Главная страница
Контакты

    Басты бет


Шпаргалка " Мұртты обалар" көп тараған аймақ "Ақ жалды жүйрік аттардың иелері" деп аталған тайпа "

жүктеу 0.89 Mb.



жүктеу 0.89 Mb.
бет1/5
Дата23.10.2017
өлшемі0.89 Mb.

Шпаргалка " Мұртты обалар" көп тараған аймақ "Ақ жалды жүйрік аттардың иелері" деп аталған тайпа "


  1   2   3   4   5
testent.ru Page 23.10.2017 Тарих жана шпаргалка Мұртты обалар көп тараған аймақ Ақ жалды жүйрік аттардың иелері деп аталған тайпа Атилла операсын жазған италиян композиторы Джузеппе Верди Ғұндар жақсы шыныққан, олар отты да қажет етпейді деп жазған Еділ (Атилла) атымен аталатын өзен Жер дегеніміз - мемлекеттің негізі, оны қалай береміз деген ғұн басшысы Мұртты обалардың бөліну түрі 4-ке Халықтардың ұлы қоныс аударуын бастаған “Ақтабан шұбырынды ,алқакөл сұлама”аталған жыл: 1723 “Алаш” сөзі шамамен қай ғасырларда алғаш рет айтылды 1Х-Х ғ.
Обалар, қорған - күзеттік немесе молалық үйінді төбелер. Қазақстанның далалық өңірінде кездеседі. Биіктігі 30-60 см-ден 20 м-ге, көлденеңі 3-4 м-ден 100 м-ге дейін жетеді. Кейде қорған деп табиғи жолмен пайда болған қалдық қыратты да атайды (мысалы, Волгоградтағы Мамай қорғаны).
Сазгер, композитор (лат. compositor - құрастырушы) - музыкалық шығармалардың авторы. Бұл термин алғаш рет 16-ғасырда Италияда кең пайдаланыла бастады және сол кезден бастап, батыс еуропа музыка мәдениетінің тәжірибелерінен туындаған "кәсіби жазба дәстүрінің" бейнесі ретінде қабылданады.
Ғасыр - 100 жылға тең уақыт бірлігі. Грегориан күнтізбесіне сәйкес алғашқы ғасыр 1 жылдың қаңтардың 1 басталып желтосанның 31де аяқталған.
Мемлекет - белгілі бір аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың еркін дамуына мүмкіндік беретін, қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқарудың жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі, саяси билік ұйымы.
“Диуани лұғат ат-түрік”кітабының авторы М.
Автор (лат. auctor - жасаушы, шығарушы) - көркем шығарманы, ғылыми публицистикалық туындыны, сәулеткерлік дүниелерді, жобаларды, өнертабысты жазған, әдебиет, өнер, музыка, бейнелеу, мүсін, сәулет, графика, ғылым, техника саласында шығарма жазған (жоба жасаған т.б.)
Қашғари “Ер Көкше” поэмасы қай тілде тараған Керей “Жамиғат тауарих”жинағының авторы Қ.Жалаири “Жеті жарғы”бойынша заң шығару құқы және барлық қазақ қоғамындағы мүшелеріне бұйрық беруге міндетті Хан “Жеті жарғы”бойынша құрылтайға кімдерді қатыстырмады Қарусыз келгендерді “Жүсіп-Зылиқа”атты поэманың авторы Әли ақын “Жылжымалы үй” Күйме “Қаңлылар қыпшақша сөйлейді екен”-дегенді айтқан саяхатшы Плано Карпини “Қатаған қырғыны”қай ханға қатысты Тұрсын “Кодекс куманикус” қай тілдегі шығарма Қыпшақ “Қыпшақтар даласы”атанған аймақ: Алтайдан Еділге дейін “Монғол жеріндегі IX-XIII.ғ.
Поэма - эпостық жанрдың бір түрі; белгілі бір оқиғаны, адам тағдырын, заман шындығын эпикалық не лирикалық үлгідегі өлеңмен сипаттайтын көлемді поэтикалық шығарма.
Құрылтай - түркі-моңғол ақсүйектерінің ресми кеңесі. Түркілерде, кейін Шыңғыс хан империясында Құрылтай үлкен рөл атқарған. Онда, негізінен, ұлы хан сайлау, жауланған жерлерге иелік ету және әскери жорық бағытын белгілеу мен оған әскербасы тағайындау мәселелері шешілді.
