Главная страница
Контакты

    Басты бет


Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі «Мемлекеттік ұлттық ғылыми-техникалық сараптама орталығы» АҚ

жүктеу 0.93 Mb.



жүктеу 0.93 Mb.
бет2/7
Дата21.03.2017
өлшемі0.93 Mb.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі «Мемлекеттік ұлттық ғылыми-техникалық сараптама орталығы» АҚ


1   2   3   4   5   6   7

Экономикалық трендтер

Еңбек өнімділігін төмендету

Кәсіпорындардың өндірістік қорларының тозуы және технологияның моральдық ескіруі

Инвестициялық қаражатқа қолжетімділіктің шектеулілігі

● Мемлекеттік қолдау үшін мүмкіндіктер кеңістігін халықаралық шектеу және қысқарту



Қызметтер рөлінің өсімі

Экологиялық трендтер

Су ресурстарының проблемалары

● Егістік жерлер алқабын қысқарту



«Жасыл» технологияларды енгізу

Саяси трендтер

Мемлекеттің бизнеске интервенциясының дәрежесі.

Интервенция (лат. interventio қол сұғу, араласу) - бір не бірнеше мемлекеттің басқа мемлекетке әскери басып кіруі, оның егемендігін бұза отырып ішкі істеріне қол сұғуы. БҰҰ жарғысына сәйкес интервенция халықаралық құқық бұзушылық болып саналады.

Кеңістік - философия, математика және физика секілді салаларды пайдаланылатын күрделі ұғым. Күнделікті өмірде іс-қимыл алаңы, барлық нәрселерді қамтитын ортақ ыдыс, әлдебір жүйе жай-жапсары сезініп түсініледі.



Көп полярлы әлем

Анағұрлым күрделі халықаралық жүйе.

Саяси тұрақтылық.


2. «Ақпараттық коммуникациялық технологиялар» бағытын дамытудағы шешуші трендтер мен факторлар

Бағытты дамытуға арналған шешуші факторларды анықтау олардың ішіндегі ең маңыздыларын ұзақ мерзімді перспективада белгілеуге мүмкіндік береді. Негізгі екі критерий ретінде ықпал-фактордың маңызы мен оның белгісіздік дәрежесі пайдаланылады. Сараптамалық топтың ішіндегі сауалнама және сөзтартыс бағытты дамытудағы ұзақ мерзімді перспективада елеулі ықпал ететін негізгі факторларды анықтауға мүмкіндік берді.




(S5) АКТ кадрлық қамтамасыз ету
(S6) АКТ дендеп ену тереңдігі
(S7) Әлеуметтік саладағы АКТ және әлеуметтік желілердің өсімі

(T4) Мобильді қолданбалар мен қызметтердің өсімі
(T5) Бұлтты технологияларды дамыту
T(6) BigDate
T(7) Жоғары өнімділікті компьютерлер мен суперкомпьютерлерді дамыту
T(8) Өнеркәсіп жүйелері, роботты техника және

3D технологиялар

(E4) АКТ дамытудың экономикалық жағдайын жасау
(E2) Өнеркәсіп тарапынан АКТ сұранысты ынталандыру

(Eco2) Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайын сақтау

(P4) АКТ саласындағы заңнаманы жетілдіру

1-сурет. АКТ бағытын дамытуда микродеңгейде шешуші факторлар


2-сурет. Макрофакторларды саралау


1-кесте. Макрофакторлар




1

Халықтың жұмылғыштығы


2

Әлеуметтік теңсіздік, қоғамның мүліктік жіктелуі


3

Урбандалу


4

Әлеуметтік саладағы инновациялар


1

Өнеркәсіп салаларын жаңарту және автоматтандыру


2

Жаңа композиттік материалдар


3

Энергия үнемдеуші технологиялар


1

Жаһандық экономикадағы АКТ өсімі


2

Ұйымдастырушылық басқарудағы жаңа жүйелер


3

АКТ инвестициялар өсімі


co1

Экологияның нашарлауы және климаттың өзгеруі


1

Саясат пен басқару саласындағы жаһандану


2

Геосаяси тұрақтылық


3

Өнеркәсіп пен АКТ дамуындағы мемлекеттің саяси рөлі



(S5) АКТ кадрлық қамтамасыз ету
(S6) АКТ дендеп ену тереңдігі
(S7) Әлеуметтік саладағы АКТ және әлеуметтік желілердің өсімі

(T4) Мобильді қолданбалар мен қызметтердің өсімі
(T5) Бұлтты технологияларды дамыту
T(6) BigDate
T(7) Жоғары өнімділікті компьютерлер мен суперкомпьютерлерді дамыту
T(8) Өнеркәсіп жүйелері, роботты техника және

3D технологиялар

(E4) АКТ дамытудың экономикалық жағдайын жасау
(E2) Өнеркәсіп тарапынан АКТ сұранысты ынталандыру

(Eco2) Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайын сақтау

(P4) АКТ саласындағы заңнаманы жетілдіру

3- сурет. АКТ бағытының дамуын микродеңгейде шешуші факторлар



4- сурет. Микрофакторларды саралау

2-кесте. Микрофакторлар


S5

АКТ кадрлық қамтамасыз ету

S6

АКТ дендеп ену тереңдігі

S6

Әлеуметтік саладағы АКТ

T4

Мобильді қолданбалар мен қызметтердің өсімі

T5

Бұлтты технологияларды дамыту

T6

BigData

Т7

Суперкомпьютерлер

Т8

Өнеркәсіп жүйелері, роботты техника

E4

АКТ дамытудың экономикалық жағдайын жасау

E5

Өнеркәсіп тарапынан АКТ сұраныс

Eco2

Қоршаған ортаның қолайсыз жағдайы

P4

АКТ саласындағы заңнама


3. Әлемдегі және Қазақстандағы болашақ нарықтарды талдау
3-кесте. АТ әлемдегі шығындар, IDC 2012-2017 жж. арналған болжамы $, млрд.






2012

2013

2014

2015

2016

2017






















Жабдық,

барлығы



971

1,006

1,058

1,102

1,139

1,164





Бағдарламалық қамтамасыз ету, барлығы



368 383 407 434 463 493



АТ-сервис, барлығы

635

646

672

699

727

754

Барлығы, АТ




1,972 2,034 2,136 2,234 2,328 2,411

4-кесте. АТ Қазақстандағы шығындар, IDC 2012-2017 жж. арналған болжамы $, млрд.







2012

2013

2014

2015

2016

2017






















Жабдық,

барлығы



1.44

1.48

1.56

1.64

1.72

1.78





Бағдарламалық қамтамасыз ету, барлығы



0.10 0.11 0.13 0.15 0.18 0.20



АТ-сервис, барлығы

0.13

0.16

0.20

0.25

0.30

0.36


Барлығы, АТ




1.67 1.75 1.89 2.04 2.20 2.34







4. Әлемдегі негізгі даму бағыттарын талдау

Канада, Корея, Малайзия, Сингапур, АҚШ сынды озық елдердің көпшілігінде қоғамның, сондай-ақ жекелей қызмет салаларының ақпараттық даму стратегиялары немесе кешенді бағдарламалары әзірленген және іске асырылады.

Кеңестік кеңістікте құрылған мемлекеттер де кенде емес.

Мысалы, Ресей Федерациясының мемлекеттік ақпараттық саясаты мен Беларусь Республикасының ақпараттандыру саласындағы мемлекеттік саясатының мақсаты дамудың жаңа кезеңі – ақпараттық қоғам құру және әлемдік ақпараттық қауымдастыққа кіруге көшу болып табылады.

Сценарийді әзірлеу кезінде Жаһандық ақпараттық қоғамның Окинава хартиясы (Окинава қ., Жапония, 2000 жыл), Ақпараттық қоғам құру қағидаттарының декларациясы (Женева қ., Швейцария, 2003 жыл), Тунис міндеттемесінің іс-қимыл жоспары (Тунис қ., Тунис Республикасы, 2005 жыл), басқа да халықаралық құжаттардың негізгі қағидалары ескерілді.

Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.

Тунис, Тунис Республикасы (араб.: الجمهورية التونسية‎) - солтүстік Африкадағы, Жерорта теңізінің жағалауында орналасқан мемлекет. Аумағы 163,6 мың км². Халқы 9,3 млн. (2003). Астанасы – Тунис қаласы. Әкімшілік-аумақтық жағынан 20 уәлаятқа бөлінеді.

Көшбасшы елдер Канада, Майлайзия, Финляндия, Дания бойынша АКТ саласындағы нормативтік құқықтық актілері талданды.

IDC талдау компаниясының болжамы бойынша технологиялық платформаның өзгеруі 2020 жылға қарсы ғаламат масштабтарға жетеді.

Платформа (фр. plate – жайпақ, forme - форма) - геологияда қозғалмалығы біршама аз, жазық немесе үстірт тәрізді бедерлі, екі жікқабатты құрылымдық қабаттан – іргетастан және шөгінді тыстан тұратын жер қыртысының кең ауқымды атырабы.

АКТ дамуына негізінен «бұлтты», мобильді және әлеуметтік технологиялар, сондай-ақ деректердің үлкен көлемін өңдейтін технологиялармен жағдай жасалады, барлық дерлік қолданбалар «бұлтта» құрылады және жұмыс істейді.

Сондықтан көптеген елдердің үкіметтері көптеген салалық дата-орталықтарды орталықтандырып, серверлер мен жұмыс станцияларын виртуалдау мүмкіндіктері мен АТ-аутсорсингі мүмкіндіктерін пайдаланып, мемлекеттік ақпараттық жүйелерді «бұлтқа» көшіру бойынша өздерінің стратегиялық бағдарламаларын әзірлеуді және енгізуді бастады.

Сервер (ағылш. server) - файлдар, қалталар және компьютерлердің деректері сияқты деректерге ортақ қатынасуды, сондай-ақ желі пайдаланушыларына электрондық пошта қызметтерін қамтамасыз ететін компьютер.

Осының бәрі «электронды үкімет» жобаларын ұстау мен дамытуға, көптеген мемлекеттік және салалық ақпараттық жүйелерді ұстауға жұмсалатын ағымдағы бюджеттік шығындарды күрт төмендетуге мүмкіндік береді.

Еуропалық комиссия бұлтты есептеулерді пайдаланудың жаңа стратегиясын жариялады, айтуларынша ол Еуропаның экономикасына жыл сайын шамамен 160 миллиард еуро пайда беруге қабілетті және екі миллионнан астам жаңа жұмыс орнын құруға әкеледі.

Еуропа (гр. Ευρώπη, семит тілінің “эреб” - “батыс” сөзінен шыққан, Ежелгі Грекияда Эгей теңізінің батысындағы жерлер осылай аталған) - Еуразия құрлығының батысын алып жатқан дүние бөлігі. Азиямен бірге Еуразия құрылығын құрайтын әлем бөлшегі.

Қытай жақын арада «сандық» инновациялар мен мобильді технологиялар саласында аса зор жаңалық күтіп отыр, мемлекет «бұлтты» есептеулерде төңкеріс жасамақшы, демек АҚШ қатар индустрия көшбасшылардың бірі болады.

Бұлтты есептеулер саласындағы мемлекеттік бастамалардың арасында анағұрлым кеңі әрі батылы АҚШ үкіметінің стратегиясы. Бұлтты есептеулер желісі бойынша анағұрлым екпінді іс-қимылды Обаманың әкімшілігі 2010 жылдың соңы мен 2011 жылдың басында жүргізді. Осы бастамалар мен іс-қимылдың мақсаты – мемлекеттік АТ-шығындардың тиімділігі мен айқындығын арттыру.

