Главная страница
Контакты

    Басты бет


Общественный фонд «Павлодарская региональная школа управления»

жүктеу 1.42 Mb.



жүктеу 1.42 Mb.
бет1/8
Дата14.03.2019
өлшемі1.42 Mb.

Общественный фонд «Павлодарская региональная школа управления»


  1   2   3   4   5   6   7   8
Общественный фонд «Павлодарская региональная школа управления» UNDEF қолдауымен ЭЛЕКТОРАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН АРТТЫРУЫ және ҚАЗАҚСТАНДЫҚ ҚОҒАМНЫҢ ИНКЛЮЗИВТІ ДЕМОКРАТИЯЛЫҚ ДАМУЫ ЖОБА МЕН ТАҢДАЙМЫН! Павлодар қ. 2011 жыл Көңілдің ығын кім білген, Жол таңдау қиын, жартаңдау. Көшбасшы тауда мың бірден, Қажет болмайды жан таңдау. Еркіңді қолдан шығарма, Заман бұл емес, бұғардай. Әркімде таңдау өзінде, Талғамы таңды жығардай. Ж. Амантай Осы басылым UNDEF қолдауымен жүзеге асырылды. Материалдардың мазмұны үшін бүкіл жауапкершілігі «Павлодар аймақтық басқару мектебі» қоғамдық қорына жүктелінеді, олар БҰҰ позициясын, БҰҰ-ның демократиялық қорынын, міндетті түрде көрсетпейді, UNDEF немесе оның Консультациялық Кеңесінің ұстанымынажәне Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясына сәйкес.
Мазмұн (Оглавление; table of Contents) - 1) мәтіндік құжаттың құрылымдық элементі. Беттердің нөмірі көрсетілген тақырыптардың тізімінен тұрады; 2) объектілердің атауы мен адресінен тұратын кесте.
Позиция (лат. posіtіo - орны, жағдайы, орналасқан жері) - Қандай да бір нәрсенің орны, орналасуы (мысалы, шахмат тақтасындағы фигуралардың позициясы); Шекті музыкалық аспаптың мойнындағы сол қолдың бір жерде тұрып, дыбыстардың белгілі бір кезектігін орындайтын орны; Классикалық бидегі қолды ұстап тұру мен аяқтарды қоюдың бұлжымас ережелері.
БҰҰ-ның жобасы мен БҰҰ-ның Демократиялық қоры туралы ақпарат «Сайлау заңнамасына сәйкес ауыл жастарының саяси және азаматтық белсенділігін арттыру» (1 кезең) Жобаның дәйектемесі Қазақстан – 2010 жылдағы ел ЕЫҚҰ–ның төрағағылымен дәлелденген демократиялық дамыған әрі дүниежүзі бойынша тоғызыншы орында тұрған ең ірі мемлекеттердің бірі.
Кезең - тау жотасы қырқаларының биік бөліктері мен кейбір төбелердің аралығында орналасқая ояң бөліктер. Олардың едәуір белігі тау жоталарының бір жағынан екінші жағына өтуге мүмкіндік туғызады. Кезең - тектоникалық немесе эрозиялық-денудациялық генезисті тау жотасы төбелерінің аралығындағы қырқалар; бар өрісіндегі жоғары қысымды екі атырап пен төмен кысымды екі атыраптың арасындағы кеңістік.
Ауыл - дәстүрлі қазақ қоғамында ежелден қалыптасқан қауымдастық. Қазақ халқындағы “Ауыл түбі - бірлік, қауым түбі - тірлік” деген мақал ауылдың этникалық, экономикалық және рухани маңыздылығын білдіреді.
Тәуелсіз елдің жиырма жылдық тарихы бар Қазақстанда заңнамаға және әлемдегі тәжірибеге сәйкес сайлау технологиялары үнемі дамып отырады және жетіледі.
Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні - тарихы тереңде жатқан елдің жаңа заманда өз алдына қайта егеменді ел болған күні. Тәуелсіздік күні мерекесі әр жылдың 16 желтоқсанында аталып өтеді. Бұл күн ұлттық, мемлекеттік деңгейдегі елеулі мереке болғандықтан 16-17-желтоқсан күндері күнтізбеде демалыс болып табылады.
1995 жылы қабылданған еліміздің Конституциясы демократиялық сайлауларда азаматтардың құқықтарына кепіл болады. Осы жобаның өзектігі Павлодар облысының тұрғындарының белсенді бөлімдерін кеңейтілуде және 2010-2012 жылдар аралығындағы электоралдық мерзіміне дайындалуда. Негізгі мәселе Қоғамның саяси өмірінде елдің осал топтарының (мүгедектер, әйелдер мен жұмыссыз ауыл жастары) Конституциямен кепілдеген сайлау және сайлану құқығын жүзеге асырудағы белсенділігінің төмендігін шешу жолдары. Оның себебі: құқықтану және құқықсана саласында білімдерінің деңгейі жеткіліксіз болып табылады. Жоба осы мәселелерді шешуіне мүмкіндік туғызады. Қазақстан Республикасының Орталық Сайлау комиссиясының статистикалық мәліметтері сайлауға қатысқан жас азаматтар саны елдегі жастардың санынан пропорциялық төмендігін көрсетеді.
ДЕҢГЕЙ (Уровень; layer, level) - абстракциялы дерексіздік дәреже; иерархиялық құрылым қабаты; осы желімен орындалатын белгілі бір мәселелер кешенін сипаттайтын есептеуіш желі қүрылымының логикалық қабаты,
Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.
2007 жылы жергілікті маслихаттарға соңғы сайлау кезінде кандидаттардың тек 7,5 30 жасқа дейінгі жас азаматтар және маслихаттардың сайланған депутаттары тек 1,5 жас азаматтар болды. Он алтыдан жиырма тоғыз жас аралығындағы азаматтар бөлшегі есейген елдің 30 -нан жоғары болғандақтан ол төмен көрсеткішті біодіреді. Депутаттардың жалпы санынан аудандақ маслихаттарда әйелдер - 17,3 және облыстық маслихаттарда – 10,9, ол кейбір Европалық мемлекеттірдегі көрсеткіштерден бірталай төмен: Дания – 27, Финляндия – 34, Норвегия -42, Швеция – 46.3, Франция – 48. Бүгінгі таңға дейін заң шығару органдарында 484000 мүгедектерден немесе елдің 3 -нан бір де біруі сайланған жоқ. Сонымен қатар елдің осы тобы сайлау кампаниялардағы тіркеу, дауыс беру және қатысу мәселелері бойынша осындай қиындықтар жиі кездеседі. Мәселені шешу жолы: Жоба сайлау процессін кеңейтілген түрде демократиялық бағдарламаның интеграциясына мақсатталған. Оның жолы – қоғамның жеткіліксіз көрсетілген категориялардың электоралдық қатысуын күшейту мен жуырда қалыптасқан жергілікті органдардың мүмкіндіктерін жоғарылау. Электоратты оқытуда озық ақпараттық технологиялар: интерактивтік тренингтер, компьютерлік ойындар, электрондық ждауыс беру – пайдаланылады.
Компьютерлік ойын - ойнауға арналған компьютерлік бағдарлама. Оларға сондай-ақ видеоойындар мен мобильді ойындар да жатады.
Ақпарат технологиясы (ағылш. information technology, қысқ. IT) - объектінің, процестің немесе құбылыстың күйі туралы жаңа ақпарат алу үшін мәліметтерді жинау, өңдеу, жеткізу тәсілдері мен құралдарының жиынтығын пайдаланатын процесс.
Осы әдістер құқықтық білімдермен қатар қатысушыларда коммуникативтік пен көсемді дағдыларды, саяси позициясын қалыптастыратын әдеттерді дамытады. Аталған жобаның бірегейлігі осыдан табылады. Жобаның мақсатын тыңдаушы қауым: шектелген мүмкіндктері бар азаматтар, әйелдер мен жұмыс істемейтін ауыл жастары. Жобаның таралу шегі: Семинар – тренингтер: Қарағанда облысы, Қарағанда қаласы – 2011 ж. 7 сәуірі, Оңтүстік, Жамбыл, Алматы областары, Шымкент қ. – 2011 ж. 14 сәуірі; Солтүстік, Ақмола облыстары, Петропавл қаласы - 2011 ж.