өмір сүрген керейлер күшті дамыған ел”-деп айтқан тарихшы Рашид ад-Дни “Оғызнаманы” XVII ғасырда толық жазып қалдырған ғұлама Әбілғазы хан “Отырар апаты” – деген: 1218 ж. Шыңғысхан жіберген саудагерлердің өлтірілуі “Тарих-и-Рашиди”еңбегінің авторы Мұхаммед Хайдар Дулати “Теле сөзінің мағынасы.
Тарих (көне грек. ἱστορία -сұрастыру, зерттеу) - адамзат баласының өткенін зерттейтін қоғамдық ғылым.
Шыңғыс хан (моңғ. Чингис хаан), шын аты – Темүжін (моңғ. Тэмүжин) - Азияда тұңғыш біртұтас мемлекет құрушы, өз заманының аса ірі әскери және мемлекет қайраткері. Ежелгі ру басшысы Есугей баһадүрдің отбасында туған.
Түрік “Түрік” этнонимі бірінші рет деректерде қашан кездесті 542 ж. “Ханталапай”сөзі нені білдіреді Ханды сайлағанда малын бөлісіп алу “Хұсрау мен Шырын” шығармасының авторы Кутб «XX ғасырдың Гомері» атанған ақын Жамбыл Жабаев «Азат» азаматтық қозғалысын ұйымдастырушылардың көкейкесті арманы: Қазақстанның егеменді ел болуы «Азат» азаматтық қозғалысын ұйымдастырушылардың көкейкесті арманы: Қазақстанның егеменді ел болуы «Алаш» сөзін жиі кездестіретін қазақ халқының аңызы: «Алаша хан» «Алашорда үкіметінде» төраға болып сайланды : Ә.Бөкейханов. «Алашорда» үкіметі таратылды: 1920 жылы 9-наурыз. «Арабша, тәжікше кітаптар көп.
Кітап (араб.: ‎ – жазба) - мерзімсіз баспасөз басылымы; көркем-әдеби, қоғамдық-саяси, ғылыми-практикалық мазмұндағы туынды.
Ал бұл-біздің тіліміздегі тұңғыш даналық жинақ» деп өз тілін қорсынып, жат елдің тілінде сөйлеу, шығарма жазу сияқты әрекеттерге қарсы болған ғұлама: Ж. Баласағұни «Балқадиша», «Маңмаңгер», «Құлагер» әндерінің авторы Ақан Сері «Бұларды келістіріп жазалау керек» деген соғыс министрі Милютиннің сөзі аталған көтеріліске қатысты айтылды: Маңғыстау көтерілісі «Дешті уалаяты Берке ханға бағынған кезде дінсіздердің көп бөлігін ол ислам дініне кіргізді»-деп жазған Өтеміс қажының кітабының аты: «Шыңғыснама» «Дін үшін соғыс» ұранымен араб қолбасшысы Насыр ибн Сейяр Қазақстанның Оңтүстігін басып алды: 737-748 «Жас арбакештер одағы» құрылды: Петропавлда «Жас тұлпар» ұлттық демократиялық бейресми ұйым құрылды: 1960ж.
Арабтар (әл-араб) - Солтүстік Африка мен Батыс Азиядағы араб елдері халықтарының үлкен тобы. Бахрейнде, Иорданияда, Иракта, Йемен Республикасында, Катарда, Кувейтте, Ливанда, Біріккен Араб Әмірліктерінде, Оманда, Сауд Арабиясында, Солтүстік Сахарада (маврлар), Египетте, Ливияда, Мавританияда, Мароккода, Суданда, Тунисте, Израильде, Палестинада, Түркияда, Иранда, Ауғанстанда, Индонезияда т.б.
Қолбасшы: Қолбасшы - мемлекеттің қарулы күштерін, соғыс жағдайында ірі әскери құрылымдарды (оперативтік-стратегиялық бірлестіктерді) басқаратын әскери басшы. Қолбасшылар соғыс кезінде әскери операцияларды дайындайды және оның нәтижесіне жауапты болады, бейбіт уақытта қарамағындағыларды әскери шеберлікке үйретеді, әскери жаттығуларды басқарады.
Ислам Ислам (араб.: إسلام‎) - әлемдік монотеисттік-ибраһимдік дін. Христиандықтан кейін дүниедегі ең көп таралған дін болып табылады. «Ислам» сөзі «бейбітшілік», (Аллаһтың заңдарына) «мойынсыну, бағыну» болып табылады.
ішінде. «Жас тұлпар» ұлттық демократиялық бейресми ұйымының идеялық дем берушісі және басты ұйымдастырушысы: М.Әуезов «Жасақшы Савицкийді өлтірді» деп айып тағылған, жас демократ, жалынды ақын Қ.Рысқұлбеков «Жастығымда бейнет бер, Қартайғанда дәулет бер» деген қазақ мақал-мәтелі қай ғұламаның еңбегінде кездеседі: Ж.
"Еңбек" - өзінің тұтынушылығын қамтамасыз етуге қажетті бүкіл заттар жиынтығын жасайтын адам әрекетінің негізгі формасы.
Баласағұни «Жеті жарғы» бойынша құрылтай кеңесіне жіберілмей, дауыс беру құқығынан айырылды: Қарусыз келген адам «Жеті жарғы» бойынша хан: Барлық ру бірлестігінің басшысы, хандықтың басшысы, бас қолбасшысы «Жеті жарғы» заңдар жинағын жасауға қатысқан билер: Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би «Қазақ жүздерінің құрылу себебі, олар (қазақтар) көшіп-қонып жүрген жерлерінде өз құқықтарын қорғау үшін одақтар құрған.
Хандық - орта ғасырлардағы түркі-моңғол қоғамында болған дәстүрлі мемлекеттік бірлестік. Хандық дала өркениетінің ерекшеліктерімен тығыз байланысты болды және өз заманында прогресшіл рөл атқарды. Оның құрамына енген қауымдардың көшіп-қонатын белгілі жері, шаруашылық бірлестігі болды және олар саяси жағынан бірлесіп, сыртқы жаудан өз шекарасын қорғап тұрды.
Ол одақ – қазақ жүздері»-деп жазған ағартушы ғалым: Ш.Уәлиханов «Қазақ КСР тарихының » екі томдығы жарияланды: 1957-1959 жылдары «Қазақ КСР-індегі Тілдер туралы Қазақ КСР-нің Заңы» қабылданды 1989 жылдың қыркүйегінде «Қазақ сұлтандары хижраның 870 жылдары (1465-1466) билей бастады» «Қазақ халқының жүзге бөлінуі, қазақ мемлекеті құрылғаннан кейінгі кезде өз жерін қорғау қажеттілігінен туған»-деп жазған қазақтың тұңғыш ағартушы ғалымы: Ш.
Ғалым (араб.: عالِم‎ - а́лим) - сөзі арабтың а́лим: (дінді) оқыған, оқымысты адамдарына арнап қолданылатын сөзі.
Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы - бұрынғы КСРО құрамында болған одақтас республикалардың бірі; ол 1920 ж. 26 тамызда құрылды және алғашқы кезде Қырғыз АКСР-і деп аталып, РКФСР құрамына кірді, 1936 ж.
Уәлиханов «Қазақ» газетінде басылған «Тағы соғыс» мақаласының авторы:Ә.Бөкейханов. «Қазақ» сөзі этникалық мағынаға ие бола бастаған ғасыр: XIV ғасыр «Қазақстан 2030» даму стратегиясының қоғамның ұзақ мерзімді жеті басым мақсаттарының біріншісі Ұлттық қауіпсіздік «Қазақстан отар болып келді және солай болып қалады»-деп күйінішпен жазды: С.Сәдуақасов. «Қазақстан отар болып келді және солай болып қалды» деп айтқан қайраткер: С.Садуақасов. «Қан мен тер» триологиясының авторы: Әбдіжәміл Нұрпейісов «Қара жұмысшылар одағы » құрылды: Верныйда «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» поэмасының ерекше бір нұсқасының авторы, XVIIІ ғасырдың суырып салма ақындардың бірі Жанақ «Қорқыт ата» кітабы мен «Оғызнама» дастанының қағазға түсе бастаған уақыты: ХІ ғ. «Қорқыт ата» кітабы неше жырдың қосындысынан тұрады: 12 «КСРО-да социализм толық және түпкілікті жеңіске жетті» деген партиялық тұжырым қабылданды: 1950 жылдардың соңында «Қырғыз (қазақ) халқының 1000 әні» және «Қазақ халқының 500 әні мен күйі» деген жинақтар жариялады: А.Затаевич «Ленфильм» қазақтың бірінші дыбысты фильмі «Амангелді» кинокартинасын жасап шығарды:1938ж. «Лепсі өлкесін қоршаған таулар» атты картинаның авторы В.Верещагин «Невада-Семей» антиядролық, экологиялық қозғалысының жетекшісі «Орынбор ведомствасының қырғыз даласы» еңбегінде Кіші Жүз тарихын жан-жақты сипаттаған көрнекті зерттеуші К.Мейер «Орынбор және батыс Сібір генерал-губернаторлығындағы Дала облыстарын басқару туралы уақытша Ереже бекітілген жыл 1868 жылы 21 қазан «Орынбор қазақтарының Жарғысы» қашан шықты 1824 жылы «Орынбор тарихы» атты зерттеу еңбегінде қазақ тарихының даму кезеңдерін көрсеткен орыс ғалымы П.
