Главная страница
Контакты

    Басты бет


Михаил Исиналиевтің дипломатия саласындағы қызметінің кейбір қырлары (БҰҰ Бас Ассамблеясы мысалында) Г. М. Смагулова

жүктеу 107.1 Kb.



жүктеу 107.1 Kb.
бет1/2
Дата23.10.2017
өлшемі107.1 Kb.

Михаил Исиналиевтің дипломатия саласындағы қызметінің кейбір қырлары (БҰҰ Бас Ассамблеясы мысалында) Г. М. Смагулова


  1   2
Михаил Исиналиевтің дипломатия саласындағы қызметінің кейбір қырлары (БҰҰ Бас Ассамблеясы мысалында) Г.М.
Ассамблея (фр. assemblée - жиналыс) сөйлемі мынадай мағыналарға жатуы мүмкін: Қазақстан халқы ассамблеясы; Қандай да бір мемлекеттік немесе халықаралық ұйым органының аты (мыс., Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы); Франция ұлттық ассамблеясы - Франция парламентының төменгі палатасы; Петр I ассамблеясы - Петр I заманындағы үлкен сауық-сайран, бал.
Смагулова Дипломатиялық қызмет - өте күрделі және жауапкершілікті талап ететін сала. Сонымен бірге жер бетінде бейбітшілік пен келісімнің орнығуына ықпал ететін әрі халықаралық қауымдастықта мемлекеттің шынайы бейнесі осы дипломатиялық қызмет арқылы көрінеді. Бүгінгі қазақстандық дипломатияның қызметі туралы айтқанда, оның қалыптасуы мен дамуы бірнеше кезеңдерден өткендігін және оның басында көптеген тұлғалардың тұрғанын білу керек. Сондай тұлғалардың бірі, кеңестік кезеңдегі дипломатия саласында қызмет атқарған, сыртқы саясат пен халықаралық мәселелер бойынша өзін халықаралық аренада көрсете білген Михаил Иванович Исиналиев.
Жауапкершілік - адам бойындағы белгілі бір істі , өзіне тапсырылған міндетті орындап, жүзеге асыруынан байқалатын адамгершілік қасиет; тұлғаның қоғамда немесе ұжымда қабылданған әлеуметтік, өнегелі және кұқықтық нормалар мен ережелеріне, борыш сезіміне сәйкес өз қызметін бақылау қабілеттілігі.
Кезең - тау жотасы қырқаларының биік бөліктері мен кейбір төбелердің аралығында орналасқая ояң бөліктер. Олардың едәуір белігі тау жоталарының бір жағынан екінші жағына өтуге мүмкіндік туғызады. Кезең - тектоникалық немесе эрозиялық-денудациялық генезисті тау жотасы төбелерінің аралығындағы қырқалар; бар өрісіндегі жоғары қысымды екі атырап пен төмен кысымды екі атыраптың арасындағы кеңістік.
Тұлға - жеке адамның өзіндік адамгершілік, әлеуметтік, психологиялық қырларын ашып, адамды саналы іс-әрекет иесі және қоғам мүшесі ретінде жан-жақты сипаттайтын ұғым. Aдамның әлеуметтік қасиеттерінің жиынтығы, қоғамның даму жемісі және белсенді қызмет ету мен қарым-қатынас орнату арқылы жеке адамды әлеуметтік қатынастар жүйесіне енгізудің жемісі.
Мемлекет - белгілі бір аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың еркін дамуына мүмкіндік беретін, қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқарудың жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі, саяси билік ұйымы.
Михаил Иванович Исиналиев (1928-1999) - Қазақстан дипломаты, саясаткері. Өкілетті және Төтенше Елші дәрежесі, пәлсапа ғылымдарының кандидаты.
Михаил Иванович Исиналиев 1981-1989 жылдардың аралығында Қазақ КСРО Сыртқы істер министрі қызметін атқарған қазақ азаматы.
Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы (Кеңес Одағы, КСРО) - Еуропада және Азияда 1922 жылдан 1991 жылға дейiн өмір сүрген мемлекет. КСРО Еуразияның 1/6 бөлiгiнде орналасты және 1917 жылдан дейін Ресейлiк империя Финляндия, Поляк патшалығының бөлiгiнсiз орналасатын және (Карстың жерi, қазіргі Түркия) кейбiр басқа аумақтағы әлемiнiң елдері арасында орналасқан ауданы бойынша өте iрi болды.
