін



байланыс сымы осы сымды ұзақ уақыт басқаратын екі компьютерді

байланыстырады. Кез-келген компьютер жұбын мұндай байланыс

сымымен қамтамасыз ету тəжірибе жүзінде мүмкін емес. Іс жүзінде

екі компьютер арасында мəлімет алмасу кезінде уақытша пайда

болатын байланыс үшін коммутирленетін байланыс сымы

қолданылады. Бұл жағдайда байланыс сымын көптеген компьютелер

қолдануы мүмкін. Коммутацияның үш түрін ажыратуға болады:

арналар коммутациясы, пакеттер коммутациясы, хабар

коммутациясы. Сондай-ақ коммутацияны динамикалық жəне тұрақты

деп бөледі. Динамикалық коммутацияда қосылу абоненттер бірінің

қолдауы бойынша мəліметтер алмасу кезінде пайда болады. Тұрақты

коммутация желі қызметтерінің көмегімен орындалады.

Арналар коммутациясы коммутаторлар деп аталатын арнайы

құрылғылар көмегімен жеке бөлімшелерді біріктіру арқылы

абоненттер арасында физикалық байланыс орнатады. Қосылу үшін

мəлімет алмасу алдында арнайы əрекеттерді орындау қажет. Қазіргі

кездегі коммутаторлар арнайы мультиплекстік техниканы пайдалана

отырып мəліметтерді бірнеше арнаға жіберуге мүмкіндік береді.



Пакеттер коммутациясы компьютерлік мəліметтер алмасуда

қолданылады. Мəліметтер алмасу қабілеті арналар коммутациясын

қолдануды қажетсіз етіп тастайтындай кең көлемді аймақта

қолданылады. Мəліметтер əдетте пакеттер деп аталатын жеке-жеке

бөліктерде өңделеді. Əрбір пакет басқа пакеттерден тəуелсіз

берілетін тəуелсіз ақпараттық блок болып табылады. Желі бойымен

бір уақытта бірнеше пакет жіберілуі мүмкін. Айта кету керек арналар

коммутациясы екі компьютер арасындағы мəлімет алмасуды сапалы

орындайды. Бірақ пакеттер коммутациясы мəлімет алмасу ортасын

анағұрлым тиімді пайдалануға мүмкіндік береді. Оның арналар

коммутациясынан бір ерекшелігі мəліметтер пакетін жібере алмаған

жағдайда келесі бір реті келген уақытта қайта жіберу үшін,

коммутатор көмегімен буферлеуді жүргізеді. Бұл қарастырған

əдістердің ішіндегі ерекшесі.



Хабар коммутациясы кезінде басқа ақпараттық блок қолданылады.

Хабар көлемі оның мазмұнымен анықталады. Хабар мəліметтер

пакеті сияқты оны қайта қосқанда да желінің транзитті

құрылғыларында уақытша сақтала алады. Хабар коммутациясы

əдетте мəліметтер алмасуда кідіріс болмайтын, қалыпты жағдайда

қолданылады.


7 Дәріс

Тақырыбы: Байланыс сымдары
Байланыс сымы ретінде əртүрлі физикалық дене қолданылады.

Қазіргі уақытта желі құруда əртүрлі диапазондағы радиобайланыс

пен кабельдік байланыс қолданылады. Жергілікті желілерде дəл осы

кабельдік байланыс кеңінен қолданыс тапқан. Кабель изоляциялаушы

материалдың ішінде орналасқан сым (немесе бірнеше сымдар) болып

келеді. Кабелдердің мынадай үш түрі қолданылады: коаксильді

кабель, қос ширатпа (витая пара) жəне талшықты-оптикалық кабель

(опто-волоконная).

Коаксильді кабельдің ортасында қалың изоляциялық материалмен

қапталған қатты мыс сым болады.

1) Қаттылық (орыс. твердость ) - металдың ішіне басқа қаттырақ дененің кіруіне қарсылық жасау қабілеті; материалдардың жергілікті жанасқан күштік әсерлер кезінде беттік қабатының созымды деформацияға немесе морт қирауға қарсыласу қасиеті тексеру.
Екінші сым изоляция сыртынан

оплетка түрінде жасалған. Тұтас кабель сыртқы пластикалық

қабықша ішіне орналастырылған. Коаксильді кабельдер əртүрлі

типпен шығарылады. Аттары орталық мыс сымның диаметріне

байланысты аталатын коаксильді кабелдер “жуан” жəне “жіңішке”

болып бөлінеді. “Жуан” коаксильді кабельдер “жіңішкесіне”

қарағанда жоғары бағаланады. Жергілікті желіде өткізу жылдамдығы

10 Мбит/с дейін жететін коаксилді кабельдер қолданылады.

Қос ширатпа кабелі қабықшамен қапталған екі сымнан тұрады.

Желідегі ақаулардың əсерін бəсеңдету үшін сымдар белгілі бір

аралықта бұралады. Қос ширатпа жұптардың қосымша экрандық

қабатпен қорғалуымен ерекшеленетін экрандалатын жəне

экрандалмайтын түрлері бар. Қос ширатпа кабелі электромагниттік

ақауларға өте сезімтал келеді. Сондай-ақ олар деңгейлер арасында

мəліметтер алмасудың өнімділігімен классификацияланады.

Есептеуіш желілерді құру үшін кабельдер 3-ші деңгейден бастап

қолданылады. Яғни 3-ші деңгейдің кабель өнімділігі – 16 Мбит/с

дейін, 4-ші деңгей – 20 Мбит/с дейін, 5-ші деңгей – 100 Мбит/с

дейінгі желілер үшін арналған.

Талшықты-оптикалық кабельдерде мəлімет алмасу үшін жарық

импульстары қолданылады. Мұндай кабельдің ортасы шыныдан

немесе пластиктен жасалады. Орта жарық импульстарын кабель

бойына бағыттайтын шағылыстырушы қабатпен қапталған. Мұндай

кабельдерге электромагниттік ақаулар əсер етпейді. Талшықты-

оптиткалық кабель өнімділігі 10 Гбит/с дейін жетеді. Кабелдер

бірмодты жəне көпмодты болып бөлінеді. Бір модты кабельде өте

жіңішке орталық сым қолданылады. Ал көпмодты кабельде

біруақытта, əртүрлі бұрышта, бірнеше жарық сəулесін шашатын

анағұрлым жуан орталық өткізгіш қолданылады.


8 Дәріс

Тақырыбы: Жергілікті желілердің базалық технологиялары
Жергілікті желілерді жобалауда негізгі рөлді OSІ моделінің арналық

жəне физикалық деңгейлерінің протоколдары атқарады. Жергілікті

желілердің мəліметтер алмасу ортасында қолданылатын арналық

деңгейді екі төменгі деңгейгейлерге бөлу табысты іске асырылды:

Логикалық мəліметтер алмасу (Logіcal Lіnk Control), LLC деңгейі

жəне желілерді қолдануға мүмкіндік алуды басқару (Medіa Access

Control), MAC деңгейі. МАС деңгейі белгілі бір алгоритм бойынша

кез-келген торап өзінің мəліметтер кадрын жіберу мүмкіндігін алған

жағдайда жалпы мəліметтер алмасу ортасын тиімді пайдалануды

қамтамасыз етеді. Қазіргі есептеуіш желілерде МАС деңгейінің

бірнеше протоколдары тараған: Ethernet, Fast Ethernet, Gіgabіt

Ethernet, 100VG--- –AnіLAN, Token Rіng, FDDІ.

LLC деңгейі мəліметтер кадрларының жіберілуін əртүрлі дəрежедегі

сенімділікпен ұйымдастырады.


Ethernet технологиясы
Ethernet фирмалық желі стандарты 1975 жылы Xerox фирмасында

жасалды. 1980 жылы DEC, Іntel, Xerox фирмалары коаксильді кабель

негізінде Ethernet DІX стандартын жасады. Бұл фирмалық

стандарттың соңғы версиясы ІEEE 802.3 стандартының негізі болды.

ІEEE 802.3 стандарты қолданылатын физикалық дене типіне

байланысты ажыратылатын бірнеше түрге бөлінеді:


• 10 Base-5 – 0,5 диаметрлі “жуан” коаксилді кабель. 500 м.
Диаметр (гр. diametr - поперечник) - тұйық фигуралардың диаметрі, оның ең үлкен хордасы, яғни шеңбердің орталығы арқылы өтетін хорда. Кейінірек диаметр ұғымы метрикалық кеңістіктегі нысандарға да қолданылатын болды.
дейін

сегменттер құруға мүмкіндік береді.

• 10 Base-2 – 0,25 диаметрлі “жіңішке” коаксильді кабель. 185 м.

дейін сегменттер құруға мүмкіндік береді.

• 10 Base-Т – экрандалмаған қос ширатпа “жұлдызша” топологиясы

бойынша желі құруға мүмкіндік береді. Концентратордан соңғы

торапқа дейінгі арақашықтық 100 м. аспайды.

• 10 Base-F – талшықты-оптикалық кабель. Топологиясы алдыңғы

типтердің топологияларына ұқсас. Концентратордан соңғы торапқа

дейінгі арақашықтық специфика вариантына байланысты 1000 м.-

ден 2000 м. дейін.
Осы стандарт бойынша құрылған жергілікті желілер 10 Мбит/с дейін

өткізгіштікті қамтамасыз етеді. Қолданылатын топология – “жалпы

шина”, “жұлдызша” жəне аралас құрылымдар.

Құрылымдар, конструкциялар (лат. constructіo - құрастыру, жасау), техникада - машина мен ғимараттардың немесе тораптар құрылысы мен жұмысының сұлбасы, сондай-ақ, машинаның, ғимараттың, тораптың өзі және олардың бөлшектері.

Ұжымдық мүмкіндік алу əдісі
802.3 стандартында Fast Ethernet пен Gіgabіt Ethernet қоса алғанда

мəліметтер алмасу ортасына мүмкіндік алу ретінде ұжымдық

мүмкіндік əдісі қолданылады. CSMA/CD (carrіer-sense-mіltіply-access

wіth collіsіon detectіon, CMSA/CD).

Бұл əдіс жалпы шинаға мүмкіндігі бар компьютерлерде сондай-ақ

кез-келген компьютерден жіберілген мəліметтерді жедел

қабылдайтын желілерде қолданылады. Бұл əдістің қарапайымдылығы

оның кең таралуына жол ашты. Мұнда мəліметтер кадрлармен

беріледі. Əбір кадр қабылдаушы мен жіберушінің жұмысын

синхрондауға көмектесетін преамбуламен* жабдықталады. (8 байт).

Əрбір кадрдың басында берілген кадрдың өзіне арналғанын

қабылдаушы торап танитын қабылдаушы торап адресі жəне кадрдың

қабылданғандығын нақтылайтын мəліметті жіберу үшін жіберуші-

торап адресі көрсетіледі. Кадрдың ең төменгі ұзындығы – 64 байт, ең

жоғарғы ұзындығы – 1518 байт.

Ұзындық (Длина) - егер тетік сызбада бірақ көрінісімен кескінделген болса, оның үзындығының сандық мәнінің алдына "L" деген таңба қойылады. Ұзындығы 200 мм бұрыштықтың сызбасы көрсетілген. Ұзындықтың Бірліктердің халықаралық жүйесіндегі бірлігі - метр.
Кадрлардың ең төменгі ұзындығы

желінің диаметрін немесе желі сегментінің ең жоғарғы ұзындығын

анықтайтын параметрлерінің бірі болып табылады. Кадр аз болған

сайын, соғұрлым желі диаметрі де қысқа болады. Кадрды жіберу

желінің басқа ешқандай торабы өз кадрын жібермеген жағдайда ғана

іске асырылуы мүмкін. Ethernet стандарты біруақытта кадрдың

біреуден артық жіберілу/қабылдануына жол бермейді. Тəжірибе

жүзінде Ethernet желілерінде екі тораптың кадрларын бірдей жіберу

жағдайлары да болуы мүмкін. Мұндай жағдайда мəліметтердің

зақымдануы туындайды, өйткені Ethernet стандартының əдістері

жалпы сиганалдардан бір тораптың сигналын бөліп ала алмай

коллизияға ұшырайды. Жіберуші торап коллизия тапса, кадрлардың

жіберілуін тоқтатып, кез-келген ұзындықта үзіліс жасайды да,

кадрлардың жіберілуін қайталай береді. Кадрлар 16 рет

жіберілгеннен соң шеттетіліп тасталынады. Коллизия саны өскенде,

мəлімет алмасу ортасы қайталанған кадрлерге толып, желінің нақты

өткізгіштік қабілеті бірден төмендейді. Бұл жағдайда кез-келген іске

асатын əдіс-тəсілдерді (желідегі торап санын азайту, желі

ресурстарын қосымшаларды қолдану арқылы тиімді пайдалану)

қолданып желінің бағытын қысқарту керек.

Азайту - негізгі төрт арифметикалық амалдардыӊ бірі, қосу амалына кері амал сандардыӊ айырымын анықтайды, «−» таӊбасымен белгіленеді. Екі қосылғыштың берілген қосындысы мен осы қосылғыштың біреуі бойынша екінші қосылғышты анықтауға арналған.


9 Дәріс

Тақырыбы: Fast Ethernet жəне 100VG-AnyLAN технологиялары
Жергілікті желілердің дамуы, жылдамдығы анағұрлым жоғары

компьютерлердің пайда болуы, Ethernet стандартын дамытуға жалпы

желінің өткізгіштік қабілетінің 100 Мбит/с дейін жоғарлауына əкелді.

1995 жылы SynOptіcs, 3Com компанияларының басқаруымен

Hewlett-Packard, AT&T компанияларының өнімдері негізінде жəне

ІEEE 802.3z, 100VG-AnyLAN жəне Fast Ethernet Allіance

коммерциялық емес ұйымдарының өнімдері негізінде ІEEE 802.3u,

Fast Ethernet стандарттары қабылданды. Fast Ethernet технологиясы

Ethernet технологиясы сияқты технологиялардың бірегей жұмыс

істеуін қамтамасыз ететін CSMA/CD мүмкіндік əдісін қолданады.

Fast Ethernet-тің Ethernet-тен айырмашылығы тек физикалық

деңгейде байқалады. Ал арналық деңгейде өзгеріс жоқ. Физикалық

деңгей үшін үш мүмкіншілік орналастырылған:
• 100 Base –TX – экрандалмаған қос ширатпа (қос кабель) жəне

экрандалған қос ширатпа;

• 100 Base –T4 – экрандалмаған қос ширатпа (кабельдердің 4 жұбы

болады);


• 100 Base –FX – көпмодты талшықты-оптикалық (кабельде екі

талшық болады).


Желінің диаметрі мəлімет жылдамдығының өсуіне байланысты 200м.