Дала - Жер бетіндегі, негізінен, шөптесін өсімдіктер, оның ішінде шым топырақтық астық тұқымдастары (селеу, қау,боз, бетеге, қоңырбас, т.б.) өсетін ландшафтық-белдемдік өңірлердің жалпы атауы. Дала жер шарының қоңыржай белдеулеріне, қара және қоңыр топырақты аймақтарға тән.
Рычков «Өзбек ұлысы», «Өзбек хандығы», «Шайбани ұлысы» сияқты атаулар осы хандыққа тән: Әбілқайыр хандығы «Реквизицияланған жұмысшылар» 1917 жылдың шілдесінде Верныйда құрған ұйым: «Қара жұмысшылар одағы». «Сібір қазақтарының Ереже» бойынша аға сұлтанды сайлаушылар Тек сұлтандар «Сібір қазақтарының Ереже» бойынша ауыл 50-70 шаңырақтан «Сібір қазақтарының Ереже» бойынша болысқа кіретін ауыл саны: 10-12 ауыл «Сібір қазақтарының Ережесі» бойынша мұрагерлік жолмен тағайындалған шен: Болыс сұлтаны «Сібір қазақтарының Жарғысы» бойынша ауыл старшындары сайланды: 3 жылға «Сібір қазақтарының Жарғысы» бойынша Қазақстанда құрылған әкімшілік жүйесі Үш буынды «Сібір қазақтарының Жарғысы» қашан қабылданды 1822 жылы «Сібір қазақтарының Жарғысын» жасауға қатысқан болашақ желтоқсаншы: Батеньков «Сырдария мен Жетісу облыстарын басқару» туралы Ереже бекітілген жыл: 1867 ж. 11 шілде «Тарихи ақтаңдақтарды» әйгілеп, бұқаралық сананы көтеру мақсатында Республика Президентінің жарлығымен 1998 жыл: «Халықтар тұтастығы мен ұлттық тарих жылы» «Түрік тілдері сөздігінің» авторы: Махмұд Қашғари «Түркістан автономиясында» алғашында министр-төраға және ішкі істер министрі болған: М.
Бұқара - халықтың басым көпшілігі дегенді білдіретін ұғым. Әлеуметтік тұтастықтан дараланып шыққан азшылық пен біркелкі қалың топтың өзгермелі бірлігін құрастырады. А. Тойнби кез келген өркениетте шығармашыл азшылық, ішкі және сыртқы пролетариат бар дейді.
Жарлық - мемлекет басшысының қабылдайтын құқықтық актісі. Құқықтық жағынан Жарлық нормативтік және нормативтік емес болып бөлінеді. Нормативтік Жарлық мемлекеттің бүкіл аумағында міндетті күші бар құқықтық нормаларды белгілейді.
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
Тынышбаев «Түркістан Автономиясында» мемлекеттік деп танылған дін: Ислам. «Түркістан автономиясында» министр-төраға және ішкі істер министрі болған М.Тынышпаевты алмастырды: М.Шоқай «Түркістан автономиясының » орталығы: Қоқан қаласы «Түркістан халқы қазақ саудагерлерімен ешқандай сауда келісімдерін жасамайтын болсын, олармен осы жерлердің тұрғындары арасында қарым-қатынас болмасын» деп жарлық шығарған хан: Мұхаммед Шайбани хан «Уақытша ереженің» талаптарына қарсы 1869 жылғы көтеріліске қатысқандар саны: 3000 «Үш жүз» аңызы бойынша қазақ халқы ру-тайпаларының өз таңбаларын салған жері: Таңбалы Нұра «Шаруалардың Жетісуға қоныс аударуы туралы уақытша ережені» қабылдауға ұсыныс жасады: Колпаковский «Шығанақ», «Миллионер», «Қарағанды» прозалық шығармаларының авторы: Ғ.
Жетісу - тарихи-географиялық аймақ. Солтүстікте Балқаш, солтүстік-шығысында Сасықкөл мен Алакөл, шығыста Жетісу (Жоңғар) Алатауы, оңтүстік және оңтүстік-батысында Солтүстік Тянь-Шань жоталарымен шектеседі.
