Главная страница
Контакты

    Басты бет


Операциялық жүйелер

жүктеу 1.56 Mb.



жүктеу 1.56 Mb.
бет7/8
Дата10.03.2017
өлшемі1.56 Mb.

Операциялық жүйелер


1   2   3   4   5   6   7   8

Тапсырмалар диспетчері (Task Manager)


Компьютереде жүріп жатақан программалар және процесстер тұралы мәліметтер беретін Windows программасы. Диспетчердәң көмегімен программаларды қосып аяқтауға болады, процесстерді қосып, жүйенің жұмысын бақылауға болады

Диспетчерді іске қосу

Оның үш тәсілі бар:



  1. Тапсырмалар панелінде маустың оң жақ батырмасын басып көрінген контекстті мәзірде Диспетчер задач пунктін шерту.

  2. Ctr> Alt Del батырмаларының комбинациясымен.

  3. Орындау (Выполнить (Run)) командасын шақырып taskmgr еңгізу керек.

Диспетчердің ішінде 3 вкладка бар:

1) Приложения

Оның ішінде компьютердегі жүріп жатқан программалардың қалыптары көрінеді.

2) Процессы (Processes (сур 1))

Іске қосылған процесстерді көрсетеді.

Процесстер кестесі өзіндік адрестік аумақта қосылған поцесстердің барлығын сақтайды.



13

Сур.1. Процессы (Processes) вкладкасы.
Егер 16 – разрядты процесстерді көру керек болса, онда Параметры мәзірінде Отображать 16-разрядные задачи (Show 16-bit tasks) командасын таңдаңыз.

Вид\Выбрать столбцы командасының көмегімен экранға көрсеткіштердің жаңа бағандарын қосуға болады. Кестеде көрсетілуге тиісті көрсеткіштердің қастарына флажоктарды.

1-ші кестеде кестенің негізгі бағандары туралы қысқа мәлімет берілген.



1 кесте. Диспетчердің негізгі счетчиктері

Счетчик

Жазбасы

Имя образа (Image Name)

Процесстің аты

Идентификатор процесса (PIQ) (Process Identifier)

Процессті жұмыс кезенінде уникалдьді түрде анықтайтын сандық мән

Загрузка ЦП (СРЦ Usage)

Процессордың процесспен қолданылған проценттермен көрсетілген уақыт

Время ЦП (CPU Time)

Процесстің іске қосылу кезінде қолданылған уақыт ( секундтарда)

Память— использование (Merhbry Usage)

Процесспен қолданылатын виртуалды жадтың көлемі ( килобайттарда)

Память— изменение (Memory Usage Delta)

Соңғы жаңарту өткізгенне кейін болған жадтың көлемінің өзгерістері.

Памятьмаксимум (Peak Memory Usage)

Іске қосылғаннан кейін процесспен қолданылған белгіленген жадтың максималды көлемі. Выделенной памятью является память, которую процесс использует на физическом носителе (например, в ОЗУ) или в файле подкачки.

Ошибки страницы (Page Faults)

Үзілістердің саны

Объекты USER (USER Objects)

Анықталған процесспен берілген уақытта қолданылып жатқан USER нысандарының саны.

Число чтений (I/O Reads)

Оқу процессімен генерацияланған еңгізу/шығару операцияларының саны, олардың ішіне файлдарға және желілерге арналған операциялар кіреді

Прочитано байт (I/O Read Bytes)

Еңгізу/шығару операцияларының жүрісінде оқылған байттардың саны, олардың ішіне файлдарға және желілерге арналған операциялар кіреді

Ошибки страницы— изменение (Page Faults Delta)

Соңғы жаңартудан кейін болған парақтардың қателіктерінің саны

Объем виртуальной памяти (Virtual Memory Size)

Процесске берілген виртуалды жадтың немесе адрестік аумақтың көлемі

Выгружаемый пул (Paged Pool)

Дискке кэширование жасау мүмкіндік беретін виртуалды жад. Кэширование дегеніміз жұмыс жадының сирек қолданылатын компоненттерінің ОСА- дан (ОЗУ)басқа жиі жағдайларда қатты дискке көшіру.

Невыгружаемый пул (Non-Paged Pool)

Процесспен қолданылатын операциялық жүенің жадының көлемі ( килобайттарда).

Базовый приоритет (Base Priority)

Процессормен оңделуге арналған ағамдарының диспетчеризация ретін анықтайды.

Счетчик дескрипторов (Handle Count)

Процесстер нысандарының кестесіндегі нысандардың дескрипторларының саны

Счетчик потоков (Thread Count)

Процессте қосылған ағымдарының саны

Объекты GDI (GDI Objects)

Процесспен берілген моментте қолданылатын GDI нысандарының саны.


Число записей (I/O Writes)

Жазу процессімен генерацияланған еңгізу/шығару операцияларының саны, олардың ішіне файлдарға және желілерге арналған операциялар кіреді

Записано байт (I/O Write Bytes)

Еңгізу/шығару операцияларының кезеніндегі жазу процессімен генерацияланған жазылған байттар саны.

Код сеанса (Session ID)

Терминалдар қызметтерінің сеанс идентификаторы (Terminal Services), егер олар орнықтырылған болса.

Имя пользователя (User Name)

Терминалдар қызметтерінің процесстеріне ие бола алатын тұтынушының аты

Диспетчерде жаңартудың келесі жылдамдықтырын қоюға болады:

Жоғары (High) — әр жартысекундта жаңарып отырады

Әдеттегі (Normal) — Әр секундта

Төмен (Low) — көрсеткіштер әр 4 секунттажаңарып отырады

Тоқтату (Paused) — автоматикалық жаңару орындалмайды.

Жаңарту орындау үшін келесі команданы таңдаңыз Вид\Обновить (Refresh Now) немесе пернесі.

3) Жылдамдық (Performance) (сур2)

Жүйенің орныдау қызметін бақылайды

13

сур. 2. Жылдамдық вкладкасы (Performance)
Жұмыс барысы:
1.Ядро режимінде процессор жұмыс істеген уақытын экранға проценттерде көрсету.

Быстродействие\Вид\Вывод времени ядра (Show Kernel Times) вкладкасы.

Оперциялық жүйенің қызметтерімен қолданылған уақытқы тең болатын мән. Қалған жұмыс уақытында процессор тұтынушы режимінде жұмыс істеген.



Вывод времени ядра командасын таңдаған кезде Загрузка ЦП және Хронология загрузки ЦП графиктеріне қызыл сызықтар қосылады. Бұл сызықтар ядро операцияларымен қолданылатын ЦП ресурстарының көлемін көрсетеді.

2. Диспетчер көмегімен программаның жұмысын аяқтау.

  1. Приложения вкладкасында аяқтау керек программаны таңдаңыз.

  2. Снять задачу батырмасын шертіңіз.


3. Диспетчера процесстің жұмысын аяқтау .

  1. Процессы вкладкасында аяқтау керек процесстің үстінде маустың оң жақ батырмасымен шертіңіз.

  2. Завершить процесс командасын таңдаңыз.

Тек қана бір емес бірнеше процесстерді аяқтауға болады: Процессы вкладкасында аяқтау керек поцессті шертіңіз, Завершить дерево процессов командасын таңдаңыз.
4. Процесстің базалық приоритетін өзгерту.

Процесстің базалық приоритеті ереже ретінде приложениенің коды болып табылады. Еңгізілген өзгеріс тек процесстің жұмыс істеу уақытында нақты болады.


1. Процессы вкладкасында өзгертуге тиісті приоритетті шертіңіз.

2.Бағыттауышты Приоритет (Set Priority) пунктына қойыңыз және керекті параметрді шертіңіз (сур . 4).



13

Сур 4. Диспетчерде процесстің базалық приоритетін өзгерту
Орындалып жатқан программалардың приоритеттерін қарау үшін Вид мәзіріндегі Процессы вкладкасында Выбрать столбцы командасын таңдаңыз, Базовый приоритет белгісін қойыңызда ОК батырмасын басыңыз.

Приоритетті өзгерту программаның орындалу жылдамдығына әсер етуі мүмкін.



5. Жаңа программаны қосу.

1. Приложения вкладкасында Новая задача батырмасын басыңыз.

2. Открыть өрісінде программаның атын және орналасқа жерін еңгізіп ОК батырмасын шертіңіз.

6. Басқа программаның терезесіне көшу.

1. Приложения вкладкасында қай программаға көшетінді анықтаңыз.

2. Переключиться батырмасын шертіңіз.
7. Процесстер тізімін сорттау.

Процессы вкладкасында сорттау жасайтын бағанның атын шертіңіз.

Кері ретте сорттау жасау үшін бағанның атында екі рет шертіңіз.



Өзіңіз орныдаңыз:

    1. Сізде счетчиктер қалай қосылып тұр?

    2. Автоматты түрде жаңару режімінің жиелігін өзгертіңіз.

    3. Процесстердің счетчиктерінің көрсеткіштерін өзіңіз жаңартыңыз.

    4. Процессордың ядро режимінде жұмыс істеген уақытын экранға шығарыңыз. Нені көрсетіп тұр?

    5. Кез-келген программаны іске қосыңыз. Сіздің процессіңіздің базалық приоритетін өзгертіңіз.

    6. Орындалып жатқан программалардың біреуін аяқтаңыз.

    7. Орындалып жатқан процесстердің приоритетін қараңыз.

    8. Диспетчердің көмегімен жаңа программаны қосыңыз.

    9. Басқа программаның терезесіне көшіңіз.

    10. Процесстер тізімін үлкейу ретінде сорттаңыз.

    11. Процесстер тізімін кішірейу ретінде сорттаңыз.


Зертханалық жұмыс № 5

Тақырыбы: Операциялық жүйеге қызмет көрсету.

Жұмыстың мақсаты: Windows операциялық жүйесінің интерфейстерімен танысу. Операциялық жүйеге қызметші бағдарламаларды қарастыру.
Теориялық мағлумат:
1. Қатқыл дисктің қателіктерін анақтап оларды түзеу

Қатқыл дисктің жұмысын арнайы программалық аспаптармен тексеруге болады.

Аспап - адамның күнделікті тіршілігінде қолданылатын құрал немесе машинаның белгілі бір жұмыс атқаратын тетігі. Аспаптың кесетін (кескіш, бұрама тескіш, кергі, фреза т.б.), жағатын (штамп, дөңгелетпе т.б.)

Бұл программалық аспаптың қызметін Проверка диска(ScanDisk) программасы атқарады.

Аспаптар (саймандар) панелі (Панель инструментов; toolbar) - 1) Windows жүйесінің әрекеттерді орындау батырмалары орналасқан басқару тақтасы; құрамында опцияның іске қосылғанын (қосылмағанын) көрсететін, әр түрлі әрекеттерді атқаратын көптеген жалаушалар мен қанатбелгілер болады.

Оны контекстного меню диска – пункт свойства – вкладка сервис операцияларының көмегімен іске қосуға болады.

Сервис (ағылшынша servіce - қызмет) - тауарларды (бұйымдарды) өткізумен және пайдаланумен байланысты қызметтер кешенін қамтамасыз ететін маркетинг атқарымы. Сервистік қызмет көрсетудің сапасы өнімнің (тауардың) бәсекеге жарамдылығына ықпал етеді, сұранысты, фирманың беделін көтереді.



3_1

Дискті тексергенде барлық программаларды жапқан дұрыс болады. Сканерлеу программасының процессінде ешқандай программа логикалық дискпен жұмыс істей алмайды.

Сканерлеу программасын командалық жолдан шақыруға болады, chkdsk және логикалық дисктің атын жазу керек.

2. Қатқыл дисктің дефрагментациясы

Дефрагментация процессі қатқыл дисктегі сақталған программалар файлдарын және мәлеметтерді реттейді, бұл операцияның нәтижесінде қатқыл дисктің жұмысы көрінетңн дірежеде жылдамдайды. Шыныменде, компьютердің жұмыс істеу процессінде жазу, жою және файлдардың ұзындықтарын өзгерту процесстері жиі қолданылады. Бұндай амалдарды орындау нәтижесінде файлдардың тең жартысы қатқыл дисктің әр жерлерінде жатқан үзінділер болып қалады. Фрагментация файлдар дискіде басқа файлдарды жойғаннан кейін қалған орындарға жазылғанның нәтижесінде пайда болады. Одан басқа файлдар өзгеру процессінде үлкейгендіктен файлдар үзінді болып шығады. Осындай файлдарды оқу үшін қатқыл дисктің оқу құралы әрдайм орнын өзгертіп отырады. Оның бәріне көп уақыт кетеді.

Дефрагментация процессін іске қосу үшін төмендегі суреттегідей келесі команданы орындау керек:
3_7
3. Қатқыл дискті тазалау

Windows күрделі жүйесімен жұмыс істегенде бар файлдардың маңыздылығын бағалау оңай емес. Кейде Windows файлдарды анықталған қажеттіліктерге қолданады, содан кейін оларды уақытша файлдар папкаларына сақтайды. Оның үстіне компьютерде алдында орнықтырылған енді қолданылмайтын Windows компоненттері болу мүмкін. Әр түрлі себептерден бос орын жетіспегендіктен, кейбір программаларды жою керек болады. Бұл мақсат үшін Windows жүйесінің ішінде Очистка диска (Дискті тазалау) (Пуск/Программы/Стандартные/Служебные/Очистка диска)

Дискті тазалау мастерінің көмегімен орындалатын операциялар төменде көрсетілген.



  • Уақытша файлдарды жою.

  • Интернеттен алынған программалардың файлдарын жою.

  • Корзинаны тазалау.

  • Windows-тың қолданылмайтын файлдарын жою.

  • Қолданылмайтын программаларды жою.



Жұмыстың жүрісі:

  1. Қатқыл дискті тексеріңіз.

  2. Дисктің дефрагментациясын орындаңыз.

  3. Қатқыл дискті тазалаңыз.


Бақылау сұрақтары:


  1. Дискпен қолданғанның нәтижесінде пайда болатын қателіктер. Қателіктердің түрлері.

  2. Қателіктерді жою тәсілдері. Способы устранения ошибок.

  3. Қатқыл дисктің фрагментациясы.

  4. Дефрагментация. Міндеті.

  5. Қатқыл дискті тазадау.



4 ТӘЖІРИБЕЛІК ЖҰМЫСТАР

Тәжірибелік жұмыс № 1

Тақырыбы: ОЖ-дегі параллельді процесстердің синхронизациясын орындау.

Тәжірибелік жұмыстың мақсаты – ОЖ-де параллельді процесстердің синхронизация әдістерімен танысып оларды зерттеу.



  • Читатели – Писатели”алгоритмі

  • Хоар мониторлары

  • Дейкстрдың семафорлық примитивтері

  • Деккер алгоритмдері

  • Тредтер

  • Почтовые ящики”алгоритмдері



  1. «Параллельді процесстердің синхронизациясын орныдау» бағдарламалар кешенінің жазбалауы

Берілген бағдарламалар кешені өзара байланысатын есептеу процесстерінің синхронизация механизмін зерттеуге арналған. Жұмысты бастаудың алдында келесі шарттарды орындау керек, өйткені бәр бағдарламалық орта ретінде Microsoft C# бағдарламасымен қолданамыз. Бұндау бағдарламаны таңдау кездейсоқ емес, өйткені Microsoft C# - кәзіргі кездегі осындай біздің бағдарламаға ұқсас бағдарламаларды жазуға арналған қуатты жабдық.

Сонымен, SyncManager.exe файлын іске қосу үшін Microsoft .NET Framework 1.1 қосымшасын орнықтыру керек, ол Microsoft C# ортасында “шеңберлермен” жұмыс істеуге мүмкіндік береді, сонымен қатар компьютерде Internet Explorer- дың болуын талап етеді. Microsoft .NET Framework 1.1 және Internet Explorer қосымшалары бағдарламалар пакетіне қосылады.

Барлық қажетті қосымшалар орнықтырылғаннан кейін, бағдарламамен жұымс істеуге кірісуге болады. SyncManager.exe файлын іске қосамыз жіне экранда 1.1.суреттегі терезені көреміз.



Сур. 1.1

Интерфейс – қарапайым терезе, бағдарламаның атынан және ағындағы версиясынан, және төрт қалташасы бар панелінен тұрады.

Жұмыс терезесі екі панелден тұрады:

Process – процесстің аты;

ID – процесстің идентификациялық номері.

Терезенің төменгі жағында синхронизация орындау әдісі жазылады. Егер әдіс берәлмеген болса, онда сәйкес ескерту шығарылады.

Басқару панелі төрт қалташадан тұрады:

Вид;

Процесс;

Метод;

Справка;

“Вид” қалташасын шерткенде “Лог” мәзірі шығады, оны белгілеп біз 1.2. суреттегі жағдайға тап боламыз.





сур. 1.2.

Біз көргендей, “История работы процессов” деген жаңа терезе пайда болды, бұл терезе берілген уақыттағы процесстің ағындағы қалпын бейнелеп отырады. Берілген терезеде ағындағы күн, ай, жыл, ағындағы уақыт, ID процессінің аты, және, әрекеттер – процесс айналысып отырған әрекет, көрсетіледі. Жұмысытың ең басында бұл терезеде бос болады. Егер де жұмыс процессінде және “История работы процессов” терезесінің толған кезінде, оның бір долын белгілеп “Del” басуға болады, сонда бұл терезе тазарады. Бәрақ егер “Обновить” бассақ, бағдарламаның бүкіл қолданылу бойындағы барлық тарихы шығады. Яғни, егер біз терезедегі болған барлығын жойып тастасақ және содан кейін бағдарламамен бір жұмыс орныдасақ, және тағыда “История работы процессов” терезесіндегіні жойып тастасақ, “Обновить” басқаннан кейін барлық тарихы шығады, және қай ретте болды сондай ретімен шығады.

“Процесс”- ті шерткенде басында бір пункттен туратын “Добавить Ins” мәзір шығады – бұл пунктті шерткенде жаңа пункт пайда болады немесе процесс қосылады. Ins – басқа пункттерде қолданушыға ыңғайлы болу үшын тұрған ыстық пернесі. Кем дегенде бір процесс құрғаннан кейін, “Процесс” басқанда, толық барлық мүмкіндіктері бар мәзір шығады. Бірақ процесстерді құру және олармен жұмыс істеу бір шарт бойынша ғана болады, синхронизация әдісі таңдалған болу керек, әйтпесе “Добавить Ins” шерткенде бағдарлама келесі қателікті көрсетеді (сур.1.3 көріңіз ).



сур. 1.3.

Синхронизация әдісі “Метод” қалташасында орындалады, оны шерткенде алты әдісі бар мәзір пайда болады. Әдісті берген кезде әдістің аты жұмыс терезесінің төменгі жағында көрсетіледі.

Сонымен , мысалы “Читатели – Писатели Ctrl D1” пункті таңдалған болсын. Қолданылатын синхронизация әдісі “Читатели – Писатели”, ал Ctrl D1 – ыстық перенелер. Шын мәнінде, бір де бір процесс құрастырылмаған кезде “Процесс” келесі түрге ие болады (сур. 1.4.).



сур. 1.4.

Мәзірде тек бір пункт қолжетімді, ол - “Добавить Ins, ал жұмыс терезесінің төменгі жағында біз таңдаған әдіс көрсетілген, берілген жағдайда “Читатели – Писатели” әдісі(сур. 1.5.).





сур. 1.5.

Егер “Добавить Ins шертіп бір процесс құрсақ, онда “Процесс” қалташасын шерткенде мәзір оданда толығырақ болады (сур. 1.6.).

Құрсақ (абдомен); (лат. abdomen - құрсақ) - ішкі мүшелер орналасқан дене қуысы. Құрсақтың сүйектік негізін бел омыртқалары құрайды. Оның алдыңғы жағын көкет (диафрагма) шектейді. Ал бүйір және төменгі қабырғаларын құрсақ бұлшықеттері мен тері құрайды.





сур. 1.6.

Добавить Ins пунктіне туғыда мәзір пункттері қосылды:


Удалить Del” - Таңдалған процессті немесе процесстерді жояды;

Удалить всё Ctrl A” - жұмыс терезесіндегі барлық процсстерді жояды;

Запустить Ctrl S” - таңдалған процесстердің жұмысын іске еңгізеді;
ОстановитьCtrl D” - таңдалған процесстердің жұмысын тоқтатады.




Рис. 1.7.

Қалташа синхронизацияның алты әдістерінен тұрады:

Читатели – Писатели Ctrl D1”;

Мониторы Хоара Ctrl D2”;

Семафорные примитивы Дейкстры Ctrl D3”;

Алгоритм Деккера Ctrl D4”;

Треды Ctrl D5”;

Почтовые ящики Ctrl D6”.

Сәйкес пунктті шертіп синхронизацияның кез-келген түрін таңдауға болады. “Почтовые ящики Ctrl D6” әдісі таңдалған болса, мәзірдің тағыда екі пункті пайда болады:

Настройка”;

Состояние ящика” (сур. 1.8.).



сур. 1.8.

“Настройка” пунктінде пошта жәшігі деген сияқты маңызды параметрлерді орнықтыруға болады:
Максимальное количество сообщений в буфере” – максимум 100;

Пошта (итал. posta) - заттарды (жазба хабарларды, басылымдарды, ақша аудармаларын, т.б.) үздіксіз жинақтап, оларды көлік арқылы таратуды қамтамасыз ететін байланыс түрі. Пошта - мемлекеттік байланыс жүйесінің маңызды мекемесі.

Максимальная длина сообщений в символах” – максимум 100;

Время жизни посланного сообщения в секундах” – максимум 100.

Керектіні орнықтырғаннан кейін “Принять” батырмасын шерту керек.


“Состояние ящика” пунктінде келесі параметрлерді көріп шығуға болады:

Текущее количество писем” – жәшіктегі хаттар саны;

Всего отправлено” – жіберілген хаттар саны.

Деректерді жаңарту үшін “Обновить” батырмасын басу керек (сур. 1.9.).





сур. 1.9.

Справка” мәзірінңғ ішіне “О программе” пункті кіреді, бұл пунттің ішінде бағдарлама тұралы және оның авторы туралы мәліметтер жазылған (сур. 1.10.).

Автор (лат. auctor - жасаушы, шығарушы) - көркем шығарманы, ғылыми публицистикалық туындыны, сәулеткерлік дүниелерді, жобаларды, өнертабысты жазған, әдебиет, өнер, музыка, бейнелеу, мүсін, сәулет, графика, ғылым, техника саласында шығарма жазған (жоба жасаған т.б.)





сур. 1.10.

Құруға болатын процесстердің максималды саны -50, әр процесстің орындалуының максималды уақыты – 60 секунд.


2.Жұмысты орындау

Читатели – Писатели” алгоритмі



  1. Алдымен “Метод” мәзірінде сәйкес пунктті таңдаңыз. Ыстық перенелермен қолдануға болады.

  2. Добавить Ins” пунктін басып процесстердің керекті санын құрыңыз.

Процесстің үстінен екі рет шертіп оны өзіңізге ыңғайлы қылып орнықтыруға болады: процесс кім болады – окырман немесе жазушы, сонымен қатар, әр процесстің орындалу уақытын қоюға болады (сур. 2.1.).



сур. 2.1.
3. Процесстерді кез-келген ретте іске қосуға болады,

Старт” батырмаларын шертіп, тағыда оларды бағдарламаның басты терезесінен іске қосуға болады, керекті процесстерді таңдап “Процесс” мәзірінен

Запустить Ctrl S пунктін таңдап.

4. Содан соң берілген уақытта әр процесстің жұмысын бақылау үшін “История работы процессов” терезесін көруге болады (сур. 2.2.).





сур. 2.2

Хоар мониторлары

  1. Алдымен “Метод” мәзірінде керекті пунктті таңдаңыз. Ыстық батырмалармен қолдануға болады.

  1. Добавить Ins” пунктін басып процесстердің керекті санын құрыңыз.

  1. Процесстің үстінен екі рет шертіп оны өзіңізге ыңғайлы қылып орнықтыруға болады: процесс кім болады – окырман немесе жазушы, сонымен қатар, әр процесстің орындалу уақытын қоюға болады ( сур. 2.3.).



Рис. 2.3.
3. Процесстерді кез-келген ретте іске қосуға болады,

Старт” батырмаларын шертіп, тағыда оларды бағдарламаның басты терезесінен іске қосуға болады, керекті процесстерді таңдап “Процесс” мәзірінен

Запустить Ctrl S пунктін таңдап.

4. Содан соң берілген уақытта әр процесстің жұмысын бақылау үшін “История работы процессов” терезесін көруге болады (Сур. 2.4.).





сур. 2.4.

Дейкстрдың семафорлық примитивтері

1. Алдымен “Метод” мәзірінде керекті пунктті таңдаңыз. Ыстық батырмалармен қолдануға болады.

2. Добавить Ins” пунктін басып процесстердің керекті санын құрыңыз.

Процесстің үстінен екі рет шертіп оны өзіңізге ыңғайлы қылып орнықтыруға болады: процесс кім болады – окырман немесе жазушы, сонымен қатар, әр процесстің орындалу уақытын қоюға болады (сур. 2.5.).





сур. 2.5.

3. Процесстерді кез-келген ретте іске қосуға болады,

Старт” батырмаларын шертіп, тағыда оларды бағдарламаның басты терезесінен іске қосуға болады, керекті процесстерді таңдап “Процесс” мәзірінен

Запустить Ctrl S пунктін таңдап.

4. Содан соң берілген уақытта әр процесстің жұмысын бақылау үшін “История работы процессов” терезесін көруге болады (сур. 2.6.).



сур. 2.6.

Алгоритм Деккера

1. Алдымен “Метод” мәзірінде керекті пунктті таңдаңыз. Ыстық батырмалармен қолдануға болады.

2. Добавить Ins” пунктін басып процесстердің керекті санын құрыңыз.

Процесстің үстінен екі рет шертіп оны өзіңізге ыңғайлы қылып орнықтыруға болады: процесс кім болады – окырман немесе жазушы, сонымен қатар, әр процесстің орындалу уақытын қоюға болады (сур. 2.7.).





Рис. 2.7.

3. Процесстерді кез-келген ретте іске қосуға болады,

Старт” батырмаларын шертіп, тағыда оларды бағдарламаның басты терезесінен іске қосуға болады, керекті процесстерді таңдап “Процесс” мәзірінен

Запустить Ctrl S пунктін таңдап.

4. Содан соң берілген уақытта әр процесстің жұмысын бақылау үшін “История работы процессов” терезесін көруге болады (сур. 2.8.).



Сур.. 2.8.

Тредтер

1. Алдымен “Метод” мәзірінде керекті пунктті таңдаңыз. Ыстық батырмалармен қолдануға болады.

2. Добавить Ins” пунктін басып процесстердің керекті санын құрыңыз.

Процесстің үстінен екі рет шертіп оны өзіңізге ыңғайлы қылып орнықтыруға болады: процесс кім болады – окырман немесе жазушы, сонымен қатар, әр процесстің орындалу уақытын қоюға болады (сур. 2.9.).





сур. 2.9.

3. Процесстерді кез-келген ретте іске қосуға болады,

Старт” батырмаларын шертіп, тағыда оларды бағдарламаның басты терезесінен іске қосуға болады, керекті процесстерді таңдап “Процесс” мәзірінен

Запустить Ctrl S пунктін таңдап.

4. Содан соң берілген уақытта әр процесстің жұмысын бақылау үшін “История работы процессов” терезесін көруге болады (сур. 2.10.).



сур. 2.10.

Пошта жәшіктері алгоритмі

1. 1. Алдымен “Метод” мәзірінде керекті пунктті таңдаңыз. Ыстық батырмалармен қолдануға болады.

2. “Настройка”мәзіріне кіріп, кейбір параметрлердің мәндерін қойыңыз

: “Максимальное количество

сообщений в буфере”, “Максимальная длина сообщений в

символах”, “Время жизни посланного сообщения в секундах”.

Онықтырғаннан кейін “Принять” батырмасын шертіңіз (сур. 2.11.).





сур. 2.11.

2. Добавить Ins” пунктін басып процесстердің керекті санын құрыңыз.

Процесстің үстінен екі рет шертіп оны өзіңізге ыңғайлы қылып орнықтыруға болады: процесс кім болады – окырман немесе жазушы, сонымен қатар, әр процесстің орындалу уақытын қоюға болады (сур. 2.12.).



сур. 2.12.


  1. Получатель ID өрісінде хабарламалардың қабылдап алатынның ID-ін қою керек.

Егер қабылдаушы таңдалмаса, бағдарлама келесі ескертуні шығарады

(сур. 2.13.).





сур. 2.13.

  1. Сообщение” өрісінде жіберілетін хабарламаның мәтінін жазыңыз.

Егер хабарламаның ұзындығы максималды ұзындықтан асып кетсе, бағдарлама келесі ескерту шығарады (сур. 2.14.).



сур. 2.14.

  1. Время отпр./пол. (с):” өрісінде хабарламаны жіберу уақытын және қабылдау уақытын таңдау керек.

8. Одан төмен терезеде “Полученные сообщения:” өрісі орналасады, мұнда біз хабарламаларды қабылдаймыз.

9. Терезенің ең астында екі батырма орналасқан: “Отправить” және “Принять”, оларды шерткенде сәйкесінше хабарламаларды қабылдаймыз және жібереміз.

10.Содан соң “История работы процессов” терезесін көруге болады (сур. 2.15.).



сур. 2.15.

Жұмысты аяқтағанна кейін “Состояние ящика”, “Текущее количество писем” және “Всего отправлено” мәзірлерін көруге болады. (сур. 2.16.)





сур. 2.16.