дейін қысқарған. TX жəне FX стандарттары екі қос ширатпа немесе

екі оптикалық талшықтарды қолдануға байланысты жартыдуплексті

режимде (мəлімет алмасу алма-кезек уақытпен екі бағытта

жүргізіледі) сондай-ақ толықдуплексті режимде (мəлімет алмасу

біруақытта екі бағытпен) жұмыс істей алады. 100VG-AnyLAN

технологиясында бөлінген ортаға мүмкіндік алу үшін Demand Prіorіty

дəрежесі (приоритет) талабына сай Token Rіng сондай-ақ Ethetnet

технологияларының кадрлары қолданылады. Желі түпкілікті

концентратордан жəне оған жалғанған тораптар мен басқа да

концентраторлардан тұрады. Концентратор желіге қосылу

мүмкіндігін бақылаушы рөлін атқарады. Торап концетратордан

кадрдың жіберілуіне рұқсат сұрайды. Егер желі бос болса,

концентратор кадрды қажетті торапқа жібереді. Егер бос болмаса,

онда сұраныс кезекке қойылады. Концентратор біруақытта бір ғана

кадрды сақтай алады. Желінің жай-күйін анықтау үшін түпкілікті

концентратор циклдік түрде порттардан сұраныс қабылдайды. Егер

порт басқа концентратормен байланысқан болса, онда сұраныс

төменгі деңгей концентраторы порттарының сұранысын аяқтағанша

кідіртіледі.

Цикл (гр. kyklos - дөңгелек) термодинамикадағы цикл - дөңгелек процесті кейде осылай атайды; техникадағы цикл - периодты түрде қайталанып отыратын құбылыстар жүйесіндегі процестердің жиынтығы; затты белгіленген бір ретпен әсер етіп өзгерткенде алғашкы жағдайына қайта оралып мезгіл- мезгілімен қайталанып тұратын үрдістің жиынтығы.
Порт (француз тілінде port, латын тілінде portus - гавань, айлақ) - 1) су толқындарынан табиғи не жасанды тосқауылдармен қорғалған, кемелердің аялдауына, оларға әр түрлі қызмет көрсетуге, жолаушылар мен жүк тасымалын қамтамасыз етуге арналып салынған теңіз, өзен, көл не су бөгені жағалауының сумен шектескен бөлігі.
(деңгей үшеу болуы мүмкін). Мүмкіндік алу шешімі

барлық концентраторлардың өз порттарынан сұраныс алу негізінде

қабылданады.

Желі дəрежеліктің екі деңгейін қолдайды: жоғары деңгей, мəлімет

алмасудың кідіріс уақытына сезімтал, мəліметтер кадрына сəйкес

болса, төменгі деңгей – жəй мəліметтер. Егер төменгі дəрежелі торап

ұзақ уақыт желіге мүмкіндік ала алмаса жоғарғы дəрежелікке ие бола

алады. Концентратор кадрды барлық торапқа емес, тек қажетті

торапқа ғана жібереді. Желінің əрбір торап адресі концентратордың

арнайы кестесінде жадыда сақталып, физикалық байланыс

орнатылған концентратор портына сəйкес қойылады.


Gіgabіt Ethernet технологиясы
ІEEE 802.3z Gіgabіt Ethernet стандарты 1998 жылы Gіgabіt Ethernet

Allіance ұйымы айналасында біріккен бірнеше компания топтарының

келісімі негізінде қабылданды. Физикалық деңгей варианты ретінде

Fіber Channel технологиясының физикалық деңгейі қабылданды.



Стандартты шығарушылар алдыңғы

Ethernetстандартының



мүмкіндіктерін жоғары деңгейде сақтап қалды: талшықты-оптикалық

кабель, 5-категориялы қос ширатпа, коаксилді кабельдер,

жартыдуплексті жəне толықдуплексті протоколдар, кадрлардың

барлық форматтары сақталды. CSMA/CD жарты дуплексті режимдегі

мүмкіндік əдісін қолдау желінің диаметрін 25 м. дейін қысқартады.

Желінің диаметрін 200м. дейін созу үшін өндірушілер ең төменгі

кадр көлемін 64 байттан 512 байтқа дейін өзгертті. Ұзын кадрлар

алмасуда пайда болатын шығындарты қысқарту үшін стандарт

оларды 512 байтқа толтырмай жəне де басқа торап ортасына

мүмкіндік бермей бірнеше кадрды бірден жіберуге мүмкіндік береді.


Token Rіng технологиясы
Token Rіng технологиясы 1985 жылы қабылданған ІEEE 802.5

стандарты негізінде 1984 жылы ІВМ фирмасында жасалынды. Token

Rіng желісі Ethernet сияқты барлық тораптардың сақина тəріздес

бірігуінен пайда болатын, бөлінген мəліметтер алмасу ортасын

қолданады.