Мұстафин «Шыңғыснаманың» авторы: Өтеміс қажы «Шыңғыснаманың» авторы: Өтеміс қажы 101 мың қазақстандықтар ГУЛАГ азабынан өтті, олардың ішінде атылғандары: 67 мыңнан астамы. 1137 ж. Ходжент жанында Қарахан әскерлеріне ойсырата соққы берген мемлекет: Қарақытай 1207-1208 ж. Енисей қырғыздарын басып алған Шыңғысхан баласы Жошы 1208жылы Қарақытайларды Шығыста жеңген Наймандар 1211-1215ж.Шыңғысхан Қытайға жорығында қолға түсірді: Сауданы. 1217-1218жж. Хорезм шахы Мұхамед Текеш қай қалада теңге соқтырды Отырар 1219 жылы Шағатай мен Үгедей қоршауға алған қала: Отырар 1227-1255 жылдары Алтын Орданы билеген: Батый хан 13 қола жебе табылған қорған 1336-1405 жылдары өмір сүрген билеуші: Әмір Темір 1371-1390 ж.
Билеушi, әмірші - мемлекеттегі ең жоғары лауазым иесінің (қағанның, ханның, шаһтың, т.б.) құзыретін білдіретін жинақтаушы ұғым. Кейде көпшілік мемлекет құрамындағы әкімшілік бөліктерді (ұлыстарды, аймақтарды, т.б.)
Алтыын Орда (моңғ. Алтан Ордын улс; тат. Altın Urda; орыс. Золотая Орда; түр. Altın Ordu) - Басында моңғол - кейінірек түркіленген - 1240 жылдары Русь кінәздіктері жауланып алынғаннан кейін Моңғол империясының батыс бөлігінде орнаған хандық; ол қазіргі Ресей, Украина, Молдова, Қазақстан және Кавказдың жерінде орналасқан.
дейін Моғолстанға Ақсақ Темірдің жорығы 10 рет 1379 ж.
Моғолстан - 14 ғ. орталығында құрылған мемлекет. Ол Шағатай әулеті иеліктерінің шығыс бөлігінде қалыптасты. Бұл мемлекеттің негізін қалаған Тоғлық Темір (1348-1362) болды.
Әмір Темір (Темір бін-Тарағай Барлас, өз. Amir Temur ibn Amir Tarag'ay, парсыша: تیمور لنگ‎‎ - Тимур-е Ләнг, Ақсақ Темір, Темірлан; 8 сәуір 1336 жыл, Қожа-Илғыр ауылы, қазіргі Шахрисабз - 18 ақпан 1405 жыл, Отрар) - атақты Монғол және түрік тектес халықтарының билеушісі, Темір әулеті империясының негіздеушісі.
Тоқтамыстың Темір-Мәлікті жеңіп билікті қолына алған қаласы Сығанақ 138жылы Батыс елдеріне елші аттандырған ел Қытай 1456-1457 жылдары Әбілқайырдың ойраттардан жеңілген қаласы Сығанақ 1490ж. Азов қаласында дүниеге келген жырау Доспамбет 15 жастан 50 жасқа дейінгі жалпыға бірдей міндетті сауат ашу енгізілді: 1931ж. 1511 жылы Қазақ хандығында билікті қолына алған хан Қасым 1538-1580ж. Қазақ хандығын басқарған хан: Хақназар 1570 жылдардың аяғында Моғолстаннан Қазақ хандығына өткен жерлер: Жетісудың батысы 1580 ж. Сарайшық қаласының біржола қирау себебі: Дон, Еділ қазақтарының Жайық бойына шапқыншылық жасау салдарынан 1583 жылы «Ант беріскен шартты » бұзып, Тәуекел хан Өзбек ханнан қайтарып алған қалалар: Сауран, Түркістан, Отырар, Сайрам 1584 ж. Ермакты жеңген қазақ батыры: Сәтбек 1594 ж. Мәскеуге Тәуекел ханның елшілігін басқарып келді: Құл-Мұхаммед 1595ж.
Қазақ хандығы - бүгінгі Қазақстан Республикасы мен көрші аймақтардың территориясында 1465-1847 жылдар аралығында өмір сүрген мемлекет. Қазақ хандығы Еділден Жайыққа дейінгі территорияны, Сырдария мен Амудария өзендерінің аралығын, Хорасан жерін қамтыған.
Тәуекел хан - 1582-1598 жылдары билік құрған Қазақ хандығының билеушісі. Шығай хандың ұлы 1582-1594 жылдар аралығында ол өзге сұлтандармен хан тағына таласып, біраз уақытын соған жұмсады. Ақыры хандыққа қол жеткізді.
Тәуекел ханға келген орыс елшілігін басқарған: В.Степанов 1597-1598 жж. Тәуекел хан Абдаллах ханның әскерін талқандаған жері: Ташкент қаласының түбінде 1598 жылғы шайқаста екі жақтың билеушісі де қаза болып, екі хандық хансыз қалды, бұл хандықтар: Қазақ хандығы мен Өзбек хандығы 16 желтоқсан - Республика күні 1603 жылы бірінші қазақ-бұхар шайқасы болған жер: Айғыржар 1610 ж.өзін Ташкент қаласының билеушісі деп жариялап,өз атынан ақша шығарған хан Тұрсын 1628-1652 жылдары хан тағына отырған Есім ханның баласы: Жәңгір 1635, 1643, 1652 жылдары қазақтарға қарсы жорықты басқарған қонтайшы Батыр 1640 ж.
