Главная страница
Контакты

    Басты бет


Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, оналтылық). Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару

жүктеу 46.37 Kb.



жүктеу 46.37 Kb.
Дата16.09.2017
өлшемі46.37 Kb.

Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, оналтылық). Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару



Сабақтың тақырыбы: Санау жүйелері (екілік, сегіздік, ондық, оналтылық). Сандарды бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аудару.
Сан - мөлшерді сипаттайтын, санауда пайдаланылатын абстракт нәрсе.

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Оқушыларға санау жүйесі туралы ұғымды түсіну, олардың түрлерімен танысу және де бір санау жүйесінен екінші санау жүйесіне аударыду игеру

Дамытушылық: Оқушылардың есте сақтауғ, тез ойлау және зейіндік қабілеттерін дамыту.

Оқушы - белгілі бір іспен айналысатын адам. Бұл іс сабақ немесе адам қызығатын іс болуы мүмкін. Оқушы бір істі игерумен айналысады. Ол бұл істі жоғарғы деңгейге игергенге дейін оқушы деген атқа ие болады.
Пәнге деген қызығушылығын арттыру.

Тәрбиелік: Оқушыларды шеберлікке, жан-жақтылыққа үйрету

Сабақтың көрнекілігі:  компьютерлер, интерактивті тақта, кеспе қағаз

Сабақ түрі: аралас сабақ.

Сабақ әдісі: Түсіндірме – көрнекілікті әдіс, деңгейлік тапсырмалар

Пән аралық байланыс: Математика

Сабақ барысы:

І.

Математика (гр. μάθημα - ғылым, білім, оқу; μαθηματικός - білуге құштарлық) - әлдебір әлемнің сандық қатынастары мен кеңістіктік формаларын, пішіндерін өлшейтін, оның ішінде - структуралар, өзгерістер, белгісіздік жөніндегі ғылым.
Ұйымдастыру кезеңі

ІІ. Үй тапсырмасы


  1. Апаттық жағдайдағы техника қауiпсiздiгiнiң ережелерiне қойылатын талаптарды атаңдар

  2. Электр тоғымен зақымданған жағдайда алғашқыда қандай көмек көрсету керек?

  3. Есінен танып қалған жағдайда не істеу керек?

  4. ЭЕМ-мен жұмыс жасау кезінде көзді экраннан неше см қашықтықта ұстау керек?

  5. Көзге арналған жатығуды атаңдар.

ІІІ. Жаңа сабақ түсіндіру

Санау жүйелері-сандарды өрнектеудің қандай да бір тәсілі және оған сәйкес сандармен әрекет жасау ережелері.
Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.


Санау жүйелері позициялық және позициялық емес болып 2 түрге бөлінеді.
Позиция (лат. posіtіo - орны, жағдайы, орналасқан жері) - Қандай да бір нәрсенің орны, орналасуы (мысалы, шахмат тақтасындағы фигуралардың позициясы); Шекті музыкалық аспаптың мойнындағы сол қолдың бір жерде тұрып, дыбыстардың белгілі бір кезектігін орындайтын орны; Классикалық бидегі қолды ұстап тұру мен аяқтарды қоюдың бұлжымас ережелері.


Позициялық емес санау жүйелерінде әр цифрдың мәні оның тұрған орнына (позициясына) тәуелді емес.

Оған мысал римдік сан

ХХХХVIII=48

CXXVII=127

DXXXXVI=546

Позициялық емес санау жүйелерінің кемшіліктері:



  1. Үлкен сандард жазу үшін әрдайым жаңа таңбаларды енгізіп отыру қажет

  2. Бөлшек және теріс таңбалы сандарды өрнектеу мүмкін емес

  3. Орындау алгоритмі болмағандықтан, арифметикалық амалдарды орындау қиын

Осы себептен позициялық емес санау жүйелері ыңғайсыз, қолайсыз болғандықтан позициялық санау жүйесі қолданылды.
Арифметика (грек. arіthmētіkē, arіthmos – сан) - сандар (бүтін және бөлшек) және оларға қолданылатын амалдар туралы ғылым (грекше arіthmetіke, arіthmos – сан).