Тәжірибелік жұмысты орындау үшін компьютерде ”Синхронизация параллельных процессов в ОС” бағдарламалар кешенін орнықтыру керек.



Тәжірибелік жұмыстың есебіне әр пункт бойынша келесілер кіру керек:


  • Қолданылатын синхронизация әдісінің қысқышы жазбасы.

  • Зерттеу кезінде пайда болған жағдайлардың жазбалары, және “История работы процессов” терезесінің мазмұны;

  • Зерттелген параллельді процесстердің синхронизация әдістерінің тиімділіктері туралы қорытындылар.


Тәжірибелік жұмыс № 2

Тақырыбы: ОЖ-де тұғырықтармен күресу әдістері

Тәжірибелік жұмыстың мақсаты – операциялық жүйелерде тұғырыұтыұ жағдайлармен күресу әдістермен танысу.

DeadLock бағдарламалар кешені параллельді процесстер жүргізгенде тұғырықтық жағдайлармен күресу әдістерін зерттеуге арналған. Жұмысты орындағанда бағдарламалар кешені қалыпты жұмыс істеу үшін аспаптарға келесі минималды жүйелік талаптарды ескеру керек:

процессор i486;

операциялық жүйе Windows 95 –тен төмен емес;

оперативті жад 16 Мб;

дисктік жад 5 Мб, бағдарламаны орнықтыру үшіндля 5 Мб бос жад;

видеоадаптер SVGA 4 Мб видео жадымен.

Бағдарламалар кешенінің құрамына келесі файлдар мен папкалар кіреді, олардың қысқаша жазбалары 1.1. кестеде берілген


Кесте 1.1. Бағдарламалар кешенінің файлдар мен папкалар

Типі

Аты

Қысқаша жазбасы

папка

Data

Жалпы деректер, көбінесе графикалық файлдар

папка

Local

қолданушының локалды орнықтырулары

папка

Samples

Мәселелер

файл

BCGCB.dll

BCGControlBar компоненті

файл

Config.ini

VisualPetri бағдарламасының ішкі орнықтырулары

файл

VisualPetri.exe

VisualPetri бағдарламасы

файл

DeadLock.exe

DeadLock бағдарламасы

Бірақ, бағдарламалар кешені тиімді жұмыс істеу үшін тағы екі файл болу керек (кесте. 1.2), олар бағдарламалар кешенінің папкасында немес “C:\Windows\System” папкасында болу керек.


Кесте 1.2. Қосымша файлдар

Типі

Имя

Қысқаша жазбасы

файл

GDIPlus.dll

Microsoft Graphical Device Interface

файл

MFC42.dll

Microsoft Foundation Classes

Егер Windows XP операциялық жүйесі қолданылса, GDIPlus.dll файлының керегі жоқ.

Минималды жүйелік талаптар қанағаттандырылған болса және барлық керекті файлдар бар болса, DeadLock.exe файлын іске қосқаннан кейін бағдарламаның негізгі терезесі пайда болады (сур. 1.1).

Сур. 1.1. DeadLock бағдарламасының негізгі терезесі


Берілген батырмалардың біреуін басқанда сәйкес терезе шығады.
Тұғырықты болдырмау.“Обход тупика” батырмасын шерткенде “Алгоритм банкира Дейкстры” терезесі шығады, сур. 1.1.1 көрсетілген.

Сур. 1.1.1. “Алгоритм банкира Дейкстры”терезесі


Бұл тереземен жұмыс істеу процессі үш кезеңнен тұрады: жағдайды модельдеу жағдайды қадамдап шешу және нәтижелерді көру.

Жағдайды модельдеу үшін “Новая”, “Добавить” және “Удалить” батырмалары қолданылады.

Новая” батырмасын шерткенде сур. 1.1.2 көрсетілген диалог терезесі экранға шығады.

Сур. 1.1.2. “Новая ситуация” диалог терезесі


Керекті деректерді еңгізгеннен кейін және “OK” батырмасын басқаннан кейін жаңа ситуация құрастырылады, яғни процесстердің белгіленген сандары жасалады және ресурстардың саны беріледі, ал алдында еңгізілген және алынғандар жойылады.

Добавить” басқанда тағы бір терезе шығады (сур. 1.1.3).


Сур. 1.1.3. “Добавить” диалог терезесі


Керекті деректерді еңгізгеннен кейін және “OK” батырмасын басқаннан кейін белгіленген процесстер саны алдында бар болғандарға қосылады, ал ресурстар саны алдында орнықтырылғандарға қосылады.

Новая ситуация” және “Добавить” терезелерімен жұмыс істегеннен кейін “Алгоритм банкира Дейкстры” терезесі келесі түрге ие болады, сур. 1.1.4. Бір немесе бірнеше процесстерді жою үшін, оларды тізілімнің ішінен белгілеп алып “Удалить” батырмасын басыңыз.



сур. 1.1.4. Ситуацияны құру


Ситуацияны жасау процессі «жаратылған» процесстердің параметрлерін берумен аяқталады. Параметрлерді беру немесе бар параметрлерді өзгерту үшін тізілімдегі оның атының үстінен екі рет мауспен шертіңіз. Сур. 1.1.5. көрсетілген диалог терезесі шығады

Сур. 1.1.5. “Изменение параметров процесса” диалог терезесі


Имя” тізілімінде кез-келген «жаратылған» процесстердің бірін таңдауға болады. В соответствующих полях группы “Ресурсы” тобының сәйкес өрістерінде оның параметрлері пайда болады. Кажетті өзгертулерді еңгізгеннен кейін “Применить” батырмасын басыңыз. Егер деректерді еңгізген кезде қателіктер жіберілсе, сәйкес терезе шығады, онда қателікті түрі айтылады. “Закрыть” батырмасы диалогтік терезені ешқай өзгерістерсіз жабады.

Сонымен ситуацияны құру процессі аяқталды деп айтуға болады. Жасалған ситуацияны қадамдап шешу үшін “Вперед” және “Назад”.