Әдіс , метод (гр. 'μέθοδος',methodes зерттеу не тану жолы, бір нәрсеге жетудің жолы) - көздеген мақсатқа жетудің тәсілі, тәртіпке келтірген қызмет жүйесі. Әдіс философияда зерттелетін нәрсенің ойша нұсқасын жасау үшін қажетті таным құралы болып табылады.
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
Петропавл (қазақша кеңінен қолданылып жүрген атауы «Қызылжар») - Солтүстік Қазақстан облысының қаласы, облыс орталығы (1936 жылдан). Қаланың негізі Есіл өзеннің оң жағалауында 1752 жылы қаланған.
21 сәуірі; Мангыстау, Атырау облыстары, Актау қаласы - 2011 ж. 28 сәуірі; Шығыс-Казахстан облысы, Өсмен қаласы – 2011 ж. 5 мамыры. Жобадағы ҚҚ серіктестер: облыстық мәслихаты, облыс аймақтық сайлау комиссиясы, аудандық мәслихаттары, облыстық ішкі саясаттың басқармасы, ішкі саясаттың аудандық бөлімдері. Жобаның сарапшысы: облыс аумақтық сайлау комиссиясының төрайымы – Сабырханова Әлия Жекенқызы ханым Жобаға қатысушылар: ТОТ тренерлері Ким Нина Михайловна – ҚҚ ОФ «Павлодар аумақтық басқару мектебінің» тренері, Әшімбетова Роза Дүйсенқызы – С.Торайғыров атындағы ПМУ доценті, филология ғылымдарының кандидаты.
Аумақ - құрлық бетінің өзіне тән табиғи, сондай-ақ адамның карекеті нәтижесінде жасалған қасиетгері мен ресурстары бар бөлігі. Ресурстардың ерекше түрлерінің болуымен - орналасуымен (ауданымен), географиялық орнының ерекшелігімен, табиғи ландшафтының өзіндік типтерімен, шаруашылыққа игерілу дәрежесімен, "қоғам қарекетінің кеңістіктік базисі" рөлін атқару қабілеттілігімен сипатталады.
Басқарма - Мемлекеттік атқару және билік жүргізу органдарының құрамындағы әкімшілік бөлімше; Кәсіпорынның, ұйымның қызметіне алқа түрінде басшылық жасайтын, белгілі бір мерзімге сайланатын орган. Оны әдетте, ұжым мүшелерінің жалпы жиналысы сайлаған төраға басқарады; Ұжым басшысы.
Филология (гр. philologia сөзге құмарлық) - жазба ескерткіштерді тілдік және стилистикалық жағынан талдау арқылы адамзаттың рухани мәдениетін зерттейтін тіл білімі, әдебиеттану, мәтінтану, деректеметану, палеография т. б.
Мәслихат - тиісті әкімшілік-аумақтық бөлініс қарамағындағы аймақтың жай-күйіне жауапты жергілікті өкілдік орган. Ол сол аймақ халқының қалауын, ықтиярын білдіреді және жалпы мемлекеттік мүддені ескере отырып, қабылданған шешімдерді жүзеге асыру шараларын белгілейді әрі атқарылу барысын бақылайды.
Ғылым (араб.: علم‎ (ілім) - білім, тану; лат. scientia - білім) - ақиқат жайлы объективті білімдерді жетілдіру мен жүйелеуге бағытталған адам іс-әрекетінің саласы. Жалпы мағынасы: жүйелік білім мен тәжірибе.
