Главная страница
Контакты

    Басты бет


Программа орындалу барысында әртүрлі мәндерді қабылдай алатын шамалар. Олар айнымалы идентификаторы арқылы белгіленеді. Ақпарат

жүктеу 136.37 Kb.



жүктеу 136.37 Kb.
бет1/2
Дата23.10.2017
өлшемі136.37 Kb.

Программа орындалу барысында әртүрлі мәндерді қабылдай алатын шамалар. Олар айнымалы идентификаторы арқылы белгіленеді. Ақпарат


  1   2
Глоссарий 9 сынып Айнымалы – программа орындалу барысында әртүрлі мәндерді қабылдай алатын шамалар. Олар айнымалы идентификаторы арқылы белгіленеді. Ақпарат (information ) – 1) таңбалар мен сигналдар түріне берілетін белгіні бір нысандар, құбылыстар немесе жан – жануарлар дүниесі туралы мағлұматтар;

Глосарий - белгілі бір шығармада кездесетін, сирек қолданылатын сөздердің түсіндірме сөздігі. .

Мән және құбылыс - дүниедегі объектілер мен процестердің қажетті жақтарын, танымның сатыларын бейнелейтін философиялық категориялар.

Мағлұматты қорыту (Обобщение понятия; concept generalization) - тек қорытылған мағлұмат көлеміне кіретін объектілерге жататын нышандарды алып тастау жолымен аз көлемді мағлүматтан үлкен көлемді мағлүматқа өтуге мүмкіндік беретін логикалық операция.

Сигнал (лат. signum - белгі) - берілген хабарды тасымалдайтын(алып жүретін) физикалық процесс.

Айнымалы - әріп түрінде немесе әріптер тобы түрінде программаға енгізілетін және уақыт, ұзындық, баға, түс және т.б. әр түрлі мәндерді қабылдайтын программадагы сандық шама; белгілі бір мәліметтер типін сақтай алатын және программаны атқару барысында мәнін өзгертуге болатын атауы белгілі объект.

Жануарлар Жануарлар (лат. Animalia) - тірі организмдер дүниесіндегі негізгі екі топтың бірі (екіншісі – өсімдіктер); жүруге және сезінуге бейім тіршілік иесі; негізінен, дайын органикалық қосылыстармен қоректенетін гетеротрофты организмдер.

2) есептеу техникасында – компьютерге енгізілетін, оның жадында сақталатын, қажет кезінде өңделетін және сыртқы ортаға берілетін мәліметтер жиыны.

Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.

Ақпараттық модель (information model) - 1) басқару жүйесінде автоматтандырылған өңдеуге жататын ақпарат айналамының үдерісін параметрлік ұсыну; 2) мәліметтер моделі.

Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.

Алгоритм – нақты мәселені шешуге қажетті әрекеттердің формальданған тізбегі. Алгоритмдеу – есепті шығару алгоритмін құрастыру үдерісі. Алгоритмдік тіл – алгоритмдерді жазуға арналған символдар мен сол символдардан тұратын конструкцияларды құрастыру және түсіндіру ережелерінің жиыны.

Символ (грекше symbolon - танымдық белгі, таңба, рәміз, пернелеу) лингвистика, логика, математика ғылымдарында таңба ұғымын береді; өнерде, философияда нәрсенің, құбылыстың қасиетін, сыр-сипатын бейнелеп, астарлап білдіретін әмбебап эстетикалық категория.

Алгоритм, алгорифм (ағылшынша: algorіthm, algorіsmus - Әл-Хорезмидің атынан шыққан) - бастапқы берілген мәліметтермен бір мәнде анықталатын нәтиже алу үшін қай амалды (жұмысты) қандай ретпен орындау қажеттігін белгілейтін есептерді (мәселелерді) шешу (математикалық есеп-қисаптар орындау, техникалық объектілерді жобалау, ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізу т.б.)

Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.

Алфавит – программаның элементтерін құруда қолдануға болатын символдар жиыны. Альфа-тестілеу – меншікті қыметкерлерінің күшімен меншікті жабдықта оның дайындалушысымен орындалатын программаны тестілеу. Альфа – тестілеудің мақсаты – программа алгоритмі мен программалық кодтың қателіктерін жою. Анимация – мультипликация әсерін жасайтын экрандағы нысандардың түрін, формасын, мөлшерін немесе өзара орналасуын өзгерту. Амалдық жүйе (АЖ) - қужаттар мен амалдар орындауға арналған, сыртқы құрылғыларды және программаларды басқаруды жүзеге асыратын программалар жиынтығы. Аспаптар тақтасы – қапшықтар мен қосымшалардың терезелеріндегі басқару элементі.

Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.

Қапшықтану - дене құрылымдарының дәнекер ұлпалы қапшықтармен қапталу процесі. Сезімтал жүйке ұштары сыртынан дәнекер ұлпалық қапшықтармен қапталып, пішіні әртүрлі сезгіш денешіктерді (Фатер-Пачини денешігі, Мейснер денешігі, жыныс денешіктері т.б.)

Басқару элементі (Элемент управления; control) - программа жүмысын басқаруға және ақпаратты еңгізу мен шығаруға арналған пайдаланушының графиктік интерфейсінің құралы. Қазіргі кезде алуан түрлі Басқару элементінің жиыны пайдаланылады.

Батырмалары бар тақта болып табылады. Жиі пайдаланылатын бұйрықтарға қатынауды жеңілдетеді. Аспаптық құралдар – оқытудың виртуалдық ортасында жаңа программаны жаңартумен немесе жасаумен байланысты міндетті атқаратын, ең аз дегенде мәтіндік редакторды, трансляторды, графикалық редакторы, жүктеуішті, сондай-ақ баптау программаларын қамтитын программалар жинағы. Аспаптық программалық жасақтама (инструменталдық ПЖ ) – ЭЕМ- ге қажетті программаларды құруға немесе өзгеруге арналған программа пакеттері. Бас мәзір – амалдық жүйенің қосымшалары мен қызметтік іс-әрекетіне тез қатынас құру үшін арналған Windows 9598 амалдық жүйесінің Жұмыс үстелін басқарудың негізгі элементі.

Қатынас құру, қатынау (Доступ; access) - 1) сұраныс бойынша мәліметтерді алу мүмкіндігі; мәліметтерді таңдау тәсілдерінің сипаттамасы; 2) сақтау құрылғысымен және онда орналасқан файлдармен мәліметтерді жазу немесе оқу үшін байланыс орнату процедурасы.

Іске қосу батырмасында шертіп шақырылады. Безендіру – объективтік әлемнің заттары, үдерістері мен құбылыстары туралы студенттердің нақты түсініктерін қалыптастыруға мүмкіндік туғызатын бейнелі көрнекілік құрал. Безендіруге жататындар: фототүсірілімдер, суреттер, нобайлар, сызбалар, жоспарлар, карталар, сызбалар, графиктер, диаграммалар және т.б. Бит – компьютердегі ақпаратты кодтау бірлігі (0 немесе 1, иә немесе жоқ дегенді білдіреді). Блок-сызба – алгоритмнің құрылымын графикалық түрге бейнелеу.

Құрылым (лат. structura - түзіліс, орналасу, тәртіп) - объектінің тұтастығын, тепе-теңдігі мен негізгі қасиеттерінің сақталуын қамтамасыз ететін байланыстар мен қатынастар жиынтығы. Құрылым жүйе және элемент ұғымдарымен тығыз байланысты.

Мұндағы мәліметтерді өңдеудің әрбір кезеңі атқарылатын операцияға сәйкес әртүрлі геометриялық фигуралар (блоктар) түрінде көрсетіледі. Бос оператор – ешқандай да әрекеттің орындалмайтынын көрсетеді, бірнеше жолды орындамай өткізіп жіберіп, блог соңына бірден көшетін кезде пайдаланылады. Бұлтты технология – компьютер ресурстарына ғаламтор қолданушыға онлайн жағдайына деректерді өңдеу технологиясы.

Геометрия (көне грекше: γεωμετρία; көне грекше: γῆ - жер и көне грекше: μετρέω - «өлшеу») - математиканың кеңістіктік пішіндер (формалар) мен қатынастарды, сондай-ақ, оларға ұқсас басқа да пішіндер мен қатынастарды зерттейтін саласы.

Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.