Ташкент (өз. Toshkent, Тошкент) - Өзбекстанның елордасы, Ташкент уалаятының әкімшілік орталығы. 2006 жылы қаланың ресми түрде тіркелген тұрғын саны 2.1 миллион болды, бейресми деректер бойынша 3 миллионға жетті.
Есім хан - (1598-1628) билік құрған. Есім хан қазақ тарихында «Еңсегей бойлы ер Есім» деген атпен әйгілі болды, оған бұл атақ 1598 жылы ағасы Тәуекел ханмен бірге Мауреннахрға жасаған жорықта ерекше көзге түскені үшін берілген екен.
салынған бекініс Гурьев 1643 ж. жоңғарларға қарсы ерлікпен шайқасқан хан: Жәңгір 1680 жылы жоңғар шапқыншылығы кезінде аман қалған қала: Түркістан 1694 ж. Тәуке хан 1Петрмен елші Аталықов арқылы қандай келісім жасады Сауда байланысын күшейту 1694 жылы I Петрмен елші Аталықов арқылы сауда байланысын дамытуға келісім жасаған хан: Тәуке 1710 ж. жоңғарларға қарсы күресу үшін үш жүз өкілдерінің бас қосқан жері Қарақұм 1710 жылы қазақ жерінің Қарақұм маңында бас қосу себебі: Жоңғарларға қарсы тойтарыс беру 1710 жылы қазақ жүздерінің белгілі өкілдері бас қосып, жоңғарларға соққы беру мәселесін талқылаған жер Қарақұм 1714-1720 жылы патша өкіметінің Ертіс бойына әскери бекіністер салудағы басты мақсаты: Қазақ өлкесін біртіндеп жаулап алу 1715 жылы Тәуке өлгеннен кейін оның мирасқоры: Қайып 1718 ж.
Солдат (итал. soldo - теңге, жалдау, жалақы төлеу) - жаяу әскер құрамындағы қатардағы жауынгер, әскери адам.
жоңғар қазақ шайқасы болған жер Аягөз 1718 жылы жоѓары Ертіс бойына салынѓан әскери бекініс: Семей. 1723 ж. Жоңғарияның барлық күш – қуатын қазақ еліне қарсы жұмсауға мүмкіндік алуының себебі: Цин императоры Кансидың өлімі 1724-1725 жылдары жоңғарлар басып алған қала Түркістан,Ташкент 1726 жылы болған «Қалмақ қырылған» шайқасының маңызы: Қазақстанның солтүстік-батысы азат етілді 1726 жылы қазақ жасақтарының жоңғарларды талқандауының басы болған оқиға: «Қалмақ қырылған» 1728 ж. жоңғарлармен шайқас болған жер Бұланты 1728 ж. қазақ жүздері өкілдерінің жоңғарларға қарсы күресу үшін бас қосқан жері Орда басы 1728 жылы қазақ жасақтарының жоңғар әскерлеріне күйрете соққы берген жер: Бұланты өзені 1731 жылы аќпан айыныњ 19 к‰ні Кіші ж‰з елшілері Анна Иоанновнаныњ ќабылдауында болып талќыланған мәселе: Кіші ж‰зді империя ќ±рамына ќабылдау. 1731 жылы Әбілқайырды қолдап, Ресейдің қол астына кіруге ант берген Кіші жүз старшындарының саны: 29 старшын 1735 жылы Қазақстанның солтүстігінде өзен бойында салынған бекініс Ор 1735 жылы Патшаныњ отарлық саясатына қарсы к‰реске шыққан башқ±рттардыњ қарсылықты жаныштау кезінде бас сауѓалап кµршілес Қазақстанѓа қашқандары: 50 мыњ. 1738 жылы ќазаќ с±лтандарыныњ съезі шаќырылды: Орынборда. 1738 жылы Орынборда қазақ сұлтандарының съезін шақырған Орынбор комиссиясының басшысы : В.Татищев 1740 жылы Кіші Жүздің шекарасына қауіп төндірген мемлекет: Иран 1741-1743 ж. Абылай сұлтан тұтқында болды: 1742 ж.20 мамырдағы Ресей Сенатының Жарлығы Қазақтарды және шекаралық өңірдегі бекіністерді қорғау туралы 1747 жылы Нәдір шах өлгеннен кейін Хиуа тағына отырған хан: Қайып сұлтан 1756 жылы қыркүйекте патша әкімшілігі Кіші Жүз қазақтарына ресми шек қойды: Жайық жағалауына мал жаюға 1761ж.
