Главная страница
Контакты

    Басты бет


Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі

жүктеу 0.9 Mb.



жүктеу 0.9 Mb.
бет2/4
Дата08.04.2017
өлшемі0.9 Mb.

Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі


1   2   3   4
тегінен басталатын және тегімен аяқталатын үлкен бір контейнер:

құжаттың мазмұны

HTML контейнері немесе гипермәтіндік құжат екі қойылған контейнерден тұрады: құжаттың тақырыбы (HEAD) құжаттың денесі (BODY):

Класикалық құжаттың қарапаймы түрін қарастырайық:

Netscape Communication компаниясы фрейм оргонизациясының мүмкіншілігімен құжаттың класикалық формасын кеңейтті, онда жұмыс терезесін бірнеше бағынышсыз фреймдерге болуге болады. Әр фреймда өзінің HTML беті жазылған.
Өзін тексеруге арналған сұрақтар:

1. Интернетте адрисация: ip-адресі және URL.

2. HTML тілі. Таңбалар, тегтер, элементтер, атрибуттар.

Ұсынылатын әдебиеттер:

1. Веб-дизайн/Дмитрий Кирсанов - СПб: Символ-Плюс, 2004-376 стр.

2. HTML 4.0 в подлиннике/Матросов, Сергеев, Чаунин – СПб: BHV, 2000 – 672 стр.


3–ДӘРІС. HTML-құжатының контейнері.
Дәріс мазмұны:


  • Құжат бетінің тегі

  • Белгілеуді басқару тегі

  • Символдарды бейнелеуді басқару тегі

  • Бейнелеу формасын басқару тегі

  • Табуляция

  • Тізім

  • Гипермәтіндік сілтеме


HTML-құжатының контейнері.

Әрбір құжаттың құрама бөліктерінде оның ішінде қолданылатын өзінің контейнер жинағы болады. Құжат денесінің контейнерлері тақырыпта немесе FRAMSET контейнерінде қолданылмайды. Контейнерлердің әрбір тобын толықтай қарастырайық.

HTML-HEAD құжатының тақырыбының контейнерлері

Құжат тақырыбы атрибут қажет етпейді. Тақырып тегінің басты тағайындалуы – бұа барлық құжаттардың бейнелеу параметрлерін түгелдей сипаттау. Бұндай параметрлерге құжаттарды бейнелеу стилін, гипермәтіндік сілтеменің жалпы базалық адресін, жалпы гипермәтіндік сілтеме, идентификатор және құжат атын және т.б. жатқызуға болады. Біз тек қана жиі кездесетін контейнерлерді қарастырамыз.



TITLE

Такырып тегінде жиі қолданылатын құжат аты болып табылады.

TITLE келесі синтаксисті алады

Құжат аты

TITLE тегінің мазмұны құжат атының алаңында бейнеленеді.



BASE

BASE тегі URL формасында гипермәтіндік сілтеме көрсету формасымен байланысты. URL спецификациясы құжат адресатының екі формасын анықтайды: толық және толық емес. HTML URL адресінің толықтай формасын қолдануға рұқсат етеді. Сонымен спецификацияның екінші формасын қолдану үшін, оны бірдемемен негіздеу керек, базалық адресті сурау толық еместен URL-дің толық формасын қалыптастыруда қолдануға болады. BASE тегі осы базаны анықтауға мүмкіндік береді.



ISINDEX

HTML-құжатын кілттік сөз бойынша іздеу мүмкіндігі құжат тақырыбының ISINDEX тегі арқылы анықталады. Тілдің алғашқы версиясында берілген тег қосымша атрибут қабылдамады. Егер сервер кілттік сөз бойынша сұраныс жасайтын болса, онда ол автоматты түрде тақырыпқа ISINDEX тегін қояды. Кілттік сөз тізімін клиент құжат адресіне “?” символдан кейін жазады. Түсінікті, сұранысты сервер атқарады, “?” символдар түгел болған кезде іздеу машинасына айналды.

Символ (грекше symbolon - танымдық белгі, таңба, рәміз, пернелеу) лингвистика, логика, математика ғылымдарында таңба ұғымын береді; өнерде, философияда нәрсенің, құбылыстың қасиетін, сыр-сипатын бейнелеп, астарлап білдіретін әмбебап эстетикалық категория.
HTML-құжаты “жазғы” программасымен, сонда кілттік сөз “?”-кейін осы программаның адресіне жазылады. Тілдің алғашқы версиясында өңдеу программасын көрсету және “SEARCH ISINDEX” стандартының орнына сөйлемді сұрау мүмкіндігі туды.



http://polyn.net.kiae.su/cgi-bin/search

PROMPT=”Enter Keywords:”>

Көрсетілген мысалда HREF атрибуты сұранысты өңдеу программасының адресін анықтайды, ал атрибут PROMPT – шақыру мазмұнын анықтайды.



META

META тегі HTML спецификациясында жоқ құжат тақырыбының конструкциясын анықтау үшін қажет. Ол үш атрибут қабылдайды: NAME, CONTENT, HTTP-EQUIV. Берілген текті қолдану қиындығы, осы тег арқылы еңгізілетін конструкцияны интерпретациялау үшін, сервис немесе интерфейс қолданушылар осы конструкцияны кеңейтуі және қолдануы керек. Осындай жұмыс түрі үшін программа SGML конструкциясын түсіндіріп беру(интерпретировать) керек. Берілген тегті тәжірибеде қолданудың бірден-бір түрі тақырыпқа анықталған HTTP-EQUIV атрибуты арқылы протокол бойынша HTTP ақпаратын қосу.



< META HTTP-EQUIV=”Keywords”

CONTENT=”Plasma, Nuclear Physics”>

Осындай қолдану кезінде почтаны жіберуге ыңғайлы болу үшін, HTTP-пакет тақырыбында мынадай жолдар қосылады: Keywords: Plasma, Nuclear Physics.

Құжат денесінің тегі.

Құжат денесінің тегі интерфейстік қолданушы программасында ақпаратты көрсетуді басқарады. Олар мәтінде тізілген контекстік гипермәтіндік сілтеме көмегімен деректер базасының гипермәтіндік құрылымын бейнелейді. Құжат денесі тұрады:

-иерархиялық контейнер және заставка;

-тақырыптар (Н1-Р6 дейін);

-блоктар(параграфтар, тізімдер, формалар, кестелер, суреттер және т.б.);

-көлденеңінен белгілеп алу және адрестер;

-мәтіндер, стильдерді жүргізу облыстарына бөлінген(сызылған, белгіленген, курсивті);

-математикалық бейнелеу, графиктер және гипермәтіндік сілтеме;



BODY

Құжат денесінің тегін бейнелеу BODY тегі арқылы бастап жазылады. HEAD тегінен айырмашылығы, BODY тегі атрибут қабылдайды:

ID-тег идентификаторы. Тегті атау үшін, сол сияқты гипермәтіндік сілтеме бойынша нүктелік ауысу түрінде қолданылады. Берілген атрибут құжат бетінің барлық тегінде бар.

LANG-екісандық ISO-639 код түрінде құжат тілін анықтайды, нүктеден кейін міндетті емес ISO-3166 форматында қала коды алынады. Тіл стандартын құраушылардың ниеті бойынша берілген атрибут түсіндіру программасын тану және көптілді мәтінді бейнелеуді басқару керек. Сонымен қатар Arena да, арнайы HTML 3.0 иллюстрациялау үшін арналған, ол осы мүмкіндікті іске асырмайды.

CLASS-“ADDITION.FIRST” типті иерархиялық құрылған ат. Мәтін тегін, анықталған бейнелеу стилімен байланыстыруға арналған. Қазіргі кезде қолданылмайды.

Жоғарыда көрсетілген үш атрибут дене тегіне жалпы болып табылады және алдағы уақытта оларды қарастырмаймыз. Егер атрибут құжат мәтіннің дене тегінде кеңейтілмесе, онда ол арнайы көрсетіледі.

BACKGROUND-құжат мәтінін бейнелейтін фонды анықтайды, мысалы, HTML-құжатында фон ретінде үлкен емес графикалық кескін ”bgr.gif” қолданылады.

< BODY BACKGROUND =”bgr.gif”>

Осы мысалда көрсетілгендей, берілген атрибуттың мәні ретінде URL формасында қысқартылған адрес қолданылады. Бұл локальдық файл адресі.



Белгілеу тегін басқару.

Тақырыптар.