Вперед” батырмасын басқанды жасалған ситуацияда қателіктер тексеріледі, олар болмауы да мүмкін. Қателік табылған жағдайда қателік туралы ақпараты бар терезе шығады. Қателіктер болмаса, бір қадам анықталған алгоритм бойынша орындалады. Параметрлердің барлық өзгерістері және процесстірдің күйлері процесстер тізілімінің графтарында бейнеленеді және әрекеттер журналына жазылады.

Егер ситуацияның бір кезінде бірнеше қадам артқа оралу керек болса, “Назад” батырмасын шерту керек.

Сиутацияны қадамдап шешу кезеңі нәтижелерді көру кезеңімен тар байланысқан. Журнал терезесін “Лог” батырмасын шертіп шақыруға болады

(сур 1.1.6).



Сур 1.1.6. Әрекеттер журналының терезесі

Файл” мәзірінің пунктінің ішіне “Открыть” және “Сохранить” командалары кіреді, олар журналдың ішіндегі ақпаратты файлға сақтауға мімкіндік береді.

Тұғырықты табу. Обнаружение тупика” батырмасын басқанда “Алгоритм обнаружения тупика по наличию замкнутой цепочки запросов” терезесі шығады, сур. 1.2.1.

Сур. 1.2.1. “Алгоритм обнаружения тупика по наличию замкнутой цепочки запросов” терезесі


Алдындағы параграфта қарастырылған жағдайда сияқты, мұндада бұл тереземен жұмысты үш кезеңге бөлуге болады: ситуацияны модельдеу, қадамдап шешуп және нәтижелерді көру.

Ситуацияны модельдеу үшін “Новая”, “Добавить” және “Удалить” командалары қолданылады.

Новая ситуация” және “Добавить” диалог терезелері алдындағы параграфтағы қарастырылған терезелерге ұқсайды. Бірық мұнда әр ресурстың өз реттік номері бар, бұл берілген алгоритм үшін өте маңызды. Ал “Удалить” командасы берілген жағдайда контексттік мәзір түрінде көрсетілген сур. 1.2.2.

Сур. 1.2.2. процесстерді жою


Ситуация ны жасау кезеңі «жаратылған» процесстер арасында ресурстарды бөлу операциясымен аяқталады. Бір процесс бірнеше ресурс алуы мүмкін. Ресурсты қолданушыға беру үшін ресурстарды бөлу кестесінде ресурстың номері бар жолда екі рет мауспен шертіңіз. Келесі диалогтік терезе пайда болады.

Сур. 1.2.3. “Изменение параметров“ диалог терезесі


Ресурс” тізілімінде кез-келген ресурсты таңдайға болады, “процесс”-те – кез-келген «жаратылған» процессті. Қажетті өзгерістерден кейін “Применить” батырмасын басыңыз.

Жасалған ситуацияны қадамдап шешу үшін “Запрос” және “Вперед” батырмалары қолданылады.

Запрос”-ты шерткенде алдындығы терезеге ұқсас терезе шығады (сур. 1.2.4).

Сур. 1.2.4. “Поступил запрос” диалог терезесі


ОК” батырмасын басқаннан кейін “Запрос” жұмыс істемейді , ал “Вперед” батырмасы керсінше жұмыс істейді. Бұл батырманы басу алгоритмнің бір қадамының орындалуына әкеледі. Параметрлердің барлық өзгерістері және процесстердің күйлері кестенің графтарында көрсетіледі және журналда жазылады.
Петри желілері. Каталогтан файла VisualPetri.exe іске қосқанда немесе бағдарламалар кешенінің басты терезесінде “Сети Петри” басқанда (сур.1.1), бағдарламаның негізгі терезесі пайда болады сур. 1.3.1.
image113

Сур. 1.3.1. VisualPetri бағдарламасының негізгі терезесі


Терезенің элементтерін көріп шығайық.

Бағдарламаның мәзіріне (сур. 1.3.2) келесі командалар кіреді:



File – жүктеу операциялары, диаграммаларды сақтау, принтерде басу,бағдарламадан шығу;

Edit – диграмманың құрамымен операциялар орындау;

View –диаграмманың құрамын қайта бейнелеу, логикалық тордың, аспаптар панелінің бейнесі, олардың және мәзірді орнықтыру;

Tools –бағдарлама опцияларының терезесін шығару;

Window – ашық терезелерді басқару;

Help – өндіруші туралы анықтама.
image115

Сур 1.3.2. VisualPetri бағдарламасының мәзірі


Сур. 1.3.3 Standard панелінің аспаптары көрсетілген. Бұл панелдің құрамына келесі командалар кіреді:

  1. Жаңа диаграмманы құру;

  2. Диаграмманы ашу;

  3. Папканы ашу;

  4. Ағындағы диаграмманы сақтау;

  5. Функционалды емес элементтер;

  6. Белсенді диаграмманы басу;

  7. “О программе” диалогтік терезені шақыру.


image116

Сур. 1.3.3 Standard панелі


Сур. 1.3.4 Diagram панелі көрсетілген. Ол келесі командалардан тұрады:

  1. Диаграмманы толық көрсету (терезеде масштабтау);

  2. Диаграмманың мазмұнын көрсету (терезеде масштабтау);

  3. Белгіленуді көрсету (терезеде масштабтау);

  4. Алдындағы масштабқа бару;

    Масштаб (нем. Mastab. Ma - өлшеуіш, мөлшер және Stab - таяқ) - сызба, жоспардағы аэрофототүсірудегі немесе картадағы кесінді ұзындығының сол кесіндінің нақты ұзындығына қатынасы. Дерексіз санмен өрнектелген бұл қатынас сандық Масштаб деп аталады.