Осылайша, өзектілік бұлтты және мобильді технологияларды мемлекеттік, жартылай мемлекеттік, бизнес сынды әртүрлі секторларда пайдалану және дамытудың әлемдік қуатты үрдісімен анықталады.




5. Бағытты Қазақстанда дамыту стратегияларын талдау

АКТ Қазақстанда мемлекеттік басқару мен реттеудің ҚР Президенті мен Үкіметі бекіткен негізгі стратегиялық және бағдарламалық құжаттарына мыналар жатады:

- Қазақстан Республикасының 2050 жылға дейінгі даму стратегиясы;

- Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы;

- Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі дамуының стратегиялық жоспары;

- 2010-2014 жылдарға арналған күшейтілген индустриалды-инновациялық дамудың мемлекеттік бағдарламасы;

- «Ақпараттық Қазақстан - 2030» мемлекеттік бағдарламасы;

- «Өнімділік - 2020» бағдарламасы.

Қазіргі кезеңде Қазақстанның 2030-2050жж. дейін дамуының стратегиялық мақсаттары мен бағыттары толық дерлік қалыптастырылды. Осы жағдайда ғылыми-технологиялық болжамның міндеті осы индикаторлардың нысаналы мәндеріне қол жеткізуді қамтамасыз ететін бағыттарды анықтау, сондай-ақ неғұрлым ұзақ перспективаға болашақты дамыту үшін әлеуетті құратын ғылыми және технологиялық бағыттарды белгілеу болып табылады.
«Ақпараттық Қазақстан - 2020»

Елбасы стратегиясы шеңберінде АКТ бойынша саясаттың жаңа кезеңін белгілеген «Ақпараттық Қазақстан – 2020» (бұдан әрі – АҚ2020) мемлекеттік бағдарламасы әзірленді.

АҚ2020 бағдарламасы АКТ дамуының барлық аспектілерін анықтайды, оның басты бағыттағы әсері мен тәуелділігі – ШОБ және өнеркәсіптің дамуы.

Елімізде негізгі екпін ақпараттық қоғамның құрамдастарының бірі – «электронды үкіметті» құру мен дамытуға жасалған, ол сәтті жүзеге асырылды, оны халықаралық рейтингтер де растап отыр. Алайда ақпараттық қоғамды құру міндеті, әлбетте, «электронды үкімет» пен телекоммуникациялар саласын дамытудан әлдеқайда кең.

Телекоммуникациялар (ағылш. Telecommunications) - негізі ақпарат тарату құралдары мен әдістері болып табылатын әрекет аймағы. Телекоммуникациялар немесе коммуникациялар мемлекетгің инфрақұрылымның маңызды белігіне жатады.

Ақпараттық қоғамды құрудың халықаралық тәжірибесі мен жоғарыда тізілген құжаттарға сүйене отырып, «Ақпараттық Қазақстан – 2020» бағдарламасында төрт шешуші бағыт белгіленген:

- мемлекеттік басқару жүйесінің тиімділігін қамтамасыз ету;

- ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның қолжетімділігін қамтамасыз ету;

- қоғамның әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы үшін ақпараттық орта құру;



- отандық ақпараттық кеңістікті дамыту.

Ақпараттық қоғамның дамуы адами ресурстардың дамуымен қатар жүретіндіктен Бағдарлама азаматтарға электронды білім беру арқылы ақпараттық технологиялармен жұмысты игеруге, өмірлік оқу және даярлану, қашықтықта жұмыс істеу, электронды қолжетімді денсаулық сақтау қызметтерін алу жағдайларын қарастырған.

Азамат [арабша азамат: 1. ұлылық, мәртебелілік; 2. тәкаппарлық; 3. кереметтілік; 4. ұлы мәртебелілік (сұлтандар титулы)] - 1. ел азаматы; 2. кәмелеттілік; 3. дара тұлға. Азамат ұғымын мемл. деңгейде қарастырғанда, ол қоғамның тең құқықты мүшесі мәніне ие болады.

Сондай-ақ еліміздің экономикасын анағұрлым ашық, қолжетімді және бәсекеге қабілетті түрде құру үшін Бағдарламада экономиканың негізгі салаларына зияткерлік жүйелерді барынша енгізу көзделген.

Қолданыстағы қабылданған және аяқталу сатысындағы стратегиялық құжаттар ғылыми-технологиялық болжам үшін шекті жағдай жасап отыр, солар осы бөлімде талқыланады.

6. Әлемдегі R&D талдау (бағыттар, қаржыландыру құрылымы), көшбасшы елдерді анықтау

Қазақстан дамуының анағұрлым әлсіз құрамдас бөлігі инновациялар болып табылады. Елдің әлемдегі нарықта бәсекеге қаблеттілік позицияларын арттыру үшін бизнестің қосымша құн үлесі жоғары тауарлар мен қызметтерге өндірістік мамандануға көшуін қамтамасыз ету қажет.

5-сурет. Қазақстанның 2011-2013жж. кезеңіндегі «Инновациялық әлеует» көрсеткішін құрайтын индикаторларды салыстыру (ДЭҚ жаһандық бәсекеге қабілеттілік индексі 2012-2013)


7.

Индикатор (ағылш. Indicator) - құрылғының қалып-күйінің немесе есептеуіш жүйенің жұмыс процесі кезіндегі мәліметтердің өзгерісін немесе жеке программаның орындалуын қамтып көрсететін мәліметтер элементі; ақпаратты көзбен көруге қайта жаңғыртатын құрылғы; программалауда - мәні процестің нәтижелеріне немесе белгілі шарттардың орындалуына тәуелді телінетін айнымалы.

Зерттеулерді қаржыландыру құрылымы және көшбасшы елдерді анықтау

R&D Magazine және Battle халықаралық басылымының бағалауы бойынша ғылыми-зерттеу қызметіне әлемдік шығындар (R&D) 2013 жылы 2012 жылмен салыстырғанда 3,7% артады және 1,496 триллион долларды құрайды.

Доллар (ағылш. dollar) - Америка Құрама Штаттарының, Канаданың (Канада доллары), Аустралияның (Аустралия доллары) мемлекеттік қазыналық билеті. Басқа елдерде де (Жаңа Зеландия, Либерия, Эфиопия, Малайзия, Сингапур, Гайана, Ямайка, Тобаго және Гондурас, Гонконг) қолданылады.


5-кесте. Ғылыми зерттеулерге жұмсалатын әлемдік шығындар (болжам)




2010 ж.

2011 ж.

2012 ж.

2013 ж.

млрд. $

% ЖІӨ

млрд. $

% ЖІӨ

млрд. $

% ЖІӨ

млрд. $

% ЖІӨ

Солтүстік және Оңтүстік

Америка


437,7

2,3

485,4

2,05

494,9

2,04

507,6

2,04

АҚШ

415,1

2,8

412,4

2,70

418,6

2,68

423,7

2,66

Азия

429,9

1,8

487,1

1,75

518,6

1,77

554,6

1,79

Жапония

148,3

3,4

156,0

3,47

159,9

3,48

161,8

3,48

Қытай

149,3

1,5

177,3

1,55

197,3

1,60

220,2

1,65

Үндістан

32,5

0,8

38,4

0,85

40,3

0,85

45,2

0,90

Еуропа

310,5

1,9

342,9

1,87

346,7

1,88

349,5

1,88

Басқа елдер

37,8

1,0

78,8

0,86

82,3

0,87

86,4

0,87

Жалпы шығындар

1 251,9

2,0

1 394,3

1,76

1 469,0

1,77

1,496.1

1,77

1   2   3   4   5   6   7


жүктеу 0.93 Mb.