Главная страница
Контакты

    Басты бет


Қазіргі заманғы биологияның негізгі даму бағыттары. Биология ғылымының классификациясы

жүктеу 26.87 Kb.



жүктеу 26.87 Kb.
Дата23.02.2020
өлшемі26.87 Kb.

Қазіргі заманғы биологияның негізгі даму бағыттары. Биология ғылымының классификациясы


6М011300, 6М060700 - Биология Қазіргі заманғы биологияның негізгі даму бағыттары. Биология ғылымының классификациясы.
Ғылым (араб.: علم‎ (ілім) - білім, тану; лат. scientia - білім) - ақиқат жайлы объективті білімдерді жетілдіру мен жүйелеуге бағытталған адам іс-әрекетінің саласы. Жалпы мағынасы: жүйелік білім мен тәжірибе.
Тіршіліктің мәні туралы қазіргі заманғы түсініктер. Тірі материяның негізгі қасиеттері. Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы туралы проблемалар. Химиялық эволоюцияның негізгі кезеңдері. Жасушаның пайда болуы- биологиялық эволюция бастамасы. Көпжасушалы ағзаның біртұтастығы. Оның функциональдық ұйымдасуы принциптері: иммунологияның реактивтілігін, гомеостаз, сенімділік, реттелушілік және функциялардың координациясы, өзін-өзі реттеу, системогенез, адаптация.
Сенімділік - компьютердегі белгілі бір қызмет атқаратын блоктың берілген уақыт кезеңі ішінде нақты жағдайда талап етілген жұмысты орындау қабілеті. Құрылғының тоқтаусыз жұмыс істеу мүмкіндігі, оның орташа тоқтамай жұмыс істеу уақыты, істен шыққан жағдайда қайта қалпына келтірудің орташа уақыты сенімділік көрсеткіштеріне жатады.
Қағида немесе принцип (лат. principim – принцип; негіз, алғы бастама) - белгілі білім жүйесінің түп-негізі, алғы бастамасы, абстрактылы түрдегі ең қысқа жалпылама мазмұны. Ғылыми танымда идея, теория, әдіс сияқты таным түрлерімен өзара байланыста тұжырымдалады.
Табиғаттағы ағзалардың үйлесімді қарым-қатынас формалары. Бәсекелестік қарым-қатынастың экологиялық, эволюциялық ролі. Жыртқыш-жемтік, паразит-ие қарым-қатынас типтерінің түр эволюциясы мен реттелуіндегі маңызы. Экологиядағы популяция туралы түсінік. Популяцияның негізгі экологиялық сипаттамасы. Құрылымы, динамикасы. Жануарлардың топтық ұйымдасуының формасы. Топтық тиімділік. Жануарлар топтарындағы басымдылық жүйесі.
Популяция (лат. populus - халық, тұрғын халық) - белгілі бір кеңістікте генетикалық жүйе түзетін, бір түрге жататын және көбею арқылы өзін-өзі жаңғыртып отыратын ағзалар тобы.
Форма (Қалып; form) - 1) мәліметтерді ұсыну тәсілі; 2) мәліметтер базасын басқару жүйелеріңде (мысалы, Access-Te) - мәліметтер базасындағы ақпаратты (мәліметтерді) енгізу мен редакциялауға пайдаланылатын дисплей экранына көрнекі түрде ұсыну тәсілі.
Құрылым (лат. structura - түзіліс, орналасу, тәртіп) - объектінің тұтастығын, тепе-теңдігі мен негізгі қасиеттерінің сақталуын қамтамасыз ететін байланыстар мен қатынастар жиынтығы. Құрылым жүйе және элемент ұғымдарымен тығыз байланысты.
Жануарлар (лат. Animalia) - тірі организмдер дүниесіндегі негізгі екі топтың бірі (екіншісі – өсімдіктер); жүруге және сезінуге бейім тіршілік иесі; негізінен, дайын органикалық қосылыстармен қоректенетін гетеротрофты организмдер.
Осы қарым-қатынастардың биологиялық ролі. Ч.Дарвин теориясының негізгі қағидалары. Биология ғылымдарының дамуындағы дарвинизмнің маңызы. Қолдан сұрыптау. Үй жануарлар тұқымдары мен мәдени өсімдіктердің іріктемелерін шығарудағы маңызы. Селекциядағы сұрыптау, шағылыстыру, мутация. Инбридинг. Табиғаттағы тіршілік үшін күрес. Оның формалары. Элиминация формалары (таңдамалы, таңдамсыз) және сұрыптаудың бағыттары. Табиғи сұрыптау эволюцияның негізгі қозғаушы күші. Қазіргі кездегі табиғи сұрыптау туралы түсініктер.