Тақырыптар құжаттың бастапқы бөлімін қарастырады. Стандартта тақырыптың алты деңгейі анықталған: Н1-ден Н6-ға дейін. Мәтін, <Н1> тегімен қоршалған, үлкен көлемде болады-бұл басты тақырып. Егер мәтін <Н2> тегімен қоршалса, онда ол бірнеше есе кішірек көрінеді; ішкі мәтін <Н3> одан да кішірек және ары қарай <Н6> дейін. Кейбір программалар тақырыптың көп санын қолдануға мүмкіндік береді, бірақ та үш деңгейден көбі сирек кездеседі, ал бестен көбі тіпті сирек кездеседі.



ALIGN атрибуты.

ALIGN атрибуты мәтінді сол жақ шетке, оң жақ шетке, ортаға және ені бойынша теңестіруге арналған. Үнсіздік бойынша мәтін сол жақ шетке қарай теңестіріледі. Берілген атрибутты сол сияқты кестеге және графикке қолданамыз.


Келесі кесте ALIGN атрибутының мүмкін мәнін анықтайды.


Мән

Қолданылуын сипаттау

Left

Right


Justify

Center


Сол жақ шетке теңестіру

Оң жақ шетке теңестіру

Сол және оң жақ шетке теңестіру

Ені бойынша теңестіру



Justify мәні интерпрпетацияның барлық программаларында іске асырылмаған.

Айналдыру (оборачивание)

ALIGN атрибутының көмегімен сіз мәтінді графикалық объектінің айналасында <орап қою> болады. Ол үшін тегін графикалық объект тұратын жерге апарып қою керек және ALIGN=LEFT, ALIGN=RIGHT және ALIGN=CENTER атрибутын қосу қажет. Одан басқа HSPACE= және VSPACE= атрибутының (олар төменде сипатталады) көмегімен бейнені мәтіннен айыратын тік және көлденең алаң ұзындығы сұралады. Сонымен қатар бейненің айналасына рамка құруға және кестені мәтінмен жиектеуге болады.

Жалпы айтқанда, CLEAR барлық блоктық тегтер үшін жалпы болып табылады, бірақ та барлығына да іске асырылған жоқ.. CLEAR келесі мәндерді қабылдайды:




Мәні

Тағайындалуы

Left

Беттің сол жақ шетінде орналасқан суретті өткізу

Right

Беттің оң жақ шетінде орналасқан суретті немесе кестені өткізу

All

Суреттің немесе кестенің алдында тұрған мәтінді үзу және төменде жалғастыру

CLEAR атрибутында сандық мәнді де көрсетуге болады:





тегі

Жолдың аударылымы мәтінді бейнелеудің стандарттар ретін бұзу үшін қолданылады. Интерпретацияның қарапайым режимінде қолданушының интерфейс программасы мәтінді автоматты түрде жолдарға бөлу арқылы жұмыс терезесінде көрсетеді. Бұл режимде мәтінде бар болған соңғы жол ескерілмейді. Кей-кезде үлкен айқындық үшін басуды жаңа жолдан бастау керек. Ол мақсатта


тегі қолданылады.
тегіндегі CLEAR атрибуты көрсетілген нүктеде объектіні мәтінмен сүйірлеу(обтекание) үшін қолданылады және содан кейін мәтінді объекттің ар жағында бос областа жалғастыру үшін. Объекттің ар жағында жалғасып жатқан мәтін CLEAR атрибутында LEFT, RIGHT және ALL мәндеріне сәйкес тегістеледі






