Главная страница
Контакты

    Басты бет


«Автоматтандырылған басқару жүйесі»

жүктеу 1.21 Mb.



жүктеу 1.21 Mb.
бет4/5
Дата06.04.2017
өлшемі1.21 Mb.

«Автоматтандырылған басқару жүйесі»


1   2   3   4   5



Өзін-өзі тексеру сұрақтары:

1. Түрлі байланыс жүйелерін транспортта қолдану.

2.БАЖ-нің ішкі ақпараттық қамсыздандыру құрамы.
Ұсынылатын әдебиеттер :

1.Смехов А.А. Математические модели процесса грузовой работы. — М.: Транспорт, 1982 г. — 168 с.

2.Петров А.П.,Буянов В.А., УгрюмоеГ.А. Автоматизация, вычислительная к микропроцессорная и эксплуатационной работе железных дорог: Учебник для техн. ж.-д.трансп. - М.: Транспорт, 1987 г.-245 с.

3. Практикалық сабақ

Практикалық сабақ 1. Транспорттағы автоматтау және басқару есептерін шешуге жүйелі жақын келу .

Сұрақтар:

1. Негізгі жағдайлар, анықтамалар мен ұғымдар

2. Ақпарат сапасының критериі, олардың басқару шешімін қабылдауға тигізетін әсері.

3. Ақпаратты ресурстардың арнайыланған ерекшеліктері

4. Қолданушылардың ақпараттық тұтынулары
Практикалық сабақ 2. БАЖ-н құрудың теориялық негіздері
Сұрақтар:

1. Басқару объектісігің ақпараттық моделінің құрылымы мен мазмұны.

2. БАЖ-нің типтік құрылымы

3. БАЖ-нің классификациясы, тағайындалуы және олардың автотранспорттағы қолданылуы

4. БАЖ АТ ішкіжүйелерінің ақпараттық байланысы және құрылымы
Практикалық сабақ 3. Автотранспотты кәсіпорындардағы БАЖ-н ақпаратпен қамтамасыз ету
Сұрақтар:

1. Ақпаратты қамсыздандыру құрамы және оны құру ерекшеліктері

2. Берілгендер банкі, бірыңғай ақпаратты фондты енгізу және түрлендіру

3. Берілгендер банкін енгізуді ұйымдастыру және оларды қолданудың ерекшелігі


Практикалық сабақ 4. БАЖ-н техникалық қамтамасыз ету
Сұрақтар:

1. АТ-дағы БАЖ-сі техникалық құралдарының комплексінің құрылымы мен тағайындалуы.

2. ЭЕМ желісінің ақпаратты-телекоммуникационды инфрақұрылымы
Практикалық сабақ 5. БАЖ-н программалық-математикалық қамтамасыз ету
Сұрақтар:

1. БАЖ-н математикалық - программалық қамсыздандыру құрылымы, оның функциялары мен өңдеу принциптері

2. Операциялық жүйелер және олардың сипаттамалары

3. БАЖ-де оптимизация есептерін шешу әдістері


Практикалық сабақ 6. БАЖ-н ұйымдастырушылық, заңдылық және экономикалық қамтамасыз ету

Сұрақтар:

1. Ақпараттық өнімдер мен қызмет көрсетулерді тұтыну мен өндіру

2. Ақпараттық құқық, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету


Практикалық сабақ 7. Автотранспортты кәсіпорындардағы БАЖ-нің функционалданған ішкіжүйелері

Сұрақтар:

1.Тасымалдауды басқарудың ішкіжүйелері

2. Жоспарлы және балама есептеу ішкіжүйесі

2.1. АТП бөлімшелеріндегі негізгі ақпараттық ағымдардың сипаттамалары.

2.2. Жолдық беттер мен тауарлық-транспорттық құжаттауды өңдеудің тапсырмалар комплексі

2.3. Кәсіпорынның өндірістік-қаржылық қызметін талдау мен есепке алуды автоматтау облысындағы қолданбалы программалық өнімдер.
Практикалық сабақ 8. Жылжымалы бірліктерді басқарудың ақпаратты-навигационды жүйелері

Сұрақтар:

1. Тағайындалуы және байланыс пен орналасуды анықтайтын жүйені қолдану

2. Локальді және зональді БАЖ АТ-та ОМП-ның жүзеге асуының технологиялық принципі

3. Спутниктік навигационды және байланыс жүйесіндегі бар болу мүмкіндігін талдау.

Практикалық сабақ 9. Автотранспортты оперативті диспетчерлік басқаруға арналған БАЖ-нің ішкіжүйелері


Сұрақтар:

1. Тасымалдауды автоматты диспетчерлік басқару ішкіжүйесінің құрамы мен мазмұны.

2.Маршруттардағы жылжымалы құрам жұмысын оперативті басқару тапсырмасының қойылымы.

3.Жолаушы транспортының ЖБАЖ –н техникалық қамсыздандыру және оның құрылымы


Практикалық сабақ 10. Автотасымалдауларға ақпаратты қызмет көрсету
Сұрақтар:

1.Тасымалдауды ұйымдастыруда Internet желісін қолдану

2. Фирмаішілік ақпараттық жүйелер

3. Ресейдің ақпаратты - телекоммуникационды инфроқұрылымы мен глобальды ақпараттық желілер арасындағы өзара байланыс.

4. INTHANET-технологияларын қолдану арқылы автотасымалдау нарығының субъектілерінің ақпараттық өзара байланыстарын ұйымдастыру
Практикалық сабақ 11. Ақпаратты жүйелерді таңдауға арналған ортақ ұсыныстар
Сұрақтар:

1. Есеп құрамын анықтау және техникалық құралдар комплексін таңдау

2. БАЖ-ды таңдау үшін сипаттамалардың базистік терілімі

3. Қажетті программалық қамсыздандыруларды таңдау

4. БАЖ-ды эксплуатациялауға шығару этабы

Практикалық сабақ 12. БАЖ-н ақпаратпен қамтамасыз ету ретінде база мен берілгендер банкі туралы түсінік


Сұрақтар:

1. Деректер базасын басқару жүйесі.

2. Берілгендер базалары мен банкалары. Негізгі жағдайлары.

3.МҚБЖ –нің негізгі функциялары.



Практикалық сабақ 13. Компьютерлік желілер және телекоммуникация БАЖ техникалық қамтамасыз ету ретінде

Сұрақтар:

1. Локальді желілер типтері.

2. Локальді және территориалық-орналастырылған есептеу желілері.

3. Базалық желілік топологиялар.

4. Желілік техникалық және программалық құралдар.

5. Ақпараттың негізгі берілулері.
Практикалық сабақ 14. БАЖ –cі транспортты жүйелерде процестерді оптимизациялау құралы ретінде
Сұрақтар:

1. Транспортта БАЖ-н құрудың дәрежесі мен құрылымы, олардың функциялары.

2. Тасымалдауды автоматты диспетчерлік басқару жүйесінің құрамы мен тапсырмасы.

3. Маршруттардағы жылжымалы құрам жұмысын оперативті басқару тапсырмасының қойылымы.

4. Жолаушы тасымалдауларын оперативті басқару.
Практикалық сабақ 15. Автомобильді транспорттағы БАЖ-нің даму болашағы
Сұрақтар:

1. Ақпаратты технологиялар нарығындағы конкуренттік күрес .

Нарық - тауар өндірісі мен айналымы заңдары бойынша ұйымдастырылатын айырбасты сипаттайтын тауар қатынастарының жиынтығын білдіреді. Басқаша айтқанда, нарық - нақты тауар сатушылар мен оны сатып алушылардың басын қосатын кез келген институт немесе механизм.

2. Телекоммуникация құралдарының сапалық даму салдары

3.

Телекоммуникация, телеқатысым (латынша тele – қатынасу, байланысу, грекше – қашық және ағылшаруашылығы communіcatіon – байланыс) – ғылым мен техниканың халықты ақпараттық қызметтің барлық түрімен қамтамасыз ететін саласы; қашықтықтан ақпарат алмасуды жүзеге асыратын технологиялар жиынтығы.
БАЖ-нің техникалық құралдарының даму болашағы



4. студенттің өздік жұмысы

4.1. Студенттің өздік жұмысын ұйымдастыруға арналған әдістемелік ұсыныстар.



СОӨЖ тапсырмасы

Бастапқы екі тапсырма студенттен теориялық материалдың мазмұнын сұрайды. Үшінші тапсырмадан бастап, сауда - саттық мекемесі - универсам жұмысшылары туралы дайын деректер базасындағы берілгендерді манипуляциялауға арналған тапсырмалар. Деректер базасы MS Excel кестелік процессоры ортасында құрылып, информатика кафедрасының оқу класстарының иілгіш дискілерінде сақталған. Олар папка түрінде және файл түрінде сақталған, олардың атын оқытушы практикалық сабақ барысында жариялайды.

Оқу ДБ-сы (қосымшада) 1-кестеде көрсетілген, бағандық негізгі берілгендерден тұрады.

Кесте1. Универсам жұмысшылары туралы деректер базасының өрістерінің аты.



Баған

Өріс аты

Түсіндірулер

A

Фамилиясы

Жұмысшы фамилиясы

B

Аты

Жұмысшы аты

C

Әкесінің аты

Жұмысшының әкесінің аты

D

Жынысы

Жұмысшының жынысы

E

Туған күні

Жұмысшының туған күні

F

Қызметі

Жұмысшының орындайтын қызметі

G

Табысы

Жұмысшының ақшалай табысы

H

Жанұя жағдайы

Жұмысшының жанұя жағдайы

I

Бала саны

Жұмысшының жанұясындағы бала саны

Ескерту: Жынысы м немесе ж әріптерімен кодталады . Жанұя жағдайы келесі мәтіндік мәндермен берілуі мүмкін: бойдақ,ұйленген,айрылысқан,жесір,күйеуге шыққан, күйеуге шықпаған. Қызметтері: директор, бухгалтер, сатушы 1кат.

Әріп-дыбыстың графикалық таңбасы. Әріп дыбысты белгілегенімен, әріп пен дыбыстың арасында табиғи байланыс жоқ. Әріп - шартты таңба. Әліпбиде қанша әріп болуы тілдегі дыбыстың санына байланысты. Бірақ дыбыс пен әріп саны бірдей бола бермейді.
Бухгалтерия (нем. Вuсh – кітап және нем. halten – ұстау) - заңды тұлғалардың күнделікті есеп-қисабын (оның ішінде жалақы есептеу де) жүргізетін арнайы құрылымдық бөлімі. Бухгалтерияны бас бухгалтер, ал штаттық кестеде мұндай лауазым қаралмаса аға бухгалтер басқарады.
, сатушы 2кат., сатушы 3кат.,жинаушы, жүк тасушы және т.б.


СОӨЖ №1. 2-кестеде берілген ұғымдардың, құралдардың, технологиялардың мәнін түсіндіру.
Кесте 2. Жеке тапсырма нұсқасы

Сонғы сан сынақ кітапшасы №

Мазмұндама тақырыбы

0

Деректер базасының және ақпараттық жүйенің анықтамасы.



1

Берілгендер моделі. Берілгендер анықтамасы және оларды сақтау.

2

Атрибут, домен ұғымдары.



3

Берілгендерді басқару және өңдеу .

4

Берілгендерді басқару және өңдеу.



5

МҚБЖ-дағы берілгендер типі.

6

ДБ-сының моделдері,ДБ-сының реляциондық моделі



7

МҚБЖ –да ДБ-н құру этабы

8

МҚБЖ- да ДБ-на сұраныс құру .



9

Офистік программада қолданушылық қосымша құру.


СОӨЖ №2. 3-кестеде келтірілген, Internet глобальді компьютерлік желіде қолданылатын құралдар мен технологияларға сипаттама беру.

Кесте 3. Жеке тапсырма нұсқасы



нұсқа №

Мазмұндама тақырыбы

0

Ақпаратты жүйені өңдеуде есептің құрылымы неліктен негізгі фактор болып табылады ?

1

Есептің қойылымы ақпараттық жүйенің классификациясына қалай әсер етеді?

2

Басқару есеп беруді құрушы ақпараттық жүйенің ерекшеліктері қандай?

3

Альтернативті шешім өңдейтін ақпаратты жүйенің түрлері мен ерекшеліктері қандай ?

4

Ақпаратты жүйелердің классификациялануындағы функционалдық белгінің мәні қандай ?

5

Оперативтік дәрежедегі АЖ-дің, мамандарға арналған АЖ-дің, орта буын менеджерлері үшін стратегиялық АЖ-дің рөлі мен функциялары ?

6

Автоматталу дәрежесі бойынша, қолдану аумағы бойынша ақпаратты қолданудың сипаттамасын ақпаратты жүйелердің классификациясына келтіріңдер.

7

Жүйені классификациялаудаға басқару дәрежесі дегеніміз не?

8

Ақпараттық жүйе дегеніміз не?

9

Ақпараттық жүйе қалай дамыды?

СОӨЖ №3. MS Excel кестелік процессоры ортасында құрылған, универсам жұмысшыларының берілгендерінен тұратын, кадрлар бөлімінің бар ДБ-ның құрылымын сипаттау. Сонымен қатар, 4-кесте көшірмесін толтыру арқылы ДБ-ғы өріс санын және әр өрістің берілгендерінің типін(форматын) көрсету(мәтіндік, сандық, ақшалық/қаржылық, мерзімдік)
Барлық нұсқа үшін ортақ тапсырма.

Кесте4 . Универсам жұмысшылары туралы деректер базасының сипаттамасы.

ДБ-сы алатын ұяшық диапазоны - A1 : I80.

ДБ-ның өріс саны - _____.

ДБ-ғы жазулар саны - _____.


Баған

Өріс аты

Берілгендер типі

A

Фамилиясы




B

Аты




C

Әкесінің аты




D

Жынысы




E

Туған күні




F

Қызметі




G

Табысы




H

Жанұя жағдайы




I

Бала саны



СОӨЖ №4. 5-кестеде берілген критерийлерге байланысты ДБ-ның екідәрежелі реттелуін жүзеге асыру. Сонымен қатар, бірінші этапта бірінші критерийге сай, екінші этапта бірінші критерийдің бірдей мәні бар жазулар үшін, екінші критерийге сай сұрыптаулар жүргізу. Диапазонды сұрыптау диалогты терезесі түрінде берілген суреті (төменде 4-тапсырманың орындалуында көрсетілген) қолданып қолданушының әрекетін қадаммен толықтай көрсету.


Кесте 5. Жеке тапсырма нұсқасы

Нұсқа №

Сұрыптау критериилері

Бірінші

Екінші

0

Алдымен еркектер, сонан соң әйелдер

Жұмысшы жасының кемуі бойынша

1

Қызметтерін алфавит бойынша

Жұмысшы жасының өсуі бойынша

2

Алдымен еркектер, сонан соң әйелдер

Фамилияларын алфавит бойынша

3

Қызметтерін алфавит бойынша

Табыстарының кемуі бойынша

4

Алдымен еркектер, сонан соң әйелдер

Қызметтерін алфавит бойынша

5

Алдымен әйелдер, сонан соң еркектер

Бала санының кемуі бойынша

6

Қызметтерін алфавит бойынша

Алдымен әйелдер, сонан соң еркектер

7

Алдымен әйелдер, сонан соң еркектер

Табыстарының өсуі бойынша

8

Алдымен еркектер, сонан соң әйелдер

Бала санының өсуі бойынша

9

Фамилияларын алфавит бойынша

Аттарын алфавит бойынша

СОӨЖ №5. 6- кестедегі фильтрлеуге сәйкес, автофильтр операциясы арқылы, ДБ жазуын өңдеу. Қолданушыға қажет әрекеттерді қадам бойынша сипаттау. Сонымен қатар қолданушы автофильтрі диалогтық терезесін ұсыну(5-тапсырманың орындауын қараңыз)

Кесте 6. Жеке тапсырма нұсқасы


Соңғы сан сынақ кітапшасы №

Фильтрация критериі

0

“Ми”-дан немес “Ни”- дан басталатын фамилиялар

1

Бастапқы әрпі “Б”, 3-ші әрпі“р” болатын фамилиялар

2

Баласы жоқ немесе төрттен көп баласы барлар

3

Барлық категориядағы сатушылар

4

Аттары “Александр” немесе“Алексей” болатындар

5

Жесірлер

6

Әкесінің аты “Александрович” немесе “Александровна” болатындар

7

Табыстары 2500 нан 3000 руб. болатындар

8

Кез келген бөлімше бастығы мен олардың орынбасарлары

9

Бойдақ еркектер мен күйеуге шықпаған әйелдер

СОӨЖ №6. 7- кестедегі фильтрлеуге сәйкес, көп қадамды автофильтр операциясын қолдану арқылы, ДБ жазуын өңдеу. Қолданушы орындауы керек қадамдар тізбегін толықтай жазу керек.

Сонымен қатар, қолданбалы қолданушы автофильтрі диалогтық терезесін сурет ретінде ұсыну(5 және6-тапсырманың орындалуын қараңыз)

Кесте 7. Жеке тапсырма нұсқасы




Нұсқа №

Фильтрация критериі

0

Табысы 2000 руб. Асатын еркектер.

1

Табысы 2000 руб. кем кез –келген категория сатушысы.

2

Кассир немесе кассир-контролер әйелдер

3

Балалары бар жесір немесе айырылысқан әйелдер .

4

Балалары жоқ күйеуге шықпаған немесе айырылысқан әйелдер

5

Балалары бар айырылысқан әйелдер

6

Табыстары 2500 руб. кем жесір әйелдер мен еркектер.

7

1 және2- категориядағы күйеуге шықпаған әйелдер

8

Елена немесе Вера атты кез келген категориядағы

9

Бухгалтер еркектер

СОӨЖ №7. Кеңейтілген фильтр операциясын қолданып, 6 тапсырма критерийлеріне сәйкес бір қадамды фильтрлеуді орындау. Сәйкес критерийлер блогын ДБ кестесінің соңына орналастыру. Қолданушы орындауы керек қадамдар тізбегін толықтай жазу керек. Сонымен қатар, осындай блогтың қолданылатын бөлігі мен кеңейтілген фильтр диалогтық терезесін сурет ретінде ұсыну(7-тапсырманың орындалуын қараңыз)
СОӨЖ №8. Деректер базасымен жұмыс категориясы функциясын қолдану арқылын ДБ-на сұраныс жіберу. Қолданушы орындауы керек қадамдар тізбегін толықтай жазу керек. Сонымен қатар, осындай блогтың қолданылатын бөлігі мен сәйкес есептеу формуласын келтіру (8-тапсырманың орындалуын қараңыз).
Формула (Formula) - электрондық кестедегі (Excel) математикалық өрнек, оның жұмыс нәтижесі торлардағы мәндерге байланысты болады. Мысалы, D5 торына енгізілген мынадай формула =а5+b5+с5 A5, В5, С5 торындағы сандардың қосындысын D5 торына орналастырады.
Сұраныстар нұсқасы 8- кестеде келтірілген.
Кесте 7. Жеке тапсырма нұсқасы


нұсқа №

Деректер базасына сұраныс

0

Кез келген категория сатушыларының табысы мөлшері

1

Жесір әйелдер мен еркектердің саны

2

Еркектердің максималдық табысы

3

Әйелдердің минималды табысы

4

1-категориядағы сатушы әйелдер

5

Кез келген бөлім бастығының орташа табысы

6

Айырылысқандардың балаларының қосындысы

7

Бухгалтерлердің орташа табысы

8

Табысы 2500 руб. асатын үйленбегендердің саны.

9

Жесір әйелдер мен еркектердің балаларының саны

СОӨЖ №9. Құрама кесте құру операциясын қолдану арқылы ДБ-на айқасқан сұраныс жіберу. Қолданушы орындауы керек қадамдар тізбегін толықтай жазу керек. . Сонымен қатар, 3-4-қадамның диалогтық терезесін сурет ретінде ұсыну. Қосымша кесте мастері(9-тапсырманың орындалуын қараңыз). Сұраныстар нұсқасы 9 - кестеде келтірілген

Кесте 7. Жеке тапсырма нұсқасы


Нұсқа №

ДБ-на сұраныс

0 немесе 5

Әйелдер үшін және еркектер үшін жеке әр қызметтегі жұмысшылар саны

1 немесе 6

Әйелдер үшін және еркектер үшін жеке жанұя жағдайлары әр топтағы жұмысшылардың балаларының саны

2 немесе 7

Әйелдер үшін және еркектер үшін жеке әр қызметтегі жұмысшылардың орташа табыстары.

3 немесе 8

Әйелдер үшін және еркектер үшін жеке жанұя жағдайлары әр топтағы жұмысшылардың максималды бала саны

4 немесе 9

Әйелдер үшін және еркектер үшін жеке әр қызмет түрінің максималды табыс мөлшері


СОӨЖ- н орындауға арналған әдістемелік нұсқау

1 және 2- тапсырмалар әрқайсысы қолжазбамен 8-10 бет болатындай орындалуы керек. 1-тапсырманың нұсқаларын орындау офистік қосымшалармен соның ішінде MS Access МҚБЖ-мен байланысты. Сонымен қатар, тек материал соңындағы әдебиеттермен шектелмей, компьютерлік

1   2   3   4   5

  • 3. Практи калық сабақ

  • жүктеу 1.21 Mb.