Жүзік - соғу, қалыптау, ширату , сәндеу арқылы жасалып, сәндік үшін саусаққа салынатын әшекейлі сақина. Палеолит дәуірінде сүйектен, неолит дәуірінде тастан, қола дәуірінде металдан жасалған. Ежелгі Египетте (Мысыр) мөрлі Жүзік салу кең таралып, оның көзінде оюлап салынған сурет не жазу болған; адамдар қол қою орнына мөрлі Жүзіктің таңбасын басқан.
Əрбір торап алдыңғы жəне келесі тораппен байланысқан.

Мəліметтер кадры тораптан торапқа сақина бойымен бір бағытта

беріледі. Мұндай режим симплексті деп аталады. Мəліметтер алмасу

ортасына мүмкіндік алу үшін маркерлік əдіс қолданылады. Бұл əдісті

қолдануда мəлімет алмасу құқығы маркер деп аталатын арнайы кадр

көмегімен іске асады. Барлық тораптар қайталамалар сияқты

кадрларды қайта трансляциялайды. Маркер тораптан торапқа

беріледі. Маркерді қабылдаған əрбір торап алмасылатын

мəліметтерді анықтайды. Егер мəліметтер жоқ болса, онда торап

маркерді келесі торапқа жібереді. Егер мəліметтер бар болса, онда

маркер желіден суырылып алынады. Торап өз мəліметтер кадрын

сақина бойымен жібереді. Əрбір кадр қабылдаушы адресі ретінде,

сондай-ақ жіберуші адресі ретінде қамтамасыз етіледі. Өзінің жеке

адресімен сəйкес келетін қабылдаушы адресі бар кадрды қабылдаған


торап, мəліметтерді көшіріп, кадрге қабылданғандық белгісін қойып,

кадрды одан əрі жібереді. Қайта жіберілген қабылданған белгісі бар

кадрды алған жіберуші торап желіден мəлімет алмасу мүмкіндігін

алу үшін желіге маркердің жаңа көшірмесін жібереді. 4 Мбит/с

жылдамдықпен жұмыс істейтін маркерлік мүмкіндіктердің бұл

алгоритмі Token Rіng желілерінде қолданылады. 16 Мбит/с

жылдамдықпен жұмыс істейтін Token Rіng желілерінде мəліметтер

кадрын жібергеннен соң маркерді бірден жіберетін, маркерді ерте

босататын алгоритм қолданылады. Бұл жағдайда желі бойымен

біруақытта бірнеше станция кадрлары жылжи алады. Token Rіng

желісі кадрлардың 8 дəрежесін қолданады. Кадрға дəреже бекітуді

жоғарғы жіберуші торап, мысалы қолданбалық деңгей іске асырады.

Сондай-ақ маркер ағымдағы дəрежеге ие бола алады. Торап желіге,

егер мəліметтер кадрының дəрежесі маркер дəрежесінен кем

болмаған жағдайда ғана мүмкіндік алады. Кері жағдайда маркер

келесі торапқа беріледі. Бұл жағдайда жіберуші торап өз мəліметтер

кадрының дəрежесін маркер қорына жазады. Тек мұнда жазылатын

дəреже қор дəрежесінен үлкен болмауы қажет. Желіге мүмкіндік

алуды іске асыруда қор дəрежесі маркердің жаңа көшірмесінің

ағымдағы дəрежесіне айналады. Желінің жұмысын, желідегі

маркерлер санын қадағалайды екпінді монитор іске асырады. Екпінді

монитор функциясын желі тораптарының бірі орындайды. Көп

жағдайда желіде ұзақ уақыт бойы маркер болмай қалған сəттерде

екпінді монитор маркердің жаңа көшірмесін өндіреді. Желіде

біруақытта маркер көшірмесінің саны бірден артық болуы мүмкін

емес. Token Rіng стандартында экрандалған жəне экрандалмаған қос

ширатпа, талшықты-оптикалық кабель қолданылады. Сақинаның

максималды ұзындығы 4000м. Тораптардың максималды саны 260.