Мәтін сол жақтағы жақын арадағы бос алаңнан бастап жалғастырылады





Мәтін оң жақтағы жақын арадағы бос алаңнан бастап жалғастырылады





Мәтін сол және оң жақтағы алаң бос болғанда жалғастырылады


тегі

тегі (No Break, үзіліссіз) браузерге барлық мәтінді бір жолда үзіліссіз бейнелеуге нұсқау береді.
Нұсқау (Инструкция; лат. instructio - құру, ереже) - әскердің (күштің) қандай да бір жағын реттейтін немесе ұрыс құралдарын қолдану мен пайдалану мәселелері бойынша толық нұсқаулары бар құжат. Нұсқау мемлекеттің қолданыстағы заңдары, үкіметтің қаулылары, бұйрықтар мен директивалар, жарғылар мен басшылыққа алынатын құжаттардың негізінде шығарылады, Нұсқауды шығару құқығы қорғаныс министріне, оның орынбасарларына, қарулы күштер түрлерінің бас қолбасшысына, әскер түрлерінің (арнайы әскер түрлерінің) қолбасшыларына (бастықтарына) берілген. Нұсқауда әдетте жойғыш құралдарды қолдану және ұрыс қимылдарын қамтамасыз ету (бомба тастау бойынша нұсқау), жауынгерлік дайындықты қамтамасыз ету (жаттығу және ұрыс атыстарын ұйымдастыру және өткізу бойынша нұсқау) мәселелері көрсетіледі. Мұнда, сонымен қатар, қандай да бір қызметгі реттейтін ережелер мен нормалар айтылуы мүмкін (әскери тасымал құжаттарын есепке алу тәртібі, оларды ресімдеу мен пайдалану және әскери тасымалдардың төлемақысы туралы нұсқау). Қорғаныс министрлігінің орталық аппараттарындағы органдары шығаратын әскерлердегі (флот күштеріндегі) нұсқаулардан басқа, әскер қызметіне катысты, мысалы, полк кезекшісінің нұсқауы, қарауыл бастығының нұсқауы сияқты нұсқаулар дайындалады. Бұл нұсқаулардың мазмұны әскери жарғы талаптары мен әскерді (флот күштерін) орналастыру ерекшеліктерін есепке алуға негізделеді. Нұсқау ережелері міндетті түрде орындалуы тиіс.
Егер
тегінде бекітілген мәтін экранға сыймаса, браузер құжат терезесінің төменгі бөлігіне горизонтальды айналдыру жолағын қосады. Егер сіз айкын жерден жолды алып тастағыңыз келсе, сол жерге
тегін қойыңыз.

Символдарды бейнелеуді басқару тегі

Бұл тегтерді екі классқа бөлуге болады: бейнелеу формасын басқару тегі (font style) және ақпарат типін сипаттайтын тегтер (information type). Әртүрлі тегтер бейнелеу кезінде бірдей нәтиже көрсетеді. Ол басты жағдайда програманы түсіндірушінің жөндеуіне және қолданушының ұнатуына байланысты.



Бейнелеу формасын басқару тегі

Курсив, күшейту, асты сызылған, жоғарғы индекс, төменгі индекс, үлкен шрифт, кіші шрифт, қызыл, көк, әртүрлі комбинациялар – бетті көркемдеуге және функциональдауға мүмкіндік береді. Internet Explorer және Netscape Navigator Face= атрибутының көмегімен шрифты анықтауға болады. Енді бір бетке бірнеше шрифт түрлерін біріктіруге болады.



SIZE=атрибуты

тегіндегі SIZE=атрибуты берілген областа мәтін мөлшерін сұрауға мүмкіндік береді. Егер сіз барлық беттің шрифт мөлшерін беру үшін тегін қолданбасаңыз, онда үніздік бойынша 3 алынады.



және тегтері

және тегтері арасында орналасқан мәтін сәйкес келеді.

COLOR=xx атрибуты

Егер сіз өзіңіздің бетіңізді одан әрі әдемілегіңіз келсе, онда тегіндегі COLOR= атрибутын қолдануыңызға болады және басты шектеу компьютердегі қолданушылардың түстер палитрасы болады. Әзірше тек қана танымал браузерлер шрифт түсін бейнелейді.

тегін шрифт түсін ауыстыруға қолданады.
Бейнелеу формасын басқару тегітері


Тегтер

Мәні

…..

Курсив (Italic)



Усиление (BOLD)



Телетайп



Асты сызылған



Сызылған текст



Үлкейтілген фонт



Кішірейтілген фонт



Жолма-жол символдар



Жол үсті символдар

Ақпарат типін сипаттайтын тегтер



Тегтер

Мәні



Типографиялық күшейту



Цитирование



Усиление



Мысал кодын көрсетеді (мысалы, программа коды)



Литералықтардың жүйелілігі



Клавиатура арқылы символдарды еңгізу мысалы



Айнымалылар



Анықтау



Жақшаға алынған мәтін

Осы тегтерді қолдану кезінде, олардың бейнеленуі программа-интерфейсін қолданушылардың жөнге келтіруіне байланысты екенін ұмытпаған жөн, олар гипермәтіндік программа құрушының жөнге келтіруімен сәйкес келмеуі де мүмкін. Интерфейс жөнге келтірулерін айырбастау стильдерін қолдану, казіргі кезде проблемалық болып келеді.