Позициялық санау жүйесі-цифрлар санына тең және көрші позицияда тұрған бірдей цифрлардың мәндері неше есеге ерекшелетінін анықтайды.

Сандардың бізге үйреншікті жазылу жүйесі ондық жүйе деп аталады, ол он араб цифрларынан тұрады. Одан әрі қарай латын әріптері қолданылады.


Санау жүйесі

Негізі

Цифр алфавиті

Ондық

10

0,1,2,3,4,5,6,7,8,9

Екілік

2

0,1

Сегіздік

8

0,1,2,3,4,5,6,7

Он алтылық

16

0,1,2,3,4,5,6,7,8,9, А(10), В(11), С(12), D(13), E(14), F(15)

  1. 12510 (ондық жүйені) →х2 (екілік жүйенге) айналдыру керек болсын. Ол үшін 125 санын қалдығы 1 немес 0 болғанша 2-ге бөліп шығамыз.

141 2 14110→100011012

140 70 2 Енді осы екілік жүйені ондық жүйеге айналдырып дәлелдеу



1 70 35 2 үшін шыққан сандарды 2-ге көбейтіп, үстіндегі сандармен

0 34 17 2 дәрежелейміз.

1 16 8 2 7 6 5 4 3 2 1 0

1 8 4 2 10001101 = 1*27 0*26 0*25 0*24 1*23 1*22 0*21 1*20=

0 4 2 2 =128 8 4 1=141

0 2 1

0


  1. 12510→x8 айналдыру керек. Ол үшін 125 санын қалдығы 7 болғанша 8-ге бөліп шығамыз.

141 8 14110→2158

136 17 8

5 16 2 Енді осы сегіздік жүйені ондық жүйеге айналдырып дәлелдеу

1 үшін шыққан сандарды 8-ге көбейтіп, үстіндегі сандармен

дәрежелейміз.

2 1 0

215 = 2*82 1*81 5*80=128 8 5=141





  1. 12510→x16 айналдыру керек. Ол үшін 125 санын қалдығы Ғ(15) болғанша 16-ға бөліп шығамыз.

141 16 12510→8D16

128 8 Енді осы он алтылық жүйені ондық жүйеге айналдыр

13 дәлелдеу үшін шыққан сандарды 16-ға көбейтіп, үстіндегі

сандармен дәрежелейміз.

1 0

8D16=8*161 13*160=128 13=141


Калькуляторда санау жүйесін есептеу үшін калькулятордың «Программист» түрінен Dec(ондық), Bin(екілік), Oct(сегіздік), Hex(он алтылық) арқылы есептейміз.
IV. Компьютермен жұмыс.
Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.
Дәптерге есептеп, тексеру үшін компьютерде калькуляторды қолданамыз.



А) 1100110012→х10

Ә) 19710→х16

Б) 87510→х8

В) 10011112→х10

Г) 95610→х16

Ғ) 54710→х8

Д)74С16→х10

Ж)7738→х10


V. Сабақты бекіту

Ақпараттың «ақиқат» және «жалған» екенін анықтаңдар.


  1. Позициялық санау жүйесіне рим цифрлары жатады.

  2. Сегіздік санау жүйесі калькуляторда Bin арқылы орындалады.

  3. Hex он алтылық санау жүйесін есептеп шығарады.

  4. Ондық санау жүйесіне 0 және 1 саны жатады.

  5. Позициялық санау жүйесіне араб цифрлары жатады.
    Араб цифры - 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 сияқты математикалық таңбалар. А. ц. Үндістанда (5 ғ.) пайда болған. 10-13 ғ-да Мұхаммед әл-Хорезмидің (9 ғ.), басқа да араб математиктерінің еңбектері арқылы Еуропаға тараған.


  6. Он алтылық санау жүйесіне 0-9 сандары кіреді.

VІ. Үйге тапсырма

11100012→х8

1100112→х10



  • Компьютермен

  • жүктеу 46.37 Kb.