  5. Пайыздағы масштаб;

  6. Торды көрсету/жасыру;

  7. Логикалық тормен байланыстыру, байланыстырмау;

  8. Барлық элементтерде байланыстыру маркерлерін көрсету;

  9. Тор құруының бағыттамасы (жаңа элементтерді қосқанда): вертикалды – байланыстыру маркерлері вертикалды түрде көрсетіледі немесе горизонталды – байланыстыру маркерлері горизонталды түрде көрсетіледі;

  10. Ағындағы диаграмманың жаңа көру терезесін ашу.


image117

Сур. 1.3.4. Diagram панелі


Сур. 1.3.5 - Elements панелі. Командалары:

  1. Диаграмманың элементтерін таңдау тәртібін қосу/өшіру;

  2. Позициялар торына қосу тәртібін тәртібін қосу/өшіру;

  3. Көшу торына қосу тәртібін қосу/өшіру;

  4. Петри желісінде доғалармен байланыстыру тәртібін қосу/өшіру;

  5. Жеке аумақтарды мауспен масштабтау тәртібін қосу/өшіру.


image118

Сур. 1.3.5. Elements панелі


Сур. 1.3.6 – Run панелі. командалар:

  1. Петри белсенді желісін іске қосу;

  2. Орындауды тоқтату;

  3. трассировка (қадамдап орындау).


image119

Сур. 1.3.6. Run панелі


Желіні құру процессі диаграммаға Петри желісінң функционалды элементтерін қосудан басталады.

Жұмысты орындау тәртібі
Үш пункттің әрқайсысы бойынша жұмысты орындау алдында берілген кеіестер бойынша іске асырылады. Ситуацияны жасаған және параметрлерді анықтаған кезде процесстер саны –тен кем болмау тиісті, ресурстар саны қолданушымен анықталады.
Тәжірибелік жұмыстың есебі келесілерден тұру керек:

  • Қолданылатын әдістің қысқаша мінездемесі;

  • Жасалған ситуацияның жазбасы және әрекеттер журналының терезесі;

  • Қолданылған әдістің тиімділігі туралы қорытынды.



Тәжірибелік жұмыс № 3

Тақырыбы: Командалық файлдар .

Жұмыстың мақсаты: Қарапайым командаларды жазып олардың отладкасын жасауды үйрену.
Жалпы мәлімет.

Командалық файл (КФ) – бір сәтте орындалатын командалардың жолдарын сақтайтын арнайы мәтіндік файл (командалар пакеті). КФ-дың жолдарының ретінде ОЖ-нің командалары, орындалатын файлдардың шақырулары (.COM,.EXE,.BAT), таңбалар және пакеттік өңдеудің арнайы командалары болу мүмкін.

Таңба (знак; character, symbol) - есептеуіш техникасында қолданылатын алфавиттің жеке символы. Арифметикалық амалдар таңбасы (знак арифметической операции; arithmetic operation character) - арифметикалық амалдарды анықтайтын алфавит белгісі (әдетте, +,-,*,/ ).

Таңбаны жолдың басында тұрған қоснүкте арқылы анықтауға болады. КФ кез-келген мәтіндік редактормен жазыла алады немесе келесі команданың көмегімен

COPY CON <аты>.BAT

Бұл командадан кейін пернетақтадан еңгізілген жолдардың барлығы КФ-ға жазылады. КФ-дың еңгізілуі CTRL Z батырмаларының комбинациясымен аяқталады.

КФ-дың негізгі ерекшеліктері:



  • Әр КФ .BAT кеңейтілуіне ие болуға тиісті;

  • КФ-дың іске кіруі оның командалық жолда атының жазылғанынан басталады немесе кез-келген файлдық процессордан;

  • КФ-дың жұмысын аяқтау үшін CTRL C пернелерін басу керек;

  • КФ-да еңгізу/шығару символдарымен және командалар конвейерлерімен қолдануға болады;

  • Командалық жолдың басында арнайы @ қоюға болады, бұл экранда жолдың эхо-бейнесіне шығуға жол бермейді;

  • Жабдықты және каталогті ауйстыру КФ-дың келесі орындалатын файлдарының жұмысына әсер етеді;

  • Айналымның айнымалыларын орнықтыруда келесі орныдалатын командаларға әсер етеді.

Пакеттік өңдеудің арнайы командаларының синтаксисі

Барлық пакеттік өңдеудің командалары ішкі командалары болып табылады.

1. CALL командасы

Қызметі: Басқа пакеттік файлдағы пакеттік файлды шақырады.

Формат: CALL [d:][path] filename [parameters]

Параметрлер:

filenames – шақырылатын КФ-дың аты;

parameters – шақырылатын КФ-ға берілетін параметрлер;

Комментарий: басқару шақырған КФ-ға беріледі.

Мысалы:


CALL SAM - КФ-ды ағымдағы каталогтан шақыру.

2. ECHO командасы

Қызметі: КФ-дың командаларын экранға шығаруды немесе хабарлама шығаруды қосу/өшіру.

Формат: ECHO [ON|OFF] [message]

Параметрлері:

ON – командаларды экранға шығару;

OFF – командаларды шығармау;

message – хабарлама мәтіні.

Комментарий: егер команда параметрлерсіз жазылған болса, экранға ағымдағы жағдай шығарылады (ON немесе OFF).

Мысалы:


@ECHO OFF – Командаларды экранға шығару режимін өшіру, ECHO командасыда экранда көрінбейді.

3. FOR командасы

Қызметі:команданың циклдік орындалуы.

Формат: FOR %%var IN (set) DO command

Параметрлері:

var – айнымалының аты, A-дан Z-ке дейін кез-келген мән;

set - %%var орнында циклда көрсетілуге тиісті мәтіндік жолдардың немесе аттардың тізімі;

command - орындалатын команда.

Мысалы:

FOR %%E IN (A,B,C) DO DEL %%E.OBJ - A.OBJ, B.OBJ және C.OBJ файлдарын ағымдағы каталогтан жою.



4. GOTO командасы

Қызметі: КФ-дың берілген таңбадан кейін тұрған жолына басқаруды беру.

Формат: GOTO label

Параметрлері:

label – басқару берілетін жол.

Мысалы:


GOTO END - Белгіленген таңбаға көшу.

5. IF командасы

Қызметі: Командалардың шартты орындалуы.

Формат:


а) ERRORLEVEL глобалды айнымалысының мәнін тексеру үшін

IF [NOT] ERRORLEVEL value command

б) Екі мәтіндік жолды салыстыру үшін

1   2   3   4   5   6   7   8


жүктеу 1.56 Mb.