Главная страница
Контакты

    Басты бет


Ш. Т. Шекербекова МӘліметтер қорын басқару жүйелеріне салыстырмалы талдау жасау

жүктеу 34.72 Kb.



жүктеу 34.72 Kb.
Дата08.05.2017
өлшемі34.72 Kb.

Ш. Т. Шекербекова МӘліметтер қорын басқару жүйелеріне салыстырмалы талдау жасау



ӘОК 372.800.4.02

Ш.Т.Шекербекова
МӘЛІМЕТТЕР ҚОРЫН БАСҚАРУ ЖҮЙЕЛЕРІНЕ САЛЫСТЫРМАЛЫ ТАЛДАУ ЖАСАУ
(Алматы қ., Абай атындағы Қазақ Ұлттық педагогикалық университеті)
Қазіргі уақытта қоғамда ақпараттандыру үрдерісі жүріп жатқан кезде, басты объект ақпарат болып табылады, ал басым бағыт адамның ақпараттық мүмкіншіліктері болып саналады.
Педагогика (гр. 'παῖς', paіda - бала, гр. 'ἄγω', gogos - жетектеуші) - жеке адамды тәрбиелеп, қалыптастыру үшін белгілі мақсатқа бағытталған жүйелі тәрбие мен білім беру туралы ғылым; тәрбиені, білім беруді және оқытуды зерттейтін теориялық және практикалық ғылымдардың жиыны.
Ақпарат Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
Әр түрлі практикалық есептерді шешеу үшін үлкен массивтегі ақпараттарды сақтау, іздеу, сұрыптау, классификациялау, жүйелеу, өңдей білу керек. Сондықтан білім алушылар табысты және тиімді болу үшін мәліметтер қорын басқару жүйесімен жұмыс істеудің негізгі қағидаларын білуі қажет.
Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.
Бұл зерттеу жұмысында мәліметтер қорын басқару жүйелерін талдап және мектеп информатика курсында қандай басқару жүйелерін оқытқан дұрыс екенін анықтаймыз.

Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) – мәліметтер қорын құруға, сақтауға, оны көптеген пайдаланушылардың бірлесе отырып пайдалануына арналған тілдік және программалық құралдар кешені [1]. Әдетте МҚБЖ мәліметтердің қолданылатын моделі бойынша ажыратылады. Мысалы, реляциялық мәліметтер қорын пайдалануға негізделген МҚБЖ-лар реляциялық МҚБЖ-лар деп аталады.

Америкалық стандарттау комитеті ANSI (American National Standards Institute) МҚБЖ-нің жұмыс істеу құрылымына арналған зерттеу процессі кезінде мәліметтер қорын ұйымдастыруды үш деңгейлі жүйеден тұрғызған (1-сурет).

Стандарттау, үлгіқалыптау (ағылш. standardization) - есептеуіш техниканың аппараттық және программалық құралдарын ерекшелігі бойынша өндіру мен пайдалану тұрғысында қабылданған келісім; стандарттарды, нормалар мен ережелерді және т.б.
Құрылым (лат. structura - түзіліс, орналасу, тәртіп) - объектінің тұтастығын, тепе-теңдігі мен негізгі қасиеттерінің сақталуын қамтамасыз ететін байланыстар мен қатынастар жиынтығы. Құрылым жүйе және элемент ұғымдарымен тығыз байланысты.


Сурет 1. МҚБЖ үш деңгейлі моделі.


Алғашқы МҚБЖ-ларға келесілер жатады: IMS (IBM, 1968 ж.), IDMS (Cullinet, 1971 ж.), ADABAS (Software AG, 1969 ж.) және ИНЭС (КСРО АҒ ВНИИСИ, 1976 ж.). Қазіргі заманғы мәліметтер қорын басқару жүйелері көптеп саналады [2].

МҚБЖ қолдану сипатына қарай келесідей жіктеуге болады:



  1. Жекеленген МҚБЖ. Мұндай басқару жүйелері жеке мәліметтер қорын және солармен жұмыс істейтін қосымшаларды құруға мүмкіндік береді. Жекеленген МҚБЖ немесе солардың көмегімен жасалған қосымшалар көп-қолданушылық МҚБЖ-нің клиенті ретінде болуы мүмкін. Оған келесілер жатады: Clipper, Paradox, dBase, Visual FoxPro, Dataplex, Microsoft Access және т.б.

  2. Көп-қолданушылық МҚБЖ. Бұл басқару жүйесі мәліметтер қорынынң сервері және клиенттік бөлімнен тұрады. Көп-қолданушылық МҚБЖ-ға келесілер жатады: MS SQL Server, Oracle Database, Informix, Intelligent Database және т.б.
    Microsoft Corporation (/maɪkrəˌsɒft/) - дүниежүзіндегі ең ірі компаниялардың бірі. Бағдарламалық қамсыздандыру өндірісінің және сервер мен жеке компьютерлер үшін интернет технологияларды құруы мен қызметін көрсететін АҚШ-та тіркелген көпұлтаралық компания.
    Сервер (ағылш. server) - файлдар, қалталар және компьютерлердің деректері сияқты деректерге ортақ қатынасуды, сондай-ақ желі пайдаланушыларына электрондық пошта қызметтерін қамтамасыз ететін компьютер.
    Oracle Database - Oracle Corporation фирмасы жасап шығарған объект-реляциялық дерекқор басқару жүйесі (ORDBMS). Оның бір ерекше қасиеті - үлкен компьютерден бастап шағын дербес компьютерлердің кез келгенінде жұмыс істей береді.


Көптеген МҚБЖ-нің араларынан біз талдауға және бағалауға көп қолданылатын және кең тараған МҚБЖ-лерін (1-кестеде келтірілген) таңдап алдық.
Кесте 1.