Бұйрықтар – қандай мәліметтер қандай оперпцияға қатысатынын, олар қандай реттілікпен орындалатын және нәтиженің қай түрде шығарылатынын көрсетеді. Бұйрықтық жол – пайдаланушыныңграфикалық интерфейсі жоқ амалдық жүйенің бұйрықтарын енгізу үшін қызмет ететін жол. Мысалы, МS-DOS жүйесі. «Шақыру» термині де жиі қолданылады. Егер тек бұйрықты ғана емес, қосымша параметрлерді де енгізу талап етілсе, онда бұйрықтық жол қолайлы болады. Графикалық амалдық жүйелер әдетте арнайы сұхбаттық терезеде немесе бұйрықтық жолдың қызметін орындайтын қосымша тақтада беріледі. Бульдік операция – компьютерлікграфикада бульдік құралдарды пайдалана отырып нысанды өзгерту бульдік операциялар логикасына негізделген.

Интерфейс (Interface-inter-өзара, і face-бет жағы) - 1) программалаушылардың кәсіптік тілінде - өзара әрекеттесу "жазықтығы", пайдаланушы мен компьютердің қарым-қатынасы, яғни екі жүйенің немесе адам мен компьютердің өзара мәліметтер алмасуын жасақтайтын аппараттық-программалық құралдардың жиынтығы; 2) есептеуіш жүйе құрылғыларының не (немесе) программалардың өзара әсерлесуін жасақтайтын құралдар мен ережелер жиынтығы; есептеуіш жүйедегі құрылғыларды үйлестіру немесе жүйелер арасында үйлестіруге пайдаланылатын үйлестіргіш техникалық және программалық құралдар жиынтығы; жүйелердің, құрылғылардың немесе программалардың екі арасын бөлу шекарасы; екі қызметтік құрылғының және олардың қосылу, алмасу сигналдары және т.б. сипаттамаларымен анықталған шекарасы; 3) ішкі программаға басқаруды беру мен бастапқы программаға қайту процедурасы туралы сипаттамалар мен келісімдер жиынтығы.

Логика (гр. λογική - «талдауға құрылған», λόγος - «сөз», «сөйлем», «ойлау», «ақыл») - ойлау, оның формалары мен заңдылықтары туралы ғылым. Логика дәлелдеу мен теріске шығарудың белгілі бір әдіс-тәсілдері қаралатын ғылым теориялар жиынтығын құрайды.

Нәтижесінде нысандардың қиылысуынан, қосылуынан немесе бірігуінен үшінші нысан пайда болады. Виртуал (латын тілінен алғанда virtualis) – белгілі бір жағдайларда мүмкін болатын, қолданылатын деген мағынаны білдіреді.

Мағына - сөздердің ұғыммен байланысты мәні, мазмұны. Сөз мағынасының қалыптасуына ұғымнан басқа да жәйттер себеп болады, ол адамның дүниеге көзқарасын, көңіл-күйін білдіреді. Сөз ұғымы тұтас, дербес болғанымен, мағынасы әлдеқайда кең әрі бірнешеу болуы мүмкін.

Виртуалдық деп тиісті жағдайларда белгілі бір мақсат үшін нысандар, субъектілер, санат, қарым-қатынас, әрекеттер, еліктеудің көмегі арқылы міндетті немесе болуы мүмкін құбылыстарды айтамыз. Виртуалды шындық – компьютерлік техниканың негізінде кеңістік – уақыттық континиумды адамның тілектеріне сай өзгертіп, жаңа әлемді, шындықты, қолдан жасалған құрылымды қалыптастыру нәтижесі. Графикалық редактор – графикалық кескіндерді әзірлеу жәненемесе редакциялауға арналған программа.

Кескін (изображение; display image pict (picture) - 1) ақпаратты бейнелеу, мәліметтерді көзге көрінетіндей ұсыну; көзбен көру бетіне бір уақытта шығаруға болатын шығу мен сегменттер примитивтерінің жиынтығы; 2) apple фирмасының macintosh компьютерлеріне арналған мәліметтердің көлемін кішірейтіп тығыздауға мүмкіндік беретін, қозғалмайтын мультимедиа-кескіндерге арналған пішім.

Графикалық редактордың екі класын жеке қарастырады: растрлық редакторлар және векторлық редакторлар.

Бағытталған кесінді A B → }} деп A - “бас нүктесінен” бастап екінші B - “соңғы”нүктесіне дейінгі түзу бойындағы нүктелер жиыны.

Драйвер – программалар мен қосымшалардың жабдықтармен, мысалы, бейнеадаптермен, өзара әрекетін басқаратын қосалқы программа. Енгізу – шығарудың базалық жүйесі (BIOS, Basic Input – Output System) - әдетте компьютердің тұрақты жадына жазылған программалар тобы. BIOS программасы компьютердің бастапқы жүктелуін және кейбір стандарттық құрылғылармен өзара әрекетін басқаруға арналған. Жағдаяттық міндет - шығармашылыққа жуық модельді таңдауды шешу үшін , талап етілетін түйінді білімдерді пайдаланып белгілі бір іс – әрекетті имитациялайтын модель. Жиым (массив) – бір атаумен белгіленіп, бір өлшеммен өлшенетін шамалардың реттелген тізбегі. Қасиеттері ұқсас болып келетін бір типтегі айнымалылардың реттелген жиыны. Жүйелік программалық жасақтама – компьютерді пайдалану мен техникалық қызмет етуге, есептеу жұмыстарын ұйымдастыру мен қолданбалы программалар әзірлеуді автоматтандыруға арналған программалық жасақтама. Жұмыс үстелі – дайындау элементінің қызметін орындайтын Windows нысаны. Нысандардың, бумалар мен қосымшалардың терезелерінің, сондай- ақ амалдық жүйенің басқа нысандары мен басқару элементтерінің таңбашаларын орналастыру үшін қызмет етеді. Идентификатор – программаны және программадағы тұрақтыларды, типтерді, айнымалыларды, функцияларды, процедураларды, файлдарды және тағы басқаларды белгілеп жазу;

Файл (ағылш. File) - дерек сақтаудың негізгі бірлігі болып табылады.

әріптерден, сандардан және астын сызу белгісінен құрастырылып, міндетті түрде әріптен басталатын символдар тізбегі. Интерпретация – программаның бастапқы кодын процессордың машиналық кодына түрлендіру үдерісі. Интерпретация үдерісі интерпретатордың басқаруымен тікелей программаны орындау кезінде болады. Интерфейс – компьютерлік жүйені құраушылар мен қатысушыларының арасындағы өзара байланыс. Кескін – қолданушының көзбен қабылдауына арналған ақпаратты ұсыну формасы. Кесте – тік бағандар (графтар) мен горизонталь жолдарға ұйымдастырылған, өзіндік мағыналық тор құратын сөздік, сандық материал.

Горизонтальдар - жер бетіндегі абсолюттік биіктіктері бірдей нүктелерді қосатын және жинақталғанда бедер нысанын беретін картадағы сызықтар. Қима биіктігін тандау бедердің, масштабтың сипатына және картаның арналу мақсатына байланысты.

Компилятор – жоғары деңгейлі программалау тілінде жазылған программаның бастапқы кодын процессордың машиналық кодына тәржімалауды орындайтын қызметтік программа (транслятор). Компиляция – жоғары деңгейлі программалау тілінде жазылған программаның бастапқы кодын процессордың машиналық кодына түрлендіру үдерісі. Компиляция үдерісі программаны атқарумен ешқандай байланысты емес. Ол жеке және тәуелсіз жүргізіледі. Компиляция нәтижесінде нысандық код – программалаушы пайдаланған, тек қажетті стандарттық процедуралар кітапханасынан қосылғаннан кейін ғана орындалатын кодқа (программаның жұмыс кодына ) айналатын «жартылай фабрикат» алынады.

Кітапхана Кітапхана - мәдени-ағартушылық мекеме. Кітапхана баспасөз шығармаларын жинау, сақтау, насихаттаумен, оқырмандарға баспасөз шығармаларын берумен, мәдени-ағарту және ғылыми-көпшілік жұмыстарын ұйымдастырумен шұғылданады.

Бұл қосылуды басқа қызметтік программа – байланыстар редакторы орындайды. Константалар (тұрақтылар) - программаның жұмыс істеу барысында өз мәнерін өзгертпейтін мәліметтер, яғни мәндері өзгеріссіз қалатын шамалар. Константаларға атау беруге немесе тікелей олардың өздерін пайдалануға болады. Континиум ( лат.continum – үздіксіз),
  1   2


жүктеу 136.37 Kb.