Бізді қоршаған орта: жан-жануарлар мен өсімдіктер, Жер мен Ай, Күн мен алыстағы жұлдыздар - осылардың барлығы да табиғат деген ауқымды ұғымды білдіреді.
Жетекші, тұрақтандырушы және дизруптивті сұрыптау механизмінің әсері. Түр.
Механизм (гр. mehane - құрал, мәшине) - бір немесе бірнеше қатты денелерді басқа қатты денелер арқылы қажетті қозғалысқа келтіретін денелер жүйесі. Механизм құрылымдық белгілері бойынша топсалы (иінтіректі), бағдартқышты, тісті, сыналы, бұрамалы, ыңғайландырғыш, арнайы, шыбық қысқыш, иілгіш буынды, гидравликалық, пневматикалық және электрлі құрылғылары бар және т.б.
Түр туралы түсініктің даму тарихы. Түр критерилері. Репродуктивті оқшаулану механизмі. Политипикалық биологиялық түрдің қазіргі заманғы концепциясы. Түрдің популяциялық құрылымы. Ареал шекарасындағы географиялық өзгергіштік. Клондар. Түр тармағы. Гибридтік зоналар. Географиялық изоляттар. Микроэволюция-түр құрылымының қалыптасуының алғы шарты және түр түзілудің бастапқы кезеңі. Табиғаттағы түр түзілу жолдары. Эволюциядағы оқшауланудың ролі. Филогенездің негізгі жолдары. Конвергенция, дивергенция, паралеллизм. Өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік формалары- эволюцияның параллельді және конвергентті даму жолдарының дәлелдемесі. Ағзалардың жеке және тарихи дамуының арақатынасы. Биогенетикалық заң, оның дамуы және бүгінгі күнгі интерпритациясы. Онтогенез эволюциясының жолдары. Тура және жартылай түрленіп даму. Метаморфоз. Дамудың эмбрионизациясы. Эволюциялық прогресс және регресс. А.Н. Северцев және И.И. Шмальгаузен бойынша биологиялық прогресс критериилері. Прокариот және эукариоттар бірклеткалылар филогенезінің негізгі кезеңі. Жасушанық ұйымдасуындағы негізгі ерекшеліктер. Көпклеткалы ағзалардың шығуы, эволюцияның негізгі кезеңі Көпжасушалардың жіктелген жасушаларының қарапайымдылар жасушаларынан ерекшелігі. Көпжасушалылардың колониалдық шығу тегі туралы теориясы. Жануарлар дүниесінің филогенетикалық даму кезеңдері. Антропогенездегі биологиялық, әлеуметтік факторлардың ролі.
Фактор, экологияда - 1) процестердің қозғаушы күші немесе оларға ықпалы бар жағдай, қайсыбір процестегі, құбылыстағы мәнді жағдай; 2) факторлық талдауда зерттелетін айнымалы шамалар арасындағы корреляция өрнегінің көрінісі.
Әлеуметтану - қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым. Әлеуметтану фактілерді, үдерістерді, қатынастарды, жеке тұлғалардың, әлеуметтану топтардың қызметін, олардың рөлін, мәртебесі мен әлеуметтану мінез-құлқын, олардың ұйымдарының институты.
Адамның шығу орталықтары туралы сұрақтар. Нәсілдер. Хордалылар типі. Типтің жалпы сипаттамасы. Ұйымдасудың өзіне тән белгілері және кейбір омыртқасыздармен жалпы ұқсас белгілері. (дененің екінші реттік қуысы, екінші реттік ауыз, метамерия т.б.). Хордалылардың шығуы. БҚО-ның жануарлар және өсімдіктер жүйесінің көптүрлілігі.Қорғау және тиімді пайдалану. Өсімдіктермен жануарлардың сирек және жойылу қаупі бар түрлері. Табиғаттағы тірі организмдердің топтануы. Биоценоз, биогеоценоз және экожүйелер. Экожүйелердің негізгі компоненеттері. Қорек тізбегі. Биосфера туралы В.И. Вернадский ілімі. Биосферадағы тірі заттардың қызметі.
Биогеоценоз (био..., гео... және гр. koіnos - жалпы) - тіршілік ету жағдайлары ұқсас, белгілі аумақта өсетін өзара байланысты түрлердің (популяциялардың) тыныс-тіршілік ортасы.
Биосфера (гр. биос-тіршілік, өмір, гр. сфера - шар) - бұл ұғым биология ғылымына XIX ғасырда ене бастады. Ол кездерде бұл сөзбен тек жер жүзіндегі жануарлар дүниесі ғана аталатын. Кейінгі кездерде биосфера геологиялық мағынада да қолданылады.
Адамның биосфераға әсер етуінің болашақ проблемалары.

  • Құрылымы

  • жүктеу 26.87 Kb.