МҚБЖ

Өндіруші

Интернет ресурс

Oracle

Oracle Corp.

http://www.oracle.com

Microsoft SQL Server

Microsoft

http://www.microsoft.com/sqlserver

Microsoft Access

Microsoft

http://www.microsoftaccess.com

Visual FoxPro

Microsoft

http://www.microsoft.com/foxpro


Microsoft Access - MS Access ең кең тараған деректер басқару жүйелерінің бірі болып табылады. Өте қарапайым және ыңғайлы деректер қорын өңдеу ортасы.

Visual FoxProMicrosoft корпорациясы жасаған мәліметтер қорын басқару жүйесіндегі обьектілі-бағытталған және процедуралық программалау тіл.
Корпорация (лат. corporatіo – бірлестік) - 1) бірлестік, қоғамдастық, одақ; 2) меншіктің акционерлік нысаны‚ меншікті (капиталды) ұжымдасып иелену‚ кәсіпорынды басқару міндеттерін кәсіпқой басқарушылардың (менеджерлердің) жоғары тұрған буындарының қолына шоғырландыру; заңға қайшы келмейтін мақсатқа қол жеткізу үшін кәсіптік және басқа мүдделер сәйкестігі бойынша біріккен қоғам‚ одақ‚ тұлғалар тобы.
Бұл программалық өнімнің шығуына негіз болған FoxPro программалау тілі. Visual FoxPro МҚБЖ-сі орындалатын EXE – файл жасау мүмкіншілігі мен, өзінің программалау тілі бар өңдеу ортасы болып табылады.

SQL Serverбасқару жүйесі, мәліметтер қорын қорғау, архивтеу және қайта қалпына келтіру құралдары күшті, Transact-SQL сұраныстар тілі бар толықфункцияналды серверлік МҚБЖ.

Oracle Database – әр түрлі операциялық жүйелерде және әр түрлі типтегі компьютерлерде жұмыс істейтін, қазіргі заманғы әмбебап толықфункцияналды реляциялық мәліметтер қорын басқару жүйесі.
Компьютер Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.

Мәліметтер қорын басқару жүйелерінің (Microsoft Access, SQL Server, Oracle, Visual FoxPro) мүмкіндіктеріне және оларды жылдам меңгеруіне байланысты жобалы түрде эксперттік бағалар беруге болады. Баға беру бірнеше құралдар бойынша жүзеге асырылады. Бұл құралдар МҚБЖ-мен жұмыс істеу кезіндегі ең маңызды және анықтаушы талаптары болып табылады.



МҚБЖ оқытуда оқу модульдерін, тақырыптарды және оқу деңгейлерін қиыстыру арқылы әр түрлі оқу формаларына,оқу мамандығына және жекеленген студенттер немесе оқушыларға арнайы бағытталған жекеленген білім беру траекторияларын құруға болады.
Бағыттау (орыс. наведение) - күштерге (сүңгуір қайықтарға, авиациялык ұшу аппараттарына) немесе қаруға (ракеталарға) козғалыс параметрлері (бағыт, жылдамдық, биіктік жөне т.б.) арқылы берілетін басқару тәсілі.
Оқушы - белгілі бір іспен айналысатын адам. Бұл іс сабақ немесе адам қызығатын іс болуы мүмкін. Оқушы бір істі игерумен айналысады. Ол бұл істі жоғарғы деңгейге игергенге дейін оқушы деген атқа ие болады.
Маман - ұйымның инженерлік-техникалық, экономикалық және басқа да жұмыстарымен айналысатын қызметкері. Маман, әдетте, жоғары немесе арнаулы орта білімді болады. Атап айтқанда, агроном, бухгалтер, геолог, инженер, математик, механик, техник, физиолог, суретші, экономист, энергетик, мұғалім, дәрігер, т.б.
Білім беру Білім беру - тиісті оқу орны арқылы ғылыми мағлұмат беріп, адамның танымын, білімін, дағдысын, дүниеге көзқарасын жетілдіру процесі; қоғам мүшелерінің мәдениетін дамытудың негізгі шарты; мақсаты - қоғам мүшелерінің адамгершілік, интектуалды, мәдени дамуында және олардың денесінің дамуында, кәсіптік біліктілігінде жоғары деңгейге қол жеткізу болып табылатын тәрбие мен оқытудың үздіксіз процесі; жүйеге келтірілген білім, іскерлік дағды және ойлау тәсілдері көлемін меңгеру процесі мен нәтижесі. Білімділіктің басты өлшемі - білімнің жүйелілігі, ойлаудың жүйелілігі мен логикалылығы.
Қазіргі таңда мектеп информатика курсында тек Microsoft Access МҚБЖ оқытылып келеді. Оның басты себебі Microsoft Access өте қарапайым және меңгеруге оңай жүйе. Осыған қосымша жоғары сыныптарда SQL Server МҚБЖ оқытуды енгізуге болады. Оның басты артықшылықтары: SQL Server МҚБЖ – клиент-серверлік МҚБЖ (қазіргі кезде ең көп қолданылатын МҚБЖ түрі) және SQL Server МҚБЖ-нің сұраныстар тілі SQL тілі болып табылады.



  1. Бидайбеков Е.Ы., Елубаев К., Шекербекова Ш.Т. / Базы данных и информационные системы: Учебное пособие. – Алматы, 2011. -217 с.

  2. Шекербекова Ш.Т. Методика создания базы данных на основе языка SQL / Бюллетень лаборатории математического, естественнонаучного образования и информатизации. Том 2. 2012.-Москва.- Б.257-259.

  • Microsoft
  • Oracle Database

  • жүктеу 34.72 Kb.