Жобаның тұрақтылығы: Жобаның қорытындылары Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясы арқылы таралады. Мультипликативтік әсері 10000 адам болады. Жобаны орындау мерзімі: 1 кезең 2010 ж. тамыз – 2011 ж. қыркүйек; 2 кезең 2011 ж. қарашасы – 2012 ж. тамызы «Мен сайлаймын!» оқулығы Қазақстан Республикасының заңнамасы негізінде, Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясының мәліметтері және дүниежүзілік тәжірибесімен пайданалуымен дайындалған. Оқулықтың құрастырушылары: Исенова Г.К., Әкімбеков С.М., Ким Н.М. («Таң-даулы көшбасшы болуға дайынмын ба»эссесі) Аударма – Дюсенова Алуа Жақанқызы (қазақ тілі) Мазмұны 1. Сайлау деген не…………………………………………….. 9 2. Сайлау құқығының қайнар көздері …………………………. 12 3. Қазақстан Республикасының сайлау жүйесі …........…...... 14 4. Сайлау құқығы деген не .............………………………… 15 5. Сайлау құқығының принциптері .....………………………… 17 6.
Қағида немесе принцип (лат. principim – принцип; негіз, алғы бастама) - белгілі білім жүйесінің түп-негізі, алғы бастамасы, абстрактылы түрдегі ең қысқа жалпылама мазмұны. Ғылыми танымда идея, теория, әдіс сияқты таным түрлерімен өзара байланыста тұжырымдалады.
Сайлау жүйелері …………............………………………….. 20 7. Таңдау еркіндігінің кепілдігі ……………….………………… 23 8. Сайлау комиссияларының жүйесі ......…………………… 25 9. Сайлау округтері мен учаскелері………………………….... 26 10. Дауыс беру рәсімі ……………………………………........... 27 11. Жас сайлаушыға жадынама ..………………………........... 30 11-1. Жас сайлаушыға жадынама ………………………............. 32 12. Қазақстан Республикасының сайлау жүйесінің дамуы.... 33 13. Қазіргі сайлау жүйесінің қалыптасуы ..........................…. 39 Қосымшалар Қазақстан Республикасының әнұраны..................…… 40 Қазақстан Республикасының Конституциясы (үзінділер) 42 «Қазақстан Республикасында сайлау туралы» ҚР Конституциялық заңы (үзінділер)………………………....... 52 Эссе «Таңдаулы көшбасы болуға дайынмын ба»…… 92 Неліктен сайлауға қатысу аса маңызды Біріншіден, осы құқық Конституциямен кепілденген, біздің еліміздің әр азаматының ерекше құқығы болып табылады. Екіншіден, өз еліңнің болашағын қалауыңа қатысу үшін мүмкіндік. Еліміздің өсіп-өркендеуі, аман-есендігі тікелей біздің қолымызда. Үшіншіден, әр азаматтың дауысы маңызды болып келеді және әрқашанда естіліп, есепке алынады. 18 жастағы әр ересек адам өз-өзін сезініп, өз іс-әрекеттерін және қылықтарын ақылға салып, әрбір қабылдаған шешімі үшін жауапкершілік таныта бастайды. Таңдау – ол күрделі міндет, бірақ оның өзі – еркіндік. Таңдау құқығы тек еркін, тәуелсіз және дербес адамда ғана болады. Өз дауысыңызды кімге берем десеңіз, өз қалауыңыз! Біз кімді таңдаймыз және біздің мүдделерімізді бүгінгі таңда кім қорғайды Қазақстан Республикасының Президенті Парламент Мәжілісі мен Сенатының депутаттары, маслихат депутатары Мемлекеттiк билiктiң бiрден-бiр бастауы - халық.
Мәжіліс (араб.: меджлис‎- жиналыс, кеңес, әңгіме) - қауым алдында тұрған мәселені шешу мақсатында бас қосып кеңесу, алқа құрып жиналыс жасау; Түркия, Иран елдерінде заң шығарушы орган;Қазақстан Республикасы Парламентінің төменгі палатасы.
Сенат (латынша senatus, senex - кәрі, қария сөзінен) - 1) Ежелгі Римдегі жоғарғы мемлекеттік кеңес. Сенат басында ең көрнекті, еңбегі сіңген сенатор (prіnces senatus) тұрды. Сенат сайлау заңдары мен нәтижесін бекітті, магистраттар қызметін бақылады, оларға кеңес берді, сыртқы саясатпен айналысты, қаржыны және діни жоралғылардың орындалуын қадағалады.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 3-бабы 1. САЙЛАУ деген не Ол демократияның ең маңызды институты Ол халықтың еркін білдірудің басты түрі Ол мемлекет басқарудағы азаматтардың қатысуының нақты механизмы Ол билікті қолға алудың ең бейбіт, тыныш әдісі Сайлау және таңдаулы болу құқығы Конституциямен кепілденген Біздің еліміздің саяси жүйесі кез келген іс-әрекеттегі ағза сияқты өмірге бейімді болуы керек, яғни сыртқы (мысалы, әлемдік дағдарыс) және ішкі әсерлеріне тұрақты бола отырып, сонымен қатар, өсіп, дамып, жаңарып отыру керек.
Механизм (гр. mehane - құрал, мәшине) - бір немесе бірнеше қатты денелерді басқа қатты денелер арқылы қажетті қозғалысқа келтіретін денелер жүйесі. Механизм құрылымдық белгілері бойынша топсалы (иінтіректі), бағдартқышты, тісті, сыналы, бұрамалы, ыңғайландырғыш, арнайы, шыбық қысқыш, иілгіш буынды, гидравликалық, пневматикалық және электрлі құрылғылары бар және т.б.
Саяси жүйесінің жаңартулары қандай болуы мүмкін саяси институттарының өзгеруі; жаңа партиялар және қоғамдық қозғалыстардың құрылуы; билік тарауларының әрекеттесуін өзгертудің қажеттілігі; Конституцияға өзгерістерді енгізу; мемлекет пен қоғам дамуының негізгі мәселелері бойынша референдумдер. Қазіргі қоғам өміріне және әр адамға сайлаулардың әсері алуан-түрлі: Саяси өмірге қатысу (сайлау және сайланған болу) Қазақстан азаматының конституциялық құқығын жүзеге асыру үшін мүмкіндігі болып табылады.
Конституциялық құқық - құқық жүйесінің басты саласы (кейбір елдерде ол "мемлекеттік құқық" деп аталады). Конституциялық құқық, құқықтың басқа салаларының жасалуы, әрекет ету мен қалыптасуының негізі болып табылады.
18 жас тола салсымен, біз мемлекетті басқаруына шын қатыса аламыз; Билік институттарының қалыптасуы: біз өзіміз Президентті, Парламент, маслихат депутаттарын сайлаймыз, ал жақында жергілікті өз-өзін басқару органдарын сайлауды бастаймыз; Билік институттарын бақылау.
Бақылау - зерттеу не тексеру әдісі. Бақылау арнайы жоспар бойынша жүргізіледі. Жоспарда Бақылаудың мақсаты мен міндеттері, объектісі (сабақ, саяхат, лабораториядағы, шеберханадағы, оқу-тәжірибе учаскесіндегі оқушылардың жұмыстары), жүргізу әдісі мен жолдары дұрыс көрсетілуі тиіс.
Барлық мемлекеттік өкімет органдары, Парламент, маслихаттардың қызметі қоғам үшін ашық әрі айқын болуы керек; әр түрлі көзқарастар мен жалпы саяси еркінің дамуы. Қазақстан Республикасында бүгінгі таңда 10 саяси партия, бірнеше әлеуметтік қозғалыстар (ең белгілі «Невада - Семей») тіркелген; саяси партиялардың нақты абыройы мен салмағы және қазіргі саясатқа қатысу мүмкіндіктері. Сайлаулардың қорытындылары – ол тек партия бағдарламасын жоғары бағалап, қазақстандықтардың оны қолдауы ғана емес, сонымен қатар партиялардың көшбасшыларына сенім білдіру дәрежесі. Неліктен «Нұр Отан» партиясы үшін азаматтардың көбісі дауыс береді Себебі оны Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев басқарады.
Жиынтық - геологияда: жарылымдармен шектеле отырып, бірқалыпты қатпарланған қат-қабаттар тобының немесе қатпарлардың бір бағытта ғана еңістенген осьтік жазықтықтарының бірлестігі.
Нұрсұлтан Әбiшұлы Назарбаев (6 шілде 1940 жыл, Шамалған ауылы, Алматы облысы) - Қазақстанның мемлекет қайраткері, ғалым, Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті.
Қазақстан Республикасының Президенті - Қазақстан Республикасының мемлекеттік басшысы және республиканың атқарушы өкімет билігінің біртұтас жүйесін басқарушысы, мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының негізгі бағыттарын айқындайтын, ел ішінде және халықаралық қатынастарда Қазақстан атынан өкілдік ететін ең жоғары лауазымды тұлға; сондай-ақ республика азаматтарының құқығы мен бостандықтарының, Конституциясы мен заңдарының сақталуына кепіл болады; ҚР Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады.
Дәл осылай өз таңдауын сайлаушылар да түсіндіреді. елдің ішінде және халықаралық аренада «демократиялық құқықты мемлекеттің» имиджін сақтау мен нығайту. 2010 жылы Қазақстанның ЕҚЫҰ-на төрағалық етуі – әлемдік бірлестіктің Қазақстанды дамыған демократиялық мемлекет ретінде тануы; елдің саяси әлеуметтенуі, оның саяси сезімі мен қатысуының дамуы және т.б.
Әлеуметтену - жеке адамдарға қоғам мен оның құрылымдары тарапынан үнемі (жинақы, бақылаулы, шашыраңқы түрде) әсер ету процесі. Соның нәтижесінде адамдар белгілі бір білімдерді, құндылықтар мен нормаларды игеріп, нақты қоғамда, әлеуметтік топтар мен ұйымдарда өмір сүру тәжірибесін жинақтайды әрі тұлғаға, сол қоғамның тең құқылы мүшесіне айналады.
Қазақстан Республиксының азаматтары қоғамда өз маңыздылығын қаншалықты сезініп, барлық саяси шараларға қатысса, соншалықты біздің мемлекетіміз де нығая береді. Сонымен, сайлаулар саяси және қоғамдық өмірде жиі кездеседі, басқарудың барлық деңгейлеріне таралып, қоғамдық өмірдің бүкіл түрлеріне әсер етеді. Демократиялық мемлекеттерде сайлаулар азаматтарға лайықсыз президенттің немесе депутаттардың орнына сенімді өкілдерді жаңадан сайлауға мүмкіндік береді. Сайлауларды қорғауыш қақпақпен салыстыруы бекер емес, халықтың наразылығы толған сәтте, саяси «қазанды» қызу мен жарылудан сақтау үшін, пайдаланылады. Сайлаулар – демократияға ауысудың бірден бір құралы.
Құрал (Инструмент; лат. instrumentum - құрал, қару) - 1)адам еңбегінің құралы немесе өнеркөсіптік кәсіпорын жағдайындағы жұмысқа арналған машинаның атқарушы механизмі.
Еркін сайлаулардың негізгі принциптері қамтамасыз етілетін авторитарлы мемлекеттерде олар әлеуметті демократизацияға бұрудың ең мықты құралы болып есептеледі. Сайлаулар арқылы азаматтар мен бүкіл әлеумет үшін демократияға ең жеңіл жол ашылады. Сайлаулар саяси зорлықтарына мүмкіндік бермейді. Олар арқылы биліктің өзгерістері қан төгіссіз, бейбіт, ойрансыз т.б. болып өтеді. Егер халық немесе оппозициялық күштер әрекеттегі билікпен қанағат болмаса, олар кезектен тыс парламенттік немесе президеттік сайлауларын өткізуін талап етеді. Ал Италияда өкіметтің бір болмашы қателігі үшін қызметтен босатылып, қайта сайлау өткізіледі. Сайлаулар – демократизация жолында үлкен қадам, өйткені, сайлаулар мемлекетте демократиялық тәртіпті бекітеді немесе саяси жүйесінің қарқынды демократизациялаудың бастауы болуына көмек жасайды.
Демократизация (көне грекше: δῆμος - халық және көне грекше: κράτος - билік) - демократиялық құрылымды қалыптастыруға және бекітуге бағытталған саяси және әлеуметтік процестер.
Сайлаулардың мәні демократияның өміршеңдігі мен тиімділігінің ең басты шарты ретінде еркін сайлаулардың негізгі принциптерін жүзеге асыруы сайлау процессін ұйымдастыруымен тікелей байланысты. Ол Конституция мен Сайлау туралы Заңына сәйкес белгілі құқықтық нормалар бойынша қамтамасыз етіледі. 2. Сайлау құқығының қайнар көздері «Сайлаулар өткізуді заңға қатаң сәйкестігін қамтамасыз ету - біздің жалпы парызымыз» Назарбаев Н.А. Қазақстан халқына Президенттің жолдауы «К конкурентоспособному Казахстану, конкурентоспособной экономике, конкурентоспособной нации», Астана, 2004 ж. 19 наурызы. Қазақстан Республикасының Конституциясы – Қазақстанның сайлау саясаты мен сайлау жүйесін қалыптастырудың негізі (толығы 44 б.); «Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы» Конституциялық Заң (толығы 55 б.); «Мемлекеттік басқарудың жергілікті органдары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы; «Жергілікті мемлекеттік басқару мен өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңы; Қазақстан Республикасының Орталық сайлау комиссиясының нормативтік құқық актілері мен басқа сайлау саласындағы әлеуметтік қарым-қатынастарды реттейтін нормативті-құқықтық актілер. Біздің елімізде мемлекеттік биліктің жалғыз қайнар көзі -халық. Халық билігін тікелей республикалық референдум және еркін сайлаулар арқылы жүзеге асырады, сонымен қоса, мемлекеттік органдарға өз билігін орындауға құқық береді.
Референдум(лат. referendum - хабарлануға тиісті нәрсе) - мемлекеттік маңызы бар мәселені халықтық дауысқа салу. Мұндай демокр. институт алғаш рет Швейцарияда қолданылды. Арнайы даярлық қажет ететін төтенше, шұғыл мәселе дауысқа салынбайды.
Қазақстан Республикасының Басты Заңы референдумды және еркін сайлауларды халықтың билігін білдіретін негізгі құрал ретінде белгілейді, олар арқылы азаматтар мемлекеттік істер басқаруға қатысады, өз өкілдерін сайлайды немесе мемлекеттік билік органдарына сайланады. Соңғы жылдары сайлау компанияларының тәжірибесі Қазақстанның саяси өмірінің ажырамас бөлігі - сайлаулар болғанын көрсетеді. Парламенттегі орындар үшін әр түрлі партиялар күресін, маслихаттағы депутаттық мандат үшін үміткерлер бәсекелесін біз көріп жүрміз. Ол қалыпты процесс, ең бастысы - бекітілген ережелер мен процедуралардың орындалуы.
Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.
Біз ережелеріміздің көпшілікке танылған бүкіләлемдік стандарттарға сәйкес бола отырып, ұлттық ерекшеліктер мен тарихи дәстүрлерді сақтап қалуға тырысамыз. Бүгінгі таңда Қазақстанда сайлау процессі мемлекеттік биліктің барлық деңгейлерін қамтыды, ол елдің саяси жүйесімен бірге дамып, реформаланып жатыр. Ыңтымақты елде күншуақ 3. Қазақстан Республикасының сайлау жүйесі Сайлау жүйесі сайлаулардың өзегі болып табылады. Ол сайлаулардың жалпы ұйымдастыру принциптерін, сонымен қатар сайлаушылардың дауыстарын мандаттарға, билік лауазымдарына ауыстыру әдістерін белгілейді. Сайлау жүйесінің басты мақсаты – халықтың қалауын қамтамасыз ету және биліктің өміршеңдігі мен тиімді органдарын қалыптастыру. Қазақстан Республикасының Конституциясы және «Қазақстан Республикасының сайлаулар туралы» Конституциялық Заңымен қарастылылған Қазақстан Республикасының Президентін, Мәжіліс пен Қазақстан Республикасының Сенатының депутаттарын, маслихаттардың депутаттарын сайлаулардың тәртібі Қазақстан Республикасының сайлау жүйесі болып түсіндіріледі. Президетті, Парламент және жергілікті органдардың депутаттарын сайлау тәртібі констистуциялық-құқықтық нормалармен белгілінеді,
  1   2   3   4   5   6   7   8

  • Мәжілісі мен Сенатының
  • Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев

  • жүктеу 1.42 Mb.