Абылай хан (шын есімі Әбілмансұр) - 1771-1781 жылдар аралығында билік құрған Қазақ хандығының 18-ші ханы. Қазақ Ордасының тарихындағы ең ұлы хандардың бірі. Арғы тегі Ақ Орданың негізін қалаған Орда Ежен ханнан бастау алады.
Сенат (латынша senatus, senex - кәрі, қария сөзінен) - 1) Ежелгі Римдегі жоғарғы мемлекеттік кеңес. Сенат басында ең көрнекті, еңбегі сіңген сенатор (prіnces senatus) тұрды. Сенат сайлау заңдары мен нәтижесін бекітті, магистраттар қызметін бақылады, оларға кеңес берді, сыртқы саясатпен айналысты, қаржыны және діни жоралғылардың орындалуын қадағалады.
Абылай орыстың осы патшасынан ағаш ұстасын және 200-300 пұт астық жіберуді сұрап, хат жазды: 1766 жылы Әбілмәмбет ханның II Екатеринаға хат жолдау себебі Түркістан арқылы өтетін керундерді Семей Жәміш бекіністерінде шек қоймай қабылдауға рұқсат алу 1766 жылы Екатерина патшадан Түркістан арқылы өтетін ірі керуенді Семей, Жәміш бекіністерінде қабылдауға рұқсат алған хан 1771 ж.
Жағалау - құрлық пен теңіз (көл, өзен жөне т.б) арасындағы жер бедерінің қазіргі және ежелгі замандардағы нысандар таралған шекаралық жолақ.
Әбілмәмбет хан (шамамен 1690 жылдың соңы - 1771, Түркістан) - хан. Болат ханның үлкен ұлы, Тәуке ханның немересі. Сәмеке өлгеннен кейін Орта жүзге хан сайланған. Шыңғыс тұқымының аға тармағы - Жәдік әулетінен тарайды.
Орта жүздің ханы Әбілмәмбет қайтыс болғаннан кейін хан тағына отыруға тиіс мұрагер: Әбілпайыз 1773 жылы 17-18 қарашада Усиха өзені бойында Пугачевке жолыққан Нұралы ханның арнайы өкілі Зәбір 1773 жылы көтерілісшілер қай бекініске шабуыл жасады Пресногорьковск 1774-1775 жылдары Сібір шебінде орналасқан тұрақты әскердің саны 3500 адам 1778 жылы II Екатерина Абылай ханды 1783-1797 жылдары С.
Нұралы хан (1748-1786) - билік құрған. Әбілқайыр хан өлген соң, 1748 жылы Кіші жүздегі хандық таққа оның ұлы Нұралы отырды. Бұл шешімді Ресей патшайымы Елизавета Петровна бекітті. Нұралы патшалық билік тарапынан бекітілген бірінші қазақ ханы еді.
Датұлы бастаған көтерілістің қамтыған аймағы Кіші жүз 1785 жылы генерал-майор Смирновтың әскері қашан көтерілісті басуға жіберілді 17 ақпан 1785 жылы жазда Кіші жүз старшындарының съезінде қабылданған шешім Нұралыны тақтан тайдыру туралы 1785 жылы наурызда Сахарная бекінісне шабуыл кезінде тұтқынға түскен сұлтан: Айшуақ 1791 жылы Кіші жүздің ханы болып сайланды Ералы 1795 жылы кім Кіші жүз ханы болып сайланады Есім 1797 жылы 17 наурызда С.
Генерал (лат. generalіs - жалпы, ортақ, бас басшы) - Қарулы Күштердегі жоғары сардарлар құрамындағы әскери қызметкерлерге берілетін атақ (шен).
Датұлы тұтқиылдан шабуыл жасады Хан сарайына 1797 жылы Барон Игельстромның ұсынысы бойынша патша үкіметі бекіткен хан Айшуақ 1797 жылы Сырым Датұлын қудалаған Кіші жүз билеушісі: Қарабай сұлтанның 1799 ж. қарашада Орта жүз қазақтарын Ертістің оң жағасына қайта қоныс аударуға рұқсат еткен император: I Павел 1802 жыл С.Датұлы қаза болған жер Хиуа хандығы 1805-1806 жылдары Ресейдің Ю.Головкин бастаған елшілігіне сауда байланыстарын реттеу міндеті жүктелген мемлекет Қытай 1812 ж. Отан соғысында қазақтар шайқасқан құрама Башқұрт полкі 1812 жылы Орынбор губерниясында құрылған кавалериялық полктің саны 40 1812 жылы Отан соғысында ерлігімен «Георгий» орденінің кавалері аталған қазақ Н.Жанжігітұлы 1812 жылы Отан соғысының басты оқиғаларына белсене қатысқан шоқынған қазақ Я.Беляков 1812 жылы шілденің 6-сы күні Напалеонмен соғыс қаупі туралы І Александрдың манифест-үндеуі мен Орынбор губернаторының соғыс басталғандығы туралы хабары қазақ ауылдарына жетті: 1812 жылы қазан-қарашада 1817 жылы Сүйік Абылайханұлының патша үкіметіне жасаған мәлімдемесі Қарамағындағы рулардың Ресей құрамына өтуді қалауы 1821 жылы Орта Азия хандықтарына қарсы Ұлы Жүздегі шаруалар көтерілісін басқарған Тентектөре батыр 1821 жылы Тентектөре бастаған шаруалар көтерілісінің сипаты: азаттық 1822 ережеге сай аѓа с±лтандар сайланды: ‡ш жылға.
Орта Азия - Азия құрлығының Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түрікменстан Республикалары мен Қазақстанның оңтүстік облыстарының жерлерін қамтитын аймақ. Абай өзінің «Біраз сөз қазақтың түбі қайдан шыққаны туралы» деген тарихи еңбегінде: «.. .
1822 жылғы «Жарғы» бойынша қылмыстық істер қаралатын орган: округтік приказдар 1822 жылғы «Жарғы» бойынша шетелдермен келіссөз жүргізу құқығы берілді: шекаралық басқармаға 1822 жылғы «Сібір қазақтары Жарғысының» авторы Сперанский 1822 жылғы «Сібір қазақтарының Ережесі» бойынша 12 класқа жататын шенеуніктерге теңелді Болыс сұлтандар 1822 жылғы «Сібір қазақтарының Ережесі» бойынша аға сұлтанға 10 жылғы еңбегі үшін берілген атақ: Дворян 1822 жылғы Ереже бойынша Орта жүз территориясы құрамына кірген генерал-губернаторлық: Батыс-Сібір 1822 жылы «Сібір қазақтарының Жарғысының» басты мақсаты: Әкімшілік, сот, саяси жағынан басқаруды өзгерту 1822-1895 жылдары өмір сүрген халық ақыны Сүйінбай 1824-1829 жылдары М.Өтемісұлы тұрған қала Орынбор 1827 жылы Бөкей хандығында құрылған хандық кеңестің мүшелерінің саны 12 би 1831 жылы қыркүйекте орысша білім беретін училище ашылған қала Семей 1833 жылы А.С.Пушкиннің Орынбор қаласында жинаған тарихи материалдары «Е.Пугачев бүлігінің тарихы» 1836 жылы қазақтар үшін интернаты бар училище ашылған қала Өскемен 1836 жылы Кенесарының ағасы Саржан өлтіруге бұйрық берген хан: Хиуа ханы 1836-1838 жылдардаѓы Ішкі Бµкей ордасындаѓы кµтерілістіњ басшыларыныњ бірі Исатай Тайман±лы ќаза тапты: 1838 жылы.
Кенесары - Ақмола облысының Бурабай ауданындағы ауыл, Кенесары ауылдық әкімшілік округінің орталығы.
1836-1838 жылдары Бөкей Ордасында болған көтерілістің басты қозғаушы күші шаруалар 1836-1838 жылдары көтеріліске түрткі болған жағдай Жәңгірдің қайын атасы Қарауылқожаның Каспий өңіріндегі руларға билеуші болып 1837 жылы Александр княздің патшалық қабылдауында болған 1812 жылы Отан соғысына қатысқан жауынгер: Н.
Жауынгер - Қарулы Күштер қатарында қызмет ететін адам. Әскери терминологияда “қатардағы жауынгер” деп те аталады. Ағылшын тіліне “militant” деп аударылады.
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.
Жанжігітұлы 1837 жылы қазанның 15 де Исатай мен Махамбет бастаған қол Теректіқұмда кімнің ауылын ойрандады Балқы бидің 1837 жылы хан сарайын қоршауға алғандағы көтерілісшілердің саны 2 мың 1837-1847 жылдары болған ұлт-азаттық көтерілістің басшысы К.Қасымұлы 1838 жылы мамырда Кенесары сарбаздары
  1   2   3   4   5

  • Алтын Орданы
  • Моғолстанға Ақсақ Темірдің
  • Абылай

  • жүктеу 0.89 Mb.