Главная страница
Контакты

    Басты бет


«Заң адам пайдасына жазылады, адам заң үшін тумайды ғой» -деп айтқан Алихан Бөкейханов атамыз.[1] Сол кісінің сөзіне жүгінетін болсақ, ойға түйер нәрсе көп. Ал бұл нәрсенің барлығының бастауы Ата заң

жүктеу 72.45 Kb.



жүктеу 72.45 Kb.
Дата15.09.2018
өлшемі72.45 Kb.

«Заң адам пайдасына жазылады, адам заң үшін тумайды ғой» -деп айтқан Алихан Бөкейханов атамыз.[1] Сол кісінің сөзіне жүгінетін болсақ, ойға түйер нәрсе көп. Ал бұл нәрсенің барлығының бастауы Ата заң


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ М.Х.Дулати атындағы Тараз Мемлекеттік Университеті Қазақстан Республикасы Конституциясының мәні мен маңызы Аты жөні: Мәнзалбек Нұрбану Желеуқызы Факультет: Су шаруашылығы, экология және құрылыс факультеті Мамандық: Архитектура Курс: 1 Телефон нөмірі: 87074041699 Электрондық почтасы:banni1604@gmail.com Жетекші: Құлажанова А.Н. 2018 жыл «Заң - адам пайдасына жазылады, адам - заң үшін тумайды ғой» -деп айтқан Алихан Бөкейханов атамыз.[1] Сол кісінің сөзіне жүгінетін болсақ, ойға түйер нәрсе көп. Ал бұл нәрсенің барлығының бастауы Ата заң. Демек, біздің Конституциямыз. Терезесі тең, керегесі кең қазақ елінің тарихына тоқталып өтетін болсақ. Біздің Конституция 1995 жылы 30 тамызда республикалық референдумында қабылданғаны белгілі. «Біз, ортақ тарихи тағдыр біріктірген Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерiнде мемлекеттілік құра отырып, өзіміздi еркіндік, теңдік және татулық мұраттарына берілген бейбітшiл азаматтық қоғам деп ұғына, дүниежүзілік қоғамдастықта лайықты орыналуды тілейтін, қазіргі және болашақ ұрпақтар алдындағы жоғары жауапкершілігімізді сезініп, өзіміздің егемендік құқығымызды негізге ала отырып осы Конституцияны қабылдадық» - деді Н.Ә. Назарбаев «Заң - мемлекеттің тоғыз қабат, тор көзді сауыты» - деді Шерхан Мұртаза. Бұл дегеніміз біз Қазақстан бүгінде байрағы өз алдына желбіреген елміз. Біздің өз əнұранымыз жəне елтаңбамыз бар. Сол секілді Конституциямызда бар. Оған анықтап тоқталатын болсақ Қазақстан Республикасының Конституциясы 9-бөлім 98-тармақтан тұрады.
Шерхан Мұртазаұлы Мұртаза (28.9. 1932 жылы туған, Жамбыл облысыЖуалы ауданы Талапты ауылы) - жазушы, қоғам қайраткері, ҚР-ның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1984), Қазақстанның халық жазушысы (1992).
Азаматтық қоғам – саяси өкіметке тәуелсіз жұмыс істейтін және оған ықпал жасауға қабілетті әлеуметтік қатынастар мен институттар жиынтығы; дербес жеке адамдар мен әлеуметтік субъектілер қоғамдастығы. Қандай да болмасын қоғамдық мәні бар идеяларды қабылдау қашанда сұхбатты, яғни сұхбаттасушы жақтардың түрлі көзқарастарын және маңызды тепе-теңдігін білдіреді.
Қазақстан Республикасының Конституциясы - Қазақстан Республикасының Ата Заңы. Ағымдағы Конституция 1995 жылы 30 тамыз күні жалпыхалықтық Референдум негізінде қабылданды және 5 қыркүйек күні өз күшіне енді.
Өз құқықтары мен міндеттеріне ие болу, басқаларға зиян келтірмеу, бейбітшілік пен келісімде өмір сүру, өз еліндегі билік туралы білу - бұл Конституцияда айтылған. Мен сіздерге әр адамға - «Құқықтар мен міндеттерге» белгілі болатын бөлім туралы айтып бергім келеді. Бізде орта білім алуға құқығы бар және ол тегін. Бұл мүмкіндік мемлекет тарапынан қамтамасыз етілген. Қазіргі уақытта мектептер компьютерлік сыныптармен, интернетпен, электронды оқулықтармен жабдықталған, бұл бізге сапалы білім алуға, көптеген жаңа нәрселерді үйренуге, әрбір адамның қызығушылығын тудыратын қосымша ақпаратты іздеуге мүмкіндік береді.
Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.
Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
Мектепте оқыған қазіргі орта білім бізге лайықты жоғары оқу орындарына түсуге, қажетті мамандықты алуға, жақсы маман болуына және біздің еліміздің игілігі үшін жұмысын жалғастыруға көмектеседі.Сондай-ақ, әрбір адам тегін медициналық көмек ала алады.
Медицина (лат. medicina: medicus - дәрігерлік, емдік) - адамдардың денсаулығын сақтау мен нығайту, сырқаттарды емдеу мен аурудың алдын алу, денсаулық және жұмысқа қабілеттілік жағдайында, адамзат қоғамында ұзақ өмір сүруге жетуді көздейтін тәжірибелік іс-әрекеттің және ғылыми білімдердің жүйесі.
Біз емтиханнан өтіп, денсаулығымыз жайлы кез-келген уақытта ыңғайлы түрде біле аламыз. Бұған қоса, Конституция бізге демалу құқығын береді. Сонымен қатар, адамдар бос уақыта не істеу керектігін таңдауға құқылы.Құқықтан басқа, адамның белгілі бір жауапкершілігі бар. Мысалы, жұмыс. Адамзат мемлекет тарапынан көп нәрсе алады, бірақ азаматтарда осы мемлекеттің қалыптасуына өз үлесін қоса отырып, олар қаланы санитарлық тазалауға қатысады, облыстық және аудандық шолуларға қатысады, мемлекеттік мерекелерге арналған іс-шараларды өткізеді. Осылайша, адамдар заңға сәйкес өмір сүрсе, біздің мемлекетімізде бейбітшілік пен келісім болады. Бүгін біз өз Конституциямыздың шынымен қолданыстағы заң екенін сенімді айта аламыз. Алғашқы айырмашылығы 1995 жылғы Конституция демократиялық және мінсіз. Негізгі заңға сәйкес билік тармағының бірде-біреуі де, мемлекеттік қызметкердің де азаматтың және адамның конституциялық құқықтары мен бостандықтарын бұзуға жол берілмейді.
Санитария (лат. sanіtas - денсаулық) - санитарлық-гигиеналық және жұқпалы ауруларға қарсы шараларды белгілеп, оны жүзеге асыратын денсаулық сақтау саласы. Санитария қала, елді мекендердің тазалығын зерттеп, нақты гигиен.
Қызметкер, жұмыскер - жұмысты еңбек шарты (келісімшарт) негізінде орындаушы, кәсіпорынның, ұйымның, мекеменің ішкі еңбек тәртібіне бағынушы адам. Еңбек заңнамасына сәйкес азаматтық-құқықтық шарттардың кез келгені бойынша (мердігерлік шарт, тапсырма, авторлық шарт бойынша) жұмыс атқарушы адам қызметкер болып саналмайды.
Конституциялық құқық - құқық жүйесінің басты саласы (кейбір елдерде ол "мемлекеттік құқық" деп аталады). Конституциялық құқық, құқықтың басқа салаларының жасалуы, әрекет ету мен қалыптасуының негізі болып табылады.
Негізгі Заң, бірінші кезекте, жаңа дүниетанымның шоғырланған көрінісі.Конституция республиканың бүкіл аумағына ең жоғары заң күші мен тікелей әсер етеді. Сондықтан әрқайсымыз біздің мемлекетіміздің негізгі заңын білуге, оның талаптарын дұрыс орындауға және орындауға міндеттіміз. Енді бірде Конституция жоқ елде өмір сүріп жатқанымызды елестетіп көрейік. Ұнады ма Мен толықтай халықты сезінем дер едім. Неге олай Себебі Конституция бұл мемлекеттік жүйе. Ол негізгі құқықтарды және бостандықтарды нығайтатын және ең жоғары заң күші бар Конституция. Қазақстан Конституциясының тарихы қандай Қазақстанның алғашқы Конституциясы 1928 жылы қабылданған және қазір 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдумда қабылданған.
Бостандық - елдің ішкі және сыртқы саясаты саласында әлеуметтік субъектілердің (жеке адамның, топтардың, қоғамдық-саяси ұйымдардың, т.б.) өз мақсаттары мен мүдделеріне орай әрекет жасау еркіндігі; құқықтық мүмкіндіктер аясы.
Референдум(лат. referendum - хабарлануға тиісті нәрсе) - мемлекеттік маңызы бар мәселені халықтық дауысқа салу. Мұндай демокр. институт алғаш рет Швейцарияда қолданылды. Арнайы даярлық қажет ететін төтенше, шұғыл мәселе дауысқа салынбайды.
Бұл үлкен референдум болды. Талқылауға 3 миллионнан астам азамат қатысты! Сол уақытта, Қазақстан өз тәуелсіздігін алды.
Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні - тарихы тереңде жатқан елдің жаңа заманда өз алдына қайта егеменді ел болған күні. Тәуелсіздік күні мерекесі әр жылдың 16 желтоқсанында аталып өтеді. Бұл күн ұлттық, мемлекеттік деңгейдегі елеулі мереке болғандықтан 16-17-желтоқсан күндері күнтізбеде демалыс болып табылады.
Конституция азаматтардың барлық санаттарын сақтауы тиіс заңдарды бекітеді. Онда халықтың өз елінде билік ету құқығы бар, оның көмегімен адамдар гуманизмге бағынып, зұлымдық пен жауыздықтан аулақ жүреді. Конституция демократияны тудырды. Ол Қазақстанның бүкіл аумағына таралады және ол басқа заңдарға қайшы келмейді. Конституцияның арқасында заңды бағалауға мұқтаж кез-келген сұраққа жауап таба аламын.Кез келген Конституция - мемлекеттің конституциялық құрылысын негіздерін белгілейтін құжат, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтары, әлеуметтік жүйенің негіздері, басқару нысанын және мемлекеттік биліктің ең жоғары органдардың аумақтық құрылымы мен ұйымдастыру, мемлекеттік капитал.
Ізгілік (лат. Нumanitas - адам табиғаты) - адамның еркін ойлауының әр түрлі көріністерімен байланысты; оған сәйкес еркіндікті, адамның индивидуалдық дамуын уағыздайды.
Әлеуметтану - қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым. Әлеуметтану фактілерді, үдерістерді, қатынастарды, жеке тұлғалардың, әлеуметтану топтардың қызметін, олардың рөлін, мәртебесі мен әлеуметтану мінез-құлқын, олардың ұйымдарының институты.
Шынында да, егер сіз бір сәтке қарасаңыз, онда біз адамдар мен әлем үшін негізінен жақсы көретін боламыз, билікке қарағанда үнемі жоғары заңдар. Иә, иә, адамдар күштен жоғары! Себебі, Қазақстан демократиялық мемлекет. Бұл халықтың егемендігін қамтамасыз ететін демократия, биліктің жалғыз көзі ретінде халықтыбекітеді.
“Санат” - баспа. 1990 ж. қыркүйек айында қазіргі әл-Фараби атынд. Қазақ ұлттық ун-тінің жанындағы баспа кабинетінің негізінде “Қазақ университеті” деген атпен құрылды. 1993 жылдан “ Санат” баспасы деп аталады.
Мен бұған келісемін.Конституция қандай құқықтар мен бостандықтарымызды қамтамасыз етті Еліміздің Конституциясына сәйкес біз өмір сүруге құқығымыз бар, бізде мамандық таңдауға құқығы бар, демалу, тұрғын үй және медициналық көмекке құқығы бар. Барлық адамдар заң алдында тең және әрқайсымыз мемлекет арқылы полиция мен сот арқылы қорғалады. Біздің бостандықтарымыз - сөз бостандығы, дін және ар-ұждан. Ең бастысы, менің ойымша, өмір сүру құқығы. Бұл ешкімнің ерікті түрде өмірінен айырылып қалмайтынын білдіреді.Мен өзім қазақпын, және туылған сәттен бастап Қазақстанда тұрамын. Мен өте бақыттымын. Мен ана тілді үйреніп, сонымен қатар орыс және ағылшын тілін үйренемін.
Ағылшын тілі (ағылш. English, English language) - Үндіеуропа тілдері жанұясының батыс герман тобына жататын тіл. Ағылшын тілі ежелгі тіл болып есептеледі, ол қазіргі Ұлыбритания аумағын ежелде басып алған Англосаксондардың тілі, бірақ жауланған кельттердің тілдері де әсерін тигізген.
Бұл құқықмаған Конституциямен берілді, ол Қазақстан халықтарының тілдерін үйренуге және дамытуға жағдай жасайды.Конституцияға қалай қараймын Барлық заңдар сияқты қажет. Менің өмірімде Конституция бар және әрбір адамның өміріндей маңызды рөл атқарады. Ол қатал мұғалімнің кейбір жолдарымен жүреді, ол мені бұзбауға тиіс нәрсені бұзуға жол бермейді.
Мұғалім немесе оқытушы - болашақ ұрпақтарды қоғамдық өмірге тез әрі жеңіл қосылу үшін және сол қоғамның сол мақсаттарды орындайтын адамдарды қамтамасыз ету қабілетін арттыру үшін тәрбиелеу мен оқыту қажеттілігі себебінен әлемдегі ең кең тараған мамандықтардың бірі.
Менің өмірімде Конституцияның рөліне осылай қараймын.Отанын, өз халқын, ата-анасын және үйін жақсы көретін әрбір адам өз елін бай және бақытты ете алады. Бұл үшін біздің мемлекетіміздің негізгі заңының ережелерін - Қазақстан Республикасының Конституциясын білу және түсіну қажет.
Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.
Құқықтары мен жауапкершіліктерін қалай білемін Бүгін біз өз Конституциямыздың шынымен қолданыстағы заң екенін сенімді айта аламыз. Алғашқы айырмашылығы 1995 жылғы Конституция демократиялық және мінсіз Негізгі заңға сәйкес билік тармағының бірде-біреуі де, мемлекеттік қызметкердің де азаматтың және адамның конституциялық құқықтары мен бостандықтарын бұзуға жол берілмейді. Негізгі заң, бірінші кезекте, жаңа дүниетанымның шоғырланған көрінісі.Қазір мен Қазақстан Республикасы Конституциясының негізгі ережелерін білемін. Негізгі Заң кез келген ұлттың азаматтарына тең құқықты кепілдік береді. Олардың ұлттық мәдениетін дамытуға, өз халқының жеке басын сақтауға, олардың салт-жораларын, салт-дәстүрлерін сақтауға толық мүмкіндік берілді. Егер Қазақстан Республикасының Конституциясының негізгі ұстанымдары туралы айтатын болсақ, олар мыналар болып табылады. Қазақстан Республикасы - адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары ең жоғары құндылық болып табылатын демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет.Мемлекет қызметінің негізгі принциптері - әлеуметтік тұтастық, саяси тұрақтылық, бүкіл халықтың игілігі үшін экономикалық даму, референдумда немесе Парламентте дауыс беру, соның ішінде демократиялық жолмен қоғамдық өмірдің ең маңызды мәселелерін, шешуге атсалысу.
Қағида немесе принцип (лат. principim – принцип; негіз, алғы бастама) - белгілі білім жүйесінің түп-негізі, алғы бастамасы, абстрактылы түрдегі ең қысқа жалпылама мазмұны. Ғылыми танымда идея, теория, әдіс сияқты таным түрлерімен өзара байланыста тұжырымдалады.
Экономика (гр. Οικονομία - үй шаруашылығын жүргізу өнері) - материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну үрдісі кезінде адамдар арасында пайда болатын өндірістік қатынастар.
Қазақстан Республикасының Конституциясы мемлекеттің және жеке меншіктің теңдігін жариялайды.Конституция сондай-ақ тіл мәселесін шешті. Мемлекеттік тіл - қазақ. Сонымен бірге мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында қазақ және орыс тілдерінде ресми түрде қолданылады. Азаматтардың мемлекеттің немесе басқа да тілдерді иелену негізінде азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын шектеуге тыйым салынады. Мемлекет Қазақстан халықтарының тілдерін үйренуге және дамытуға жағдай жасайды. Конституция адам құқықтары мен бостандықтарының қазіргі заманғы тұжырымдамасын бейнелейді.
Меншік - жеке адамдарға немесе ұжымдарға тиесілі өндіріс құрал-жабдығы мен өнімдері, қаражат.
Адам құқықтары - адамның өз мүдделерін заң шеңберінде жүзеге асыру мүмкіндігі. Адам құқылары табиғи және әлеуметтік болып екіге бөлінеді. Табиғи құқықтар дегеніміз - адамның тіршілік етуінен туындайтын (мысалы, өмір сүру, еркіндікке жету, жеке басына тиіспеушілік т. б.)
Бұл өмірдің қасиеттілігін, жеке меншік, тұрғын үй, пікір білдіру бостандығын, пікірін және құрастыру, ар-ождан бостандығына құқығы, қызмет пен кәсіп, білім алу құқығы, демалыс, денсаулық сақтау және басқа да еркін таңдау қамтиды. Конституция мен Мемлекет басшысының, оның ең жоғары лауазымды тұлға адамдар мен мемлекеттік биліктің бірлігінің нышаны және кепілі, конституцияның мызғымастығының, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарын, сондай Президентінің жаңа мәртебесі айқындалған.
Лауазым - мемлекеттік органдарда, жергілікті өзін-өзі басқару органдарында, Қарулы Күштер жүйесінде арнайы құзыреттілікпен тұрақты немесе уақытша билік өкілі қызметін не болмаса (мекеме, кәсіпорындарда) ұйымдастыру-басқару, әкімшілік-шаруашылық қызметін атқаруды жүктейтін өкілеттілік.
Тұлға - жеке адамның өзіндік адамгершілік, әлеуметтік, психологиялық қырларын ашып, адамды саналы іс-әрекет иесі және қоғам мүшесі ретінде жан-жақты сипаттайтын ұғым. Aдамның әлеуметтік қасиеттерінің жиынтығы, қоғамның даму жемісі және белсенді қызмет ету мен қарым-қатынас орнату арқылы жеке адамды әлеуметтік қатынастар жүйесіне енгізудің жемісі.
Президент (латын тілінде praesіdens - басшы, алдыңғы қатарда отыратын) - 1) республикалық елдердегі мемлекет басшысы. Президент конституциялық талаптарға (жас мөлшері, өмірбаян тазалығы, мемлекеттік тілді білуі, т.б.)
Азаматтар мен лауазымды тұлғалардың Конституция нормаларына құрметпен қарауы қажет, бұл осы нормаларды білуден және олардың қатаң сақталуы мен орындалуынан тұрады.
Құрмет - жеке адамға өзге адамдар тарапынан көрсетілетін қошемет. Адамға құрмет көрсету оның жеке басы қасиеттеріне, ішкі құндылықтарына, кейде жас мөлшеріне, отбасы жағдайына, лауазымына орай орын алады.
Ұлтына және дініне барлық азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына орындалуы, - елдің тұрақты саяси және экономикалық өмірінің осы гранит іргетасы. Ресей сияқты басқа ТМД елдерінің біздің әлеуметтік-саяси реформаларымыздың тәжірибесін мысалға алып отырғаны таңқаларлық емес. Біздің Конституция демократиялық қоғамда біртіндеп жаңа кезеңге өтуге мүмкіндік берді. Бұл үдеріс Қазақстан Республикасының қолданыстағы негізгі заңының үлкен резервін және біздің Президент қабылдаған курстың дұрыстығын дәлелдейді. Мен қоғамды негізгі ұлттық басымдықтар - бейбітшілік, тұрақтылық пен келісімнің айналасында топтастыруымыз керек деп есептеймін. Біз Президенттің басшылығымен Негізгі Заң құрылғанына алғысымызды білдіреміз. Қазақстан осы Конституциямен жарқын болашаққа ие. Ол ел мен оның азаматтарының игілігіне қызмет ететініне сенімдімін. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні, Жүсіп Баласағұн атамыз айтқандай «Тілектің шегі болмайды».[2] Бұл сөзбен айтпағым ел ертеңі үшін Конститутцияның маңызы зор. Мен бұл тақырыптан ауытқып кеткен секілді көрінермін. Алайда, қосындының саны өзгерседе, мəні өзгермейді. Эссені оқып, əркім жүрегіне жақын нəрсені табады деген ойдамын. Ал бәріміздің жүрегімізге жақын жəне ортақ нәрсе ол заң. Неге дейсіз бе Егер қандайда бір қиындыққа ұшыраған жиырма бірінші ғасыр адамы заңға жүгінеді. Демек, жеті атаңды қалай құрметтесең, ата заңды да солай құрметтеуге шақырамын. Қолданылған әдебиеттер тізімі el.
Әдебиет (араб.: асыл сөз‎) - сөз өнері, әлеуметтік мәні бар шығармалар жиынтығы.
kz>news>archive>content-14819 el.kz>news>archive>content-14819 Құқық негіздері Қ.И.Оспанов 44-55бет https:online.zakon.kz>document https:kk.m.wikipedia.org>wiki>Конституция

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы

  • жүктеу 72.45 Kb.