тегі

(Definition List:

) тізіміндегі тегті қолдану қарапайым мәтіндік редакторда шегіністі қолдануды еске түсіреді.
тегі мәтінді форматтау үшін құрылған, оңға қарай улкен шегініс арқылы анықталады.
тегі номерсіз шегінетін жеке абзацтар және маркерлер құруға арналған. Шегініс ол жақтан басталады. Егер сіздің бетіңізде бірнеше
тегі бар болса, онда мәтін ақырын оңға қарай жылжи бастайды. Анықтау соңында жабылған
тегін қойыңыз. Ұмытпаңыз,
тегі тек қана абзацтың сол жақ шекарасын хылжытады.



тегі

Тег мәтіннің сол және оң жағынан орын қосады. Бұл қолайлы тег, ол мәтінді беттің ортасына орналастыруға мүмкіндік береді.

тегін бірнеше рет қолданған кезде мәтін ортаға бірнеше рет қысыла береді.

Microsoft Internet Explorer және Netscape Navigator тегінде LEFTMARGIN=n және TOPMARGIN=n атрибуттарын қолдануға рұқсат етеді. LEFTMARGIN= атрибуты барлық бет үшін сол жақ орынды береді. TOPMARGIN= жоғарғы орнын анықтайды. n саны орынның енін пиксель бойынша көрсетеді. Мысалы, тегі барлық бет үшін сол жақ енін 40 пиксельде құрады. n арқылы, 0 тең, сол жақ орны шегінеді.

Табуляция

Бұл құралдардың қажеттілігі бұрын пайда болды, тек жақында ғана құрастырушылар ұсынды. Табуляцияны бірнеше тәсілмен беруге болады.

Ең қарапайым, тегін жазу, онда n жаңа абзацтың алдындғы еn-бос орындар санын анықтайды. еn-бос орын – өлшеудің типографиялық бірлігі, сіз қолданатын шрифтағы n әріпінің енімен бірдей. Соған сәйкес тегі ені 4 еn-бос орын болатын табуляция символын алады.

Егер сіз бірнеше орынға берілген мөлшерде табуляция символын қолданғыңыз келсе, онда оның мөлшерін беретін орынға тегін ID= атрибутымен бірге қойыңыз, мысалы, соған сәйкес:



Енді беттің кез-келген жеріне жазса жеткілікті, және табуляция символы TABONE тең болады. Сәйкесінше TABTWO, TABTHREE, TABFOUR ұқсас тәлімен құруға болады.



тегін мәтінде және графикте орналастыруда қолдануға болады.

Тізімдер

Тізімдер мәтін құрылымының негізгі құралдары болып табылады және белгілеулердің барлық тілдерінде қолданылады. HTML-де келесі тізім түрлерінен тұрады: номерленбейтін тізім (реттелмеген), номерленетін тізім (реттелген) және анықтамалдың тізімі. Номерленбейтін тізім тегі (Unordered Lists

    ) және номерленетін тізім тегі (Ordered Lists
      ) – бұл HTML негізі. HTML 3.0 номерленбейтін тізімде маркердің әртүрлі типін таңдауда тізім тегіне бірнеше атрибуттар қосады. Тізім ортасындағы маркер типін ауыстыру үшін мынадай
    1. (List Item) тегіне атрибут қосуға болады. Жаңа атрибут пайда болған кезде, тізімде қалған маркерлер де осындай түрді алады.



        тегі

        Номерленбейтін тізім. Номерленбейтін тізім мәтін типін құруға арналған.

        тізімнің бірінші элементі

        тізімнің екінші элементі

        тізімнің үшінші элементі

        Берілген тізім келесі түрде жазылады:





        • тізімнің бірінші элементі

        • тізімнің екінші элементі

        • тізімнің үшінші элементі



          және
        тегі – бұл номерленбейтін тізімнің басы және соңы,
      • (List Item) тегі тізім элементінің тегін береді. Осы тегке қосымша, тізімді атауға арналған - LH (List Header) бар. Келесі түрдегі номерленбейтін тізімді бейнелейтін мысал келтірейік:

1   2   3   4

  • Өзін тексеруге арналған сұрақтар
  • 3–ДӘРІС. HTML-құжатының контейнері. Дәріс мазмұны
  • HTML- құжатының контейнері.
  • Белгілеу тегін басқару. Тақырыптар.
  • тегі тегі (No Break, үзіліссіз) браузерге барлық мәтінді бір жолда үзіліссіз бейнелеуге нұсқау
  • Символдарды бейнелеуді басқару тегі
  • Бейнелеу формасын басқару тегі
  • және тегтері және тегтері арасында орналасқан мәтін сәйкес келеді. COLOR=xx атрибуты

  • жүктеу 0.9 Mb.