Ол Ресейдің Саратов облысы Питерск ауданы село Питерскіде 1928 жылы 15 қыркүйекте дүниеге келген. Орта мектепті бітірген соң Саратовтағы заң мектебіне оқуға түсіп, оны 1951 жылы сырттай аяқтайды. 1954 жылы Мәскеу қаласындағы Бүкілодақтық Лениншіл Коммунистік Жастар Одағының Орталық Комитеті жанындағы Орталық Комсомол мектебін, 1961 жылы Кеңестер Одағы Коммунистік Партиясы Орталық Комитеті жанындағы қоғамдық ғылымдар Академиясының аспирантурасын бітіріп, философия ғылымдары бойынша кандидаттық диссертациясын қорғайды.
Академия - ғылыми қоғамдардың, мекемелердің, оқу орындарының атауы. "Академия" сөзі гректің Akademos деген мифтік батырының атынан шыққан. Біздің заманымыздан бұрын 4 ғасырда Афины маңындағы "қасиетті бақ" сол батырдың атымен аталып, онда Платон өз шәкірттеріне лекция оқыған.
Аспирантура (латынша aspiranse - бір нәрсеге ұмтылушы, орыс тілінде тура - сөз тудырушы жұрнақ) - жоғары оқу орындары мен ғылыми-зерттеу институттарындағы ғалым-педагог, т.б. ғылыми мамандар даярлау бөлімі.
Пәлсапа немесе философия - адамзат баласының сонау ықылым заманнан басталған білімі, қоғамдық сананың формасы, болмыс пен танымның жалпы заңдылықтары туралы ілім. Кез-келген адамды әлем, қоршаған орта, қоғам, дін, діл, білім, саясат, мәдениет секілді мәселелер бей-жай қалдырмайтыны айдан анық.
Коммунизм (лат. Communis - «ортақ») - болашақтың қияли көрінісін; кейбір саяси партиялар мен қозғалыстардың идеологиясын; ерекше өмір салтын білдіретін ұғым.
Сарытау (орыс. Сара́тов) - Ресейдің еуропалық бөлігіндегі оңтүстік-шығысындағы ірі қалаларының бірі, Сарытау облысының әкімшілік орталығы. Еділ өзенінің оң жағында орналасып, Волгоград мен Самара қалалары аралығының қақ ортасында тұр.
Мәскеу (орыс. Москва́, (айтылуы (ақп.))) - Ресей Федерациясының астанасы. Ресейдің еуропа бөлігінің ортасында, Мәскеу өзенінің жағасында орналасқан. Жер аумағы 1000 км2. Климаты қоңыржай континенттік. Орташа температура қаңтарда –10,20С, шілдеде 18,10С; жылдық жауын-шашын мөлшері 600 мм-ге жуық.
Дипломатиялық қызметке дейін М. Исиналиев бірқатар мектептерден өтіп, тәжірибе жинақтады: қарапайым бақташыдан кеңестік идеологиялық және партия органдарында, мемлекеттік қызмет орындарында жұмыс істеді.
"Еңбек" - өзінің тұтынушылығын қамтамасыз етуге қажетті бүкіл заттар жиынтығын жасайтын адам әрекетінің негізгі формасы.
Дипломатия саласындағы қызметі Қазақ КСРО Сыртқы істер министрі болып тағайындалған күннен, яғни 1981 жылдың 30 шілдесінде басталды. Қазақстан Коммунистік Партиясы Орталық Комитетінің бюро отырысының хаттамасында былай делінген: «1. Утвердить Исиналиева М.М. министром иностранных дел Казахской ССР, освободив от этой должности Базарбаева М., в связи с переходом на другую работу; 2. Освободить т.Исиналиева М.М. от должности Зав. Отделом культуры ЦК Компартии Казахстана. Внести ЦК КПСС» [1]. Сыртқы істер министрі қызметін ол 1989 жылға дейін атқарды. Осы аралықта М. Исиналиев қазақстандық дипломатияның нығаюы мен одан әрі дамуына аянбай күш салды. 1980-жылдары Қазақстанда әлі де болса кәсіби дипломаттар сан жағынан аз болды. Сол себепті сыртқы істер ведомствосы саласында қызығушылық танытып, жұмыс істеп жүрген адамдарды кәсіби тұрғыдан біліктіліктерін жетілдіру, олардың абыройын көтеру сияқты көкейкесті мәселелерді шешуге осы органның басшысы ретінде М. Исиналиев белсене кіріседі. Ең алдымен шетел жаңалықтарын таратын халықаралық ақпарат көздеріне қол жеткізеді, яғни 1982 жылдан бастап ағылшын, араб, қытай және басқа да тілдердегі газет-журналдарды («Тайм», «Шпигель», «Экпресс», «Комбо 16» т.б.
Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
) ала бастайды. Әрине, шет тілдеріндегі басылымдармен танысу, ведомстводағы мамандарға тілдерін жаттықтыруға үлкен көмегін тигізгені анық. Бірақ, М. Исиналиев бұнымен шектеліп қалмай, дипломат-мамандардың шетелдерде тағлымдамадан өту мәселесін көтереді. Бұл жөнінде отандық дипломатия саласында өзіндік із қалдырған, тәуелсіз Қазақстанның бірінші сыртқы істер министрі Т.
Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні - тарихы тереңде жатқан елдің жаңа заманда өз алдына қайта егеменді ел болған күні. Тәуелсіздік күні мерекесі әр жылдың 16 желтоқсанында аталып өтеді. Бұл күн ұлттық, мемлекеттік деңгейдегі елеулі мереке болғандықтан 16-17-желтоқсан күндері күнтізбеде демалыс болып табылады.
Сүлейменов әріптесі М.Исиналиев туралы, оның республика үшін дипломат-мамандарды даярлаудағы ерекше еңбегін айта келіп, Үндістан, Йемен, Лаос, Ауғанстан, Вьетнам мемлекеттеріндегі кеңестік елшіліктердің базасында қазақстандық дипломаттардың біліктіліктерін жетілдіруге арналған іссапарларға шығуға, сонымен қатар Германия, Қытай, Болгария, Сирия және басқа да мемлекеттерде тағлымдамадан өтулеріне мүмкіндік алып беруге қол жеткізгендігін жазады [2]. Сондай-ақ 1980-ші жылдары Дипломатиялық Академияны бітіріп немесе шетелдерде тағлымдамадан өткен, тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында Қазақстанның сыртқы саясатын жүргізуде белсенді жұмыс істеп, оны бүгінгі күнге дейін жалғастырып жүрген бірқатар дипломаттардың есімдері М. Исиналиевтің «Записки дипломата» атты еңбегінде де атап көрсетілген [3, 18-19]. М. Исиналиев қазіргі дипломатия тарихындағы кеңестік дәуірдің айтулы тұлғалары – А.
Тарих (көне грек. ἱστορία -сұрастыру, зерттеу) - адамзат баласының өткенін зерттейтін қоғамдық ғылым.
Громыко, Г. Корниенко, А. Добрынин, О. Трояновский, М. Капица, Ю. Воронцов және басқа да көптеген дипломаттармен әріптес болды. Олармен қызмет барысында араласуы арқылы дипломатия саласына қатысты өзіне тәжірибе жинақтады. Сонымен бірге өзін де шыңдай білді. Сыртқы істер министрі қызметін атқару кезінде М. Исиналиев бойындағы тұлғалық қасиеттерін барынша көрсете білді: тума дарын, талант, зиялылық, дипломатия саласына қажетті сараптамашы, дұрыс әрі батыл шешім қабылдай алатын басшы және басқалары. М.И. Исиналиевтің дипломатия саласындағы қызметінің кейбір кезеңдері әмбебап халықаралық ұйым – Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы мен Қауіпсіздік Кеңесі жұмыстарымен байланысты. Ол дипломатиялық қызмет барысында кеңестік делегация құрамында бола отырып, БҰҰ Бас Ассамблеясының ХХХІ және ХХХҮІІ сессияларының жұмыстарына қатысты әрі оның мінберінде тұрып сөз сөйлеген ең алғашқы қазақ ұлтының азаматы. Бұл, әрине, мақтанарлық жағдай. Енді осы жөнінде тоқталып кетейік. Бірінші рет М.И. Исиниалиев 1976 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясының ХХХІ сессиясы жұмысымен қатар Қауіпсіздік Кеңесі отырысына қатысу мүмкіндігіне ие болады. Ол адам құқықтары, нәсілшілдікке, апартеидке байланысты сұрақтар бойынша көтерілген мәселелер жөніндегі пікір-таластарға қатысады.
Сессия (латынша sessіo - мәжіліс) - 1) парламент қызметінің негізгі ұйымдастырушылық-құқықтық нысаны. Парламент өз құқықтары мен міндеттерін осы С. кезінде жүзеге асырады. Ұлттық конституцияда, парламент регламентінде бекітілетін С.
Апартеид (африкаансша: apartheid - бөлек өмір сүру) - нәсілдік белгілеріне бола байырғы тұрғындарды арнаулы қамаушада, оқшауландырып ұстау арқылы саяси, әлеуметтік-экономикалық және азаматтық құқыларынан айыратын нәсілдік кемсітушіліктің шектен шыққан түрі.
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.
Адам құқықтары - адамның өз мүдделерін заң шеңберінде жүзеге асыру мүмкіндігі. Адам құқылары табиғи және әлеуметтік болып екіге бөлінеді. Табиғи құқықтар дегеніміз - адамның тіршілік етуінен туындайтын (мысалы, өмір сүру, еркіндікке жету, жеке басына тиіспеушілік т. б.)
Осында оңтүстікафрикалық апартиед режиміне қарсы Қауіпсіздік Кеңесінің тиімді шараларына осы органның үш тұрақты өкілі – АҚШ, Ангия және Франция вето құқығын қолданады. Ал бұл өз кезегінде дамушы елдердің делегациясы тарапынан ашу-ызаны тудырады. Африканың езгіге ұшыраған халықтарының адам құқықтары жайлы БҰҰ-ның Экономикалық және әлеуметтік кеңесі мен адам құқықтары жөніндегі Комиссия өзара ынтымақтаса отырып қарастыруын жоспарлаған Қарардың жобасына пункт енгізіледі.
Әлеуметтану - қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым. Әлеуметтану фактілерді, үдерістерді, қатынастарды, жеке тұлғалардың, әлеуметтану топтардың қызметін, олардың рөлін, мәртебесі мен әлеуметтану мінез-құлқын, олардың ұйымдарының институты.
Экономика (гр. Οικονομία - үй шаруашылығын жүргізу өнері) - материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну үрдісі кезінде адамдар арасында пайда болатын өндірістік қатынастар.
Африка Африка - аумағы жағынан Еуразиядан кейінгі орынды алатын құрлық, дүние бөлігі.
Осы мәселелер бойынша М.И. Исиналиевке кеңестік делегацияның атынан сөйлеуі тапсырылады. Сонымен бірге Бас Ассамблеяның Үшінші Комитеті отырысында да кеңестік делегация атынан «Әлеуметтік прогресс мақсатындағы түбегейлі әлеуметтік-экономикалық өзгерістердің ұлттық тәжірибесі» деген сұрақ бойынша сөйлеген.
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
Ол өз сөзінде нақты мысалдар арқылы, оның ішінде Қазақстан өмірінен ақпараттар келтіру арқылы кеңестік делегацияның ұстанымын көрсетеді. Ол жайлы сол кездегі республикалық ресми басылымдарға - «Казахстанская правда» мен «Социалистік Қазақстан» газеттерінің 1976 жылғы 23 қарашасындағы санына жарияланғандығы туралы М.И. Исиналиев өз кітабында жазып қалдырған. Сондағы ой-пікірлер: «... Каков же Казахстан сегодня, каковы его люди, его свершения Сегодня Казахстан – это преображенный край новых городов и сел с современной архитектурой, новостройками. Это республика с мощной первоклассной промышленностью и высокразвитым сельским хозяйством. Современный Казахстан – это огромный мир науки и культуры, это сотни научно-исследовательских институтов и учебных заведений, это тысячи библиотек, клубов, дворцов и домов культуры...» [3, 36-37]. Осы қысқа ғана үзіндіден М.И. Исиналиевтің ұлтжанды адам екенін байқау қиын емес. Қазақстанның жетістіктерін үлкен мінбеде тұрып айтуы осының айғағы, нағыз патриотқа тән қасиет. 1982 жылы М.И. Исиналиев Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтері орналасқан Вашингтон қаласына екінші рет дипломатиялық сапармен барады.
Қала Қала, шаһар - тұрғындары өнеркәсіп, сауда, қызмет көрсету орындарында және ғылыми, мәдени, басқару мекемелерінде жұмыс жасайтын, халқы тығыз орналасқан ірі елді мекен. Әдетте қала Тұрғындар районы, Өнеркәсіп районы, Сауда районы, кейбірінде Әкімшілік басқару районы секілді негізгі райондарға бөлінеді.
Бұл сапар барысы да М. И. Исинилиев үшін алдыңғы жолғыдан да мазмұнды әрі тұжырымды болған. Себебі БҰҰ Бас Ассамблеясының ХХХVII сессиясы жұмысына қатысып қана қоймай, кеңестік делегация мүшелерімен бірге
  1   2

  • Михаил Иванович Исиналиев
  • Саратов облысы
  • Мәскеу қаласындағы
  • Академиясының аспирантурасын
  • Африканың

  • жүктеу 107.1 Kb.