Главная страница
Контакты

    Басты бет


Алгоритм және оның қасиеттері

жүктеу 1.45 Mb.



жүктеу 1.45 Mb.
бет6/11
Дата20.03.2017
өлшемі1.45 Mb.

Алгоритм және оның қасиеттері


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

BASIC тілінің алфавиті
Кез–келген прогрмманы жазу үшін BASIC тілінде бірнеше топқа біріктірілген символдар жиыны пайдаланылады. Оны BASIC тілінің алфавиті деп атайды.

Оларға мыналар жатады:

1. Латын алфавитінің бас және кіші әріптері.

2. Орыс алфавитінің бас және кіші әріптері.

1. Араб цифрлары 0,1,2,3,4,5,6,7,8,9.

Әріп-дыбыстың графикалық таңбасы. Әріп дыбысты белгілегенімен, әріп пен дыбыстың арасында табиғи байланыс жоқ. Әріп - шартты таңба. Әліпбиде қанша әріп болуы тілдегі дыбыстың санына байланысты. Бірақ дыбыс пен әріп саны бірдей бола бермейді.
Араб цифры - 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 сияқты математикалық таңбалар. А. ц. Үндістанда (5 ғ.) пайда болған. 10-13 ғ-да Мұхаммед әл-Хорезмидің (9 ғ.), басқа да араб математиктерінің еңбектері арқылы Еуропаға тараған.

2. Арихметикалық амалдардың таңбалары:



  • поюс;

  • -минус;

  • *көбейту;

  • / бөлу;

  • ^ дәрежеге шығару

5. Қатынас амлдардың таңбалары.

  • = тең:

  • > үлкен

  • < кіші

  • <= үлкен немесе тең ( кіші емес);

  • >= кіші несесе тең (үлкен емес);

  • <> тең емес.

6.Бөлгіш, басқа арнайы және қызметші символдар.

  • . нүкте;

  • , үтір:

  • ; нүктелі үтір;

  • : қос нүкте;

  • # нөмір;

  • $ ақша бірлігінің таңбасы немесе доллар таңбасы деп те аталады;
    Ақша бірлігі - барлық тауарлардың бағаларын бейнелеуге қызмет ететін, заңды түрде бекітілген ақша белгісі.


  • % пайыз;

  • & коммперциялық И, немесе амперсанд деп аталады;

  • _ астын сызу;

  • ' апостраф;

  • " тырнақша;

  • ( сол дөңгелек жақша;

  • ) оң дөңгелек жақша;

  • [ сол квадрат жақша;

  • ] оң квадрат жақша;

  • ? сұрақ белгісі;

  • @ коммерциялық «ЭТ»;

  • ! леп белгісі;

Бұлардан басқа көмекші және қосымша символдар да (графикалық символдар) қолданылады. Латын алфавитінің әріптері праграмалауда пайдалыантын оператордың және әр түрі шамалардың аттарын таңбалауда және жазуда қолданылады.
Латын әліпбиі, әлемде кеңінен қолданылады. Б.з.б. 7 ғасырдада Римде грек және этрус әліпбиінің тармағы ретінде пайда болып, б.з. 1 ғасырында қалыптасты. Жазу оңнан солға немесе солдан оңға қарай (брустрофедон бойынша) жазылып, бағыты әрдайым алмасып отырған. Б.з.б.
Орыс әріптері тек символдық тұрақтыларды және түсіндірме мәтіндерді жазу үшін, сондай-ақ праграммалардың әр түрі цифрды көлбеу сызықпен беліннен сызып қояды.

Арихметикалық амалдар және қатынас амалдардың таңбалар тобы праграммада арихметикалық өрнектерді жазу үшін қолданылады.

BASIC тілінің алфавитінен тілдің элементтері - шамалар, өрнектер, операторлар құлылады.

Деректер және олардың түрлері

Кез – келген есепті компьютерде шығару оған бастапқы информацияны ендіруді талап етаді. Бұл информацияны шатты түрде:



  • нені өндеу кере?

  • Қалайша өндеу керек?

деген сұрақтарға жауап беретіндей етіп екі түрге бөлуге алып келеді.

Осы жоғарыда аталған информацияның бірінші түрі деректер деп, ал екіншісі праграмма деп аталады.Праграмма әр түрі деректерді өңдей алады. BASIC тілінде өндеу объктілеріне (деректердің түрлеріне) мыналар жатады.



  • Сандық және символдық тұрақтылар;

  • Сандық және символдық айнымалылар:

  • Сандық және символдық массивтер.



Тұрақтылар
Праграмманың орындалуы барысында өзгермейтін шамаларды тұрақтылар деп атайды. Әрбір тұрақты үшін компьютер жадында бір немесе бірнеше ұя бөлінеді.
Компьютерлік жады (сыртқы немесе қосалқы жады, ақпараттарды сақтауға арналған құрал, сақтағыш құрал) - белгілі бір уақытта есептеуде қолданылатын, ақпарат сақтауға арналған физикалық құрылғы немесе орта болатын, есептегіш машина бөлігі.


Сандық тұрақты деп, праграммада нақтьы сан түрінде жазылатын шаманы айтамыз. Сандық тұрақты оң немесе теріс (немесе нол) сан түрінде беріледі.

Сандық тұрақтылардың мынандай түрлері бар:



  • бүтін ондық;

  • бүтін оналтылық;

  • бүтін сегіздік;

  • бүтін екілік;

  • нақты тұрақты үтірі (нүктелі);

  • нақты жылжымалы үтірлі (нүктелі);

Бұл тізімен сандық тұрақтының екі түрін бөліп көрсетуге болады.

  • бүтін тұрақты;

  • нақты тұрақты;

Абсолюті дәл берілген бүтін санды бүтін тұрақты дейміз. Бұл белгілі шаманы жуықтап беруге болмайтын кейбір жағдайда қолданылады. Мысалы, 8.999999 адам немесе 9.000001 рет қайтадан санап шық деп айтуға болмайды.

Бүтін тұрақты пайыз «%» таңбасымен аяқталатын алдында « » немесе «-»таңбасы бар ондық цифрлардың ақтық тізбегі түрінде жазылады. Мысалы, 15%,-129%, 1000%.

Мұндағы % таңбасы бүтін тұрақты екендігінің белгісі болып табылады. Бүтін тұрақтылар 32767 –ге дейінгі аралықта пайдалынылады.

Бұл аралықтан тыс жатқан бүтін тұрақтылармен амалдар орындауға әрекет жасалса, онда қате кеткендігі туралы хабар экранға шығады. Оналтылық,сегіздік және екілік санау жүйелеріндегі бүтін тұрақтыларды жазуда бүтін тұрақтының алдына Н.О.В символдары қойылып жазылады. Мысалы,



  • 127;-1719; 13123 бүтін ондық тұрақтылар;

  • НFFA, H12E,- H1Aоналтылық тұрақтылар;

  • О1416, -О7583- сегіздік тұрақтылар;

  • В0101, -В10011101- екілік тұрақтылар;

BASIC тілінде сандар бізге үйреншікті болып кеткен түрде жазылмайды. Тұрақтылардың өзінің арнайы жазылу пішімі бар.Нақты тұрақтылар деп атақ ділдікпен (тіпті өте жоғары ділдікпен берілсе де) берілген сандарды айтамыз.Мысалы, 5 санын 4.99999 немесе 5.00001 деп, әйтпесе 5.0 деп жазуға болады. Бұл компьютерде нақты санды жазып көрсетудің тәсілдеріне байланысты. Нақты тұрақтылар көптеген есептеулерінде пайдаланылады.

Сандарды жазуда компьютерлердің бпрлық амалдарды ақтық дәлдікпен орындайтындығы ескеру керек. Сондықтан компьютерге цифрларының саны тіптен көп сандарды беру барлық уақытта орынды бола бермейді.

Нақты санның бүтін бөлігі бөлшек бөлігінен нүкте арқылы ажыратылып жазылады. Бүтін және бөлшек бөліктердің болмауы және оң сандардың алдында « » таңбасының да болмауы мүмкін. Нақты сандарды жазып көрсетудің екі түрлі тәсілі бар. Бірінші тәсілде тұрақты нүктелі сандар жиі қолданылады. Мысалы: 1882.74 0.000072,-47, -413.07.

Екінші тәсілде ол сандар жылжымалы нүктелі пішімде жазылады. Өте үлкен немесе өте кіші сандарды жазу үшін санды 10-ның жәрежесіне көбейтіп жазу қолданылады. Мысалы: 3,700000 санын 3.7*106 пішімде жазуға болады. BASIC тілінде бұл сан 3.7Е6 түрінде жазылады. Осылайша, кәдімгі матаеатикалық жазуда жиі кездесетін m санын 10-ның дәрежесіне көбейтіп жазудың (m10 -p) орнына mE -p символдық жазуы қолданылады. Мұнда m –санның мантиссасы, ал p- санның дәрежесі деп аталады.

Нақты тұрақты нүктелі сандар дара дәлдікті көрсетукүшін санның оң жағына қосылып жазылатын мына төмендегідей таңбалар пайдаланылады:


  • !- дара дәлдіктің таңбасы;

  • # (немесе бос орын) – екі еселі дәлдіктің таңбасы.

Мұндай арнайы таңбалар болмаған жағдайда ( бұл жағдайда үнсіз мақылдау деп те айтылады) сандарды жазуда екі еселі дәлдікті жазылу алынады;

Тұрақты нүктелі сандардың мысалдары:



  • 2.793!, -9.485!- дара дәлдікті:

  • 394.3715802- 1.879 –екі еселі дәлдікті;

  • 497.6573, -41378.28.

Компьютерде өнделгеннен 6 цифрдан тұратын санды дара дәлдікті

сан дейміз. Мұндай сандар- 9.99999*1062-ден 9.99999*1062-ге дейінгі аралықта беріледі.

Компьютерде нүктелі тұрақтылар да дара дәлдікті (мантиссасы 6 цифрға дейін) және екі еселі дәлдікті (мантиссасы 14 цифрға дейін ) болады. Жылжымалы еүктелі тұрақтылардың дәлдігін көрсету үшін санның дәрежесін бейнелеуде соңынан екі цифрдан артық емес бүтін ондық тұрақты келетін Е әрпі (кәдімгі дара дәлдікті көрсету үшін) пайдаланылады. Нақты тұрақтыларды дұрыс жазып көрсетудің бірқатар мысалдарын келтірейік:

Математикалық жазылу Бейсік тілінде жазылуы

-6.2 -6.2

5.000 5.000( 5.000)

0.006 0.006

8.6*105 8.6Е5( 8.6Е 5)

-0.00032 -3.2Е-4

0000=0*10 1Е4

Сандардың оның діріжесі түрінде жазылып көрсетуге Е әріпінен кейін тұрған сан тек бүтін сан болады.

BASIC тілінің кейбір түрлерінде нақты тұрақтыларды жазуда міндетті түрде қояды,ал бүтін тұрақ тылардың белгісі ондық нүктенің болмауы болып табылады.

BASIC тілінің алфавитіне енетін тырнақшаға алынған әріптердің, цифрлардың және т.б. символдардың тізбегін символдық тұрақтылар дейміз. Бұл тізбекте орыс әріптері де қолданылады.

Символдық тұрақтыға енбейтін жалғыз символ: ол- сол тырнақшаның өзі. Символдық тұрақтылардың сандық мәні болмайды және ол символдардың тізбегімен және құрамымен сипатталады.

Тырнақшаға алынғандардың бәрі символдық тұрақтының мәні деп аталады, ал мәндегі символдардың саны оның L ұзындығы деп аталады. Олар әр түрлі информациялық есептерді шешуде жіне мәтіндік информацияларды өңдеуде пайдаланылады. Мысалы, «А және В-ның мәндерін ендіріңдер», « КЕСТЕ», « Тұрақты» «Х=» «Оар алақай деп айқайлайды».

Символдық тұрақтылар мітіндерді өндеуде, сонымен бірге праграмманы орындауда, түсініктеме беруші мәтіндерді шығаруда және есептеу нәтижелерін безендіруде пайдаланылады. Оның ұзындығы 0-ден (бос қатар) 255 символға дейін өзгере алады.



Айнымалылар
Айнымалылар деп программаның орындалуы кезінде мәндері өзгеріп отыратын шамаларды айтамыз. Айнымалылар деректерді компьютер жадында сақтау үшін қолданылады. BASIC тілінде әрбір айнымалыға компьютер жадында арнайы ұя бөлінеді. Айнымалының аты осы айнымалының мәні сақталатын ұя адерісінің қызметін атқарады. Атын праграммада көрсету арқылы біздер жады ұясынан айнымалының мәнін ала аламыз.
Жады - айыр түйенің арқасына мініп жүру, жүк арту үшін салынатын арнайы әбзел. Жалғыз өркешті түйеге жүк артқанда, мінгенде арнайы ер-аут, ал айыр түйеге жады салады. Жады ішіне қамыс, қоға салынып, киізден тігіледі.
Ұя - электрлік (өткізгіштер түйіспелерінің көмегімен) және механикалық (біріктіргіш кілт көмегімен) қосылысы бар кабельдік жүйені қосатын элемент.
BASIC тіліндегі прграммада айнымалылардың аттары деректердің орнына жүреді. Айнымалының аты әріптен басталатын еркін алынған латын әріптері мен арап цифрларының тізбегінен тұрады. Бірақ бұлардың ішінде алғашқы екі символ дәл келеді, онда ол айнымалылар әр түрлі айнымалылар деп есептелмейді, яғни әр түрлі айнымалыларға алғашқы екі символды бірдей ат берсек, онда олар компьютер үшін бірдей айнымалы болып есептеледі. Мысалы,BL, BLO, BLP, BLKI

Қызметші сөздер айнымалының аты бола алмайды.

Айнымалылардың тұрақтылар сияқты үш түрі болады:


  • бүтін айнымалы;

  • нақты айнымалыны;

  • символдық айнымалы;

Айнымалылардың түрі олардың қабылдаған мәндерінің түріне қарай анықталады және сол айнымалы атының соңғы символы арқылы беріледі:

  • % - бүтін;

  • !- дара дәлдікті;

  • # - (немесе бос орын )-екі еселі дәлдікті;

  • $ -символдық.

Мысалдар келтірейік:

Айнымалының түрлерін арнайы операторлардың көмегімен хабарлауға болады;

  • DEFINT <әріптер тізімі > - бүтін айнымалылар.

  • DEFSNG < әріптер тізімі> -дара дәлдікті нақты айнымалылар;

  • DEFDBG <әріптер тізімі>- символдық айнымалылар.

Бұл жағдайда айнымалының түрі әріптер тізіміне айнымалы атының бірінші әріп енетін оператормен анықталады: DEFINT А, В, С, айнымалылары бүтін айнымлылар болады.

Айнымалылардың типтері %, !, #символдары арқылы берілген жағдайда ғана жоғарыдағы ереже орындалмайды.

Нақты айнымалы латын әріптерімен немесе соңынан цифр келетін латын әріптерімен таңаланады. Мысалы, А,В5, С1, ZO,Y9.

Ол нақты тұрақты үшін рұқсат етілген кез- келген мәнді қабылдай алады.

Бүтін айнымалы да нақты айнымалы сияқты таңбаланады, бірақ % таңбасымен аяқталуы тиіс. Мысалы, A%, C8%, B%2, I%, Ол бүтін тұрақты үшін рұқсат етілген кез-келген мәнді қабылдай алады.

Символдық айнымалы соңынан $ таңбасы келетін әріппен –цифрмен таңбаланады. Мысалы, B% ,C1$, A5$. Ол символдық тұрақты үшін рұқсат етілген кез-келген мінді қабылдай алады.

Аттары белгілі бір әріптен және цифрдан тұратын айнымалылар бола алады.

Мысалы:


  • А5- нақты айнымалы;

  • А5%- бүтін айнымалы;

  • А5% -символдық айнымалы.

Айнымалы атының дұрыс жазылуының мысалдары:

  1. 2С- цифрдан басталады;

  2. Ю1-орыс әріптері рұқсат етілмейді;

  3. $2- ақша бірлігінің символынан басталады;

  4. %К – пайыз символынан басталады.

BASIC тілінде қарастырылған символдардан басқа индексті айнымалыларды да (кейін қарастырамыз) пайдалануға рұқсат етіледі.
BASIC тілінің стандартты функциялары
BASIC тілінде ең көп тарлған элементар математикалық функцияларды мысалы, синусты, косниусты, экспонентті, квадрат түбірі, логарифмді және т.с.с. есертеу үшін орналастырылған стандартты функциялар қолданылады. Оларды таңбалау үшін ереже бойынша үш әріптен тұратын аттар пайдаланылады. Функциялар аргументі міндетті түрде дөңгелек жақшаға алынады. Еркін арихметикалық өрнек функцияның аргументі бола алады. Функцияны шақырып жұмыс істеу үшін оның атын теріп аргументін көрсету керек.

BASIC тілінде пайдалынатын стандатты функциялар:



  • SIN(X)- синус (sin) функциясы, х аргументінің синусын есептеу;

  • COS(X)- косниус (cos) функциясы, х аргументінің косниусын есептеу;

  • TAN(X) тангенс (tgx) функциясы, х аргументінің тангенсін есептеу;

  • ATN (X)- арктангенс (arctgx) функцифясы,-p/2п-ден p/2 п аралығындағы х аргументінің арктангенсін есептеу;

  • EXP(X)- дәрежесі х болатын е=2.718281828 санын беріді. Е саны натурал логарифмнің негізгі екендігіне назар салыңыздар, ал ЕХР және LOG функциялары өзара кері функциялар. Осылайша, LOG (EXP(X))=X= ЕХР(LOG(X))

  • LOG(X)- нанурал логарифм (Inx) функциясы, х оң аргументінің нанурал логарифмін есептейді;
    Логарифм (logos - қатынас және arіthmos - сан), N санының a ≠ 1 негізі бойынша логарифмі - N санын алу үшін а саны дәрежеленетін m дәреже көрсеткіші (Логарифм негізі), бұл logaN түрінде белгіленеді. Сонымен, егер am=N болса, m=logaN.


  • SQR(X)- квадрат түбір () функциясы, х аргументінің теріс емес мәндерін береді, х аргументі оң сан немесе 0-ге тең боуы тиіс;

  • ABS(X)- абсалютті шама ()функциясы, х аргументінің абсалюттік мәнін (модулін) есептейді.АВС(-4.3)=4.3;

  • INT(X)- бүтін санды функция, х аргументінен артық емес ең үлкен бүтін санды береді, яғни онда N<=x 1;

  • SGN(X)- таңба (sign x) функциясы. Төмендегі ережелерге сәйкес х- тың таңасын береді.

SGN(X)=



  • RGN(X)-кездейсоқ сандар функциясы, 0-ден 1-ге дейінгі аралықта жататын кездейсоқ сандарды береді. х аргументінің міні жоққа шығарылады;

  • FIX(X)*- х-тың сандық мәнінің бөлшек бөлігі алынып тасталады. Мына өрнекке: SGN(X)* INT(ABC(X)) баламалы және х-тың мәні болғанағы INT(X) функциясына сай келеді;

  • CINT(X)- x-тың стандатты нақты мәнін бүтін типке түрлендіреді яғни; INT функциясының әрекетін іске асырады.Мұнда х-тың -32767-ден 32768-ге дейінгі аралықта болуын ескеру керек;

  • CDBL(X)-x- тың стандарты нақты мінін екі еселі мәнге түрлендіреді. Мысалы, мына операторды А# = CDBL(364.57) орындау нәтижесінде А# айнымалысы 364.57 екі еселі дәлдікті мәнеге ие болады;

  • CSNG(X)- x-тың екі еселі дәлдікті мәнін стандатты дара дәлдікті нақты мәнге түрлендіреді.

Тригонометриялық функциялардың аргументтері радианмен беріледі. Егер градуспен берілсе, онда оны мына формуламен радианға рудару қажет:

<радианға мәні >=<градустық мәні> * РІ/ 180

BASIC тілінің кейбір түрлерінде х санының натурал логарифмін есептеу үшін тек бір LOG(X) функциясы бар. Бірақ натурал логрифмді мына формуланы пайдаланып, кез-келген негізгі логарифмге оңай аударуға блады: log N= 1na/lna мұнда а негізі.

Бүтін санды INT(X) функциясы, х аргументінен артық емес оң үлкен бүтін санның мәнін есептейді.

Мысалы, INT(24.67)=24.

Берілген санды оған жақын бүтін санға дейін дөңгелектеуді орындау үшін INT(X 5) деп жазу жеткілікті. Мысалы, 3.9 саны да 4-ке дейін дөңгелектене ,ал 4.3 саны да 4-ке дейін дөңгелектенеді. Мысалы, INT(5.9 5)= INT(6.4) =6, INT(1,3 5)= INT(1.8)=1.

INT(X) функциясын мына төмендегі өрнектің көмегімен кез-келген берілген ондық разрядқа дейін дөңгелектеу үшін пайдалануға болады:

INT((X*10D) 5)/10D. Мұнда, D –пайдаланушы беретін және дөңгелектеу дәлдігін анықтаушы бүтін сан.

RID(X) функциясының аргументі пайдаланылмайды және кез-келген сан бола алады. Функция кездейсрқ сандар генераторы ретінде жұмыс істейді, яғни таралудың бір қалыпты заңы бойынша (0.

Генератор(Generator) - 1) кіріс тілі проблемалы-бағытталған тіл болып табылатын аударғыштың бір түрі; 2) машиналық командаларды генерациялауды орындайтын аударғыштың құрамдас бөлігі. Жазбалар генераторы (Генератор записей; rekord generator) - тестілеуге қажетті жазбаларды құрастыруға арналған машиналык программа.
1) ауқымнан еркін сандарды шығарады. Кездейсоқ сандарды әр түрі ақуымда алуға болады. Мысалы, 0-ден 9-ға дейінгі кездейсоқ сандарды алу үшін мына өрнекті пайдалануға болады: INT(10* RID(0)).

Берілген аралықтағы кездейсоқ сандарды да алуға болады. Мысалы, (А,В) аралығындағы кездейсоқ сандарды алу үшін өрнек пайдалынады. (В-А)* RID(0) А.

Арифметикалық өрнектер

Сандық тұрақтылармен айнымалылармен және стандартты функциялармен кәдімгі арифметикалық амалдарды орындауға болады.

Стандартты мәндердің есептелу ережесін білдіретін символдық жазуды арифметикалық өрнек дейміз. BASIC тілінде арифметикалық өрнектер жалпы қабыланған табиғи пішімге жазылады. Ол сандардан, айнымалылардың және функциялардың аттарынан арифметикалық амалдардың таңбаларынан және жақшалардан тұрады.

Арихметикалық амалдардың таңбаларына мыналар жатады:



  • ^ - дәрежеге шығару;

  • * - көбейту;

  • / - бөлу;

  • -қосу;

  • - - алу.

Өрнектерді жазуда мына мөмендегі ұсыныстар мен шектеулерді ескеру қажет:

1. Формулалар ешқандай төменгі немесе жоғары таңбаларсыз бір қатарға жазылуы тиіс:

Арихметикалық өрнекті жазудың мысалдары:

Математикалық жазылуы BASIC тілінде жазылуы

5 5

а А

в 5 В 5

3с 3* С

а в

4 с (А В)/(4 С)

2 Әсіресе өзіңе-өзің сенімсіздеу жағдайларда орындалтын амалдардың реттілігін көрсету үшін дөңгелек жақшаны пайдалану қажет. Жақша ішіндегілер бірнеще кезекте есептеледі. Егер жақшаға алынған өрнектің өзі жақшаға алынған болса, онда есептеу ішкі жақшадан басталады. Жақшаның ішінде амалдар солдан оңға қарай амалдардың дәрежесіне сәйкес орындалады:


  • алдымен функцияның мәні есептеледі;

  • одан соң барлық дәрежеге шығару амалдары;

  • бұдан кейін көбейту мен бөлу;

  • ең соңында қосу және бөлу;

Мысады, BASIC тіліндегі -2 А/В*С 3^2 өрнегі мына -2 А/В*С 3^2 математикалық өрнекке баламалы. Оны есептеу алгаритімі мынандай реттілікпен орындалады:

  • Х= 32;

  • Ү=(А/В)С;

  • Z=-2 Ү Х.

3. Арихметикалық амалдың екі таңбасын екі бірінің жаңына бірін қоюға және көбейгіштердің арасындағы көбейту таңбасын қалдырып кетуге болмайды. Мысалы, мына 8ху/-z математикалық өрнекті BASIC тілінде былай жазылады:8*Х*Ү/(-Z). типтері бірдей арихметикалық өрнектермен арифметикалық амалдар орындалғана сол типтегі нәтиже алынады. A% B% 10% = бүтін сан, С1* D= нақты сан.

4. Бүтін және нақты шамалармен орындалатын амалдар нақты нәтиже береді. Мысалы, А*В%= нақты сан, 5.4*3% =16.2

5. mju Бүтін дәрежеге шығару көптеген рет көбейту арқылы орындалады. Мысалы, A^ 3% =A*A* A C^ N%= C*C*… C. N рет

6. Егер дәреженің көрсеткіші нақты сан болса, онда нәтижені есептеу ЕХР және LOG функцияның көмегімен жүзеге асырылады: Х^ Y= EXP (Y*LOG(X)). Арихметикалық өрнектерді жазуда кететін қателіктер: 3А В, 2*-В, SIN В.


Логикалық өрнектер және операциялар
Кейбір жағдайдарда программада қандай әрекет жасау керектігін таңдау қандайда әрекет жасау керктігін таңдау бір айнымалының мәніне тәуелді болады. Мысалы, квадрат теңдеудің түбірлерін есептеу дискриминантының таңбасына байланысты әр түрлі орындалады.

Екі өрнектің мәнін салыстыру нәтижесіне ақиқат және жалған болатын логикалық өрнек алынады. BASIC праграммалау тілінде логикалық мәндер сан түрінде беріледі; нөлдік мән жалған ретінде ал нөл емес мән ақиқат ретінде қарастырылады. Егер праграмма екі өрнекті салыстыра отырып логикалық мәнді өзі есептеп шығаратын болса, онда- 1 мәні алынады.

BASIC праграммалау тілі алты салыстыру операциясын пайдалынылады. Осы операциялардың кейбіреуіне сәйкес келетін стандартты математикалық символдардың таңбалары стандартты пернетақтада болмағандықтан құрама таңбалар ретінде теріліп жазылады:

Таңба Операция

> үлкен

<> тең емес

>= үлкен немесе тең



<= кіші немесе тең

Мұнда «= » таңбасына ерекше назар аудару керек. Жоғарыда біздер бұл таңба таңба меншіктеу операциясын сипаттайды делік. Ал берілген жағдайда «= » таңбасы – бұл логикалық салыстыру операторы. Траслятор берілген таңбаны қалай пайдалану керек екендігін маңынасына қарай өзі анықтайды.

Логикалық өрнектерде пайдалынылатын операциялар логикалық операциялр деп аталынады.Санды пайдаланғанда нәтижесі де сан болатын арихметикалық операцияға ұқсас логикалық операцияларда логикалық өрнектер пайдалынылады және нәтижеде логикалық өрнектер алынады.

Логикалық операциялар праграммалауда кеңінен тараған және жиі пайдалынылады. Ол бір шарттың өзіне бірнеше талаптарды біріктіуге мүмкіндік береді.

BASIC тілінде праграммалауда қызметші сөздердің көмегімен мына төмендегідей алты логикалық операция жиі беріледі:

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

  • Деректер және олардың түрлері
  • Тұрақтылар Праграмманың орындалуы барысында өзгермейтін шамаларды тұрақтылар
  • BASIC тілінің стандартты функциялары
  • Логикалық өрнектер және операциялар

  • жүктеу 1.45 Mb.