ІBM компаниясы 100 жəне 155 Мбит/с жылдамдықпен жұмыс

істейтін сондай-ақ Token Rіng технологиясының негізгі

ерекшеліктерін сақтайтын Hіgh-Speed Token Rіng жаңа

технологиясын ұсынды.
FDDІ технологиясы
FDDІ технологиясы (Fіber Dіstrіbuted Data Іnterface) 80 жылдардан

бері ANSІ институтында шығарылады. Бұл технологияда мəліметтер

алмасудың физикалық ортасы ретінде алғаш рет талшықты-

оптикалық кабель ұсынылды. Экрандалмаған қос ширатпаны

пайдалану мүмкіндіктері де қарастырылған. FDDІ желісі ақауларға

қарсы тұруды күшейту үшін екі сақинадан құралған. Мəліметтер

желінің бірінші сақинасымен бір бағытта беріледі. Екінші сақинамен

– қарама-қарсы бағытта беріледі. Жай режимде тек бірінші сақина

қолданылады. Ақау болған жағдайда яғни бірінші сақина

мəліметтерді желіге жеткізе алмаса (мысалы, кабельдердің үзілуі,

тораптардағы ақау), бірінші сақина екінші сақинамен қосылып жаңа

сақина құрайтын, сақинаның бұрылыс процесі жүреді. Көптеген

ақаулар болған жағдайда желі бірнеше сақинаға таралады. FDDІ

стандартында тораптардың біруақытта бірінші жəне екінші

сақиналарға сондай-ақ тек бірінші сақинаға қосылуы қарастырылған.

Біріншісі қос қабатты қосылу деп аталса, ал екіншісі – жалқы қосылу

деп аталады. Қос қабатты қосылған торапта үзіліс болған жағдайда

сақинаның автоматты бұрылуы іске асады. Мұндай жағдайда желі

жұмысын қалыпты жалғастырады. Жалқы қосылған торап үзілген

жағдайда желі жұмыс істей береді, бірақ торап желіден қиылады.

FDDІ желісінің сақиналары Token Rіng желілерінде қолданылатын

маркерлік əдіске ұқсас мəліметтер алмасу ортасы болып табылады.

Айырмашылығы кейбір тұстарында ғана. Маркерді ұстау уақыты

айнымалы шама болғандықтан желінің жүктелу дəрежесіне

байланысты болады.

Шама - мәні математиканың дамуына байланысты жалпыланып отырылған негізгі математикалық ұғымдардың бірі. Ұзындық, аудан, салмақ сияқты тағы басқа нақты ұғымдардың жалпылануы нәтижесінде алғашқы шама (скаляр оң шама) ұғымы пайда болды.
Желінің аз уақытқа жүктелуінде маркерді ұстау

уақыты жоғарласа, ал көп уақытқа жүктелуінде төмендейді. FDDІ

желісі 100Мбит/с жылдамдықпен жұмыс істей алады сонымен қатар

желі диаметрі – 100 км/ болса, ал тораптардың максималды саны –

500. Дегенмен аталған технологияның бағамы едəуір жоғары,

сондықтан да FDDІ стандартының қолданылу аймағы – желі

магистральдары мен үлкен желілер болып табылады.
10 Дәріс

1   2   3   4   5   6   7   8   9

  • 6 Дәріс Тақырыбы: Арналық жəне физикалық деңгейлерде мəліметтер алмасу əдістері
  • 7 Дәріс Тақырыбы: Байланыс сымдары
  • 8 Дәріс Тақырыбы: Жергілікті желілердің базалық технологиялары
  • Ethernet технологиясы
  • Ұжымдық мүмкіндік алу əдісі
  • 9 Дәріс Тақырыбы: Fast Ethernet жəне 100 VG - AnyLAN технологиялары
  • Gіgabіt Ethernet технологиясы
  • Token Rіng технологиясы

  • жүктеу 1.64 Mb.