Главная страница
Контакты

    Басты бет


Мемлекеттік органдардағы ақпараттық қауіпсіздік

жүктеу 29.65 Kb.



жүктеу 29.65 Kb.
Дата15.04.2017
өлшемі29.65 Kb.

Мемлекеттік органдардағы ақпараттық қауіпсіздік



Мемлекеттік органдардағы ақпараттық қауіпсіздік
Қазіргі кезеңнің есте қаларлық ерекшелігі – индустриалдық қоғамнан ақпараттық қоғамға көшуі, онда материалдық немесе энергетикалық ресурстарға қарағанда ақпарат барынша маңызды ресурс болып табылады.
Ақпарат Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
Ақпараттық ресурстар –жеке құжаттар және ақпараттық жүйелердегі (кітапханалар, мұрағаттар, қорлар, мәліметтер банктері, басқа да ақпараттық жүйелерде) құжаттардың жеке массивтар.

Ақпаратты қорғаудың мақсаттары: жариялылықты, жайылып кетуді және қорғалған мәліметтерге рұқсатсыз кіруді болдырмау;

Ресурстар (французша ressourse - құрал-жабдық, мүмкіндік), босалқы қорлар - табыс, ақшалай және басқа қаражат, құндылықтар мен олардың көздері.
Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
ақпаратты жойып жіберу, түрлендіру, бұрмалау, көшіру, шек қою бойынша құқыққа қарсы әрекеттерге жол бермеу; ақпарттық ресурстар мен ақпараттық жүйеге заңсыз қол сұғудың басқа да түрлеріне жол бермеу; меншік нысаны ретінде құжаттандырылған ақпараттың құқықтық режимін қамтамасыз ету; ақпарттық жүйелердегі жеке құпияларды сақтау мен жеке мәліметтердің құпиялылығына азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғау; заңнамаға сәйкес мемлекеттік құпияны, құжаттандырылған ақпараттың құпиялылығын сақтау;
Азамат [арабша азамат: 1. ұлылық, мәртебелілік; 2. тәкаппарлық; 3. кереметтілік; 4. ұлы мәртебелілік (сұлтандар титулы)] - 1. ел азаматы; 2. кәмелеттілік; 3. дара тұлға. Азамат ұғымын мемл. деңгейде қарастырғанда, ол қоғамның тең құқықты мүшесі мәніне ие болады.
Конституция, Ата Заң ( латынның лат. constitutio - яғни «құрылым» сөзінен шыққан) - Мемлекеттің негізгі заңы, елдегі барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңды күшке ие заң немесе заңдар тобы.
Мемлекет - белгілі бір аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың еркін дамуына мүмкіндік беретін, қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқарудың жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі, саяси билік ұйымы.
ақпараттық үдерістерде және ақпараттық жүйені, технологияны және оларды қамтамасыз ету құралдарын әзірлеу, өндіру және пайдалану кезінде субъектілердің құқықтарын қамтамасыз ету болып табылады.

Ішкі және сыртқы қауіптерден тұлғаның, кәсіпорынның, мемлекеттің өмірлік маңызды мүдделерінің қорғалу жағдайының қауіпсіздігін түсіне отырып, персонал, материалдық және қаржылық қаражаттар және ақпарат сияқты қауіпсіздік құраушыларын да атауға болады.

Құрал (Инструмент; лат. instrumentum - құрал, қару) - 1)адам еңбегінің құралы немесе өнеркөсіптік кәсіпорын жағдайындағы жұмысқа арналған машинаның атқарушы механизмі.
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.

Бұл беталыспен күресу үшін ақпараттық ресурстарды қорғау үдерісінің үйлесімді және мақсатты ұйымы қажет екендігін тәжірибе көрсетті. Және де бұған әкімшілік, қызметкерлер мен тұтынушылар белсенді қатысу керек, бұл мәселенің ұйымдастырушылық жақтарының арттырылған маңыздылығын белгілейді.

Қызметкер, жұмыскер - жұмысты еңбек шарты (келісімшарт) негізінде орындаушы, кәсіпорынның, ұйымның, мекеменің ішкі еңбек тәртібіне бағынушы адам. Еңбек заңнамасына сәйкес азаматтық-құқықтық шарттардың кез келгені бойынша (мердігерлік шарт, тапсырма, авторлық шарт бойынша) жұмыс атқарушы адам қызметкер болып саналмайды.


Компьютерлік техника мен ақпараттық желілердің таралу және пайдаланылу көлемінің кеңеюіне орай, ақпараттың жайылуын, жариялануын және рұқсатсыз кіруін тудыратын әртүрлі факторлардың рөлі артуда. Оларға:

- персонал мен тұтынушының рұқсатсыз және қаскүнемдік әрекеттері;

- персонал мен тұтынушының қателіктері;

- аппаратураның бұзылуы және бағдарлама жұмысының жаңылысуы;

- әртүрлі түрдегі және қауіптегі дүлей апаттар мен авариялар жатады.

Компьютерлік техника мен ақпараттық желілерде ақпартты сақтаудың осы негізгі мақсаттарына сәйкес келесідей жұмыс жүргізілуі тиіс.

Жауапты мамандар тарапынан лицензиялық антивирустық құралдармен қамтамасыз ету;

Аппаратура (ағылш. Hardware, equipment) - компьютердің техникалық құралдары мен физикалық жабдықтары; (механикалық, электрлік және электрондык құрылғылар) яғни компьютердің құрамындағы құрылғылар: мысалы, пернетақта, монитор және т.б.
Фактор, экологияда - 1) процестердің қозғаушы күші немесе оларға ықпалы бар жағдай, қайсыбір процестегі, құбылыстағы мәнді жағдай; 2) факторлық талдауда зерттелетін айнымалы шамалар арасындағы корреляция өрнегінің көрінісі.
Маман - ұйымның инженерлік-техникалық, экономикалық және басқа да жұмыстарымен айналысатын қызметкері. Маман, әдетте, жоғары немесе арнаулы орта білімді болады. Атап айтқанда, агроном, бухгалтер, геолог, инженер, математик, механик, техник, физиолог, суретші, экономист, энергетик, мұғалім, дәрігер, т.б.
жергілікті желіні желілік қосуды қорғау, Интернет желісінің сайттарын мамандардың кіруіне үнемі тексеру, мамандардың жұмыс компьютерлеріндегі мәліметтерді CD/DVD дискілерге апта сайынжазып отыру (жазбасы бар дисктер нөмірленіп, жауапты мамандарда сақталады) арқылы ақпаратты қорғау бойынша үздіксіз жұмыс атқарылуы тиіс.

Ұйымның әрбір маманы ақпараттық қауіпсіздік ережелерін сақтау керек.


Ақпаратқа рұқсатсыз енуді ескерту мақсатында материалдарды үшінші жақпен берілетін алмалы тасымалдаушыларға сақтауға болмайды, яғни USB тасымалдаушыларда жабық ақпарат болмауы керек.

Күн сайын антивирустық қорғау жағдайын дербес тексеруі керек.


Интернет желісінде жұмыс істеген кезде қорғалмаған сайттарға кіруге тиым салынады.
Компьютерлік, бағдарламалық және аппараттық қамтамасыз ету жұмысының бұзылуы жағдайында ақпаратты сақтау мақсатында апта сайын мәліметтерді CD/DVD дисктерге резервтік көшірмесін жасауды қадағалау қажет.
Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.
Резерв (лат. reservo - сақтаймын, жинаймын), Сақтық қор - тауарлардың, ақшалай қаражаттың, шетелдік валютаның, т.б. қажет бола қалған жағдайға арналған қосалқы қоры; пайдалануға аса қажеттілік туған жағдайда жұмсау үшін сақталатын ресурстар алынатын бастау көз, қор.

Жұмыс күнінің соңында барлық техниканы электрлік қуат көзінен өшіру керек.


Ақпараттың негізгі қауіпі оның жариялануы, жайылып кетуі және оның көздеріне рұқсатсыз ену болып табылады. Құпиялық ақпаратты заңсыз иелену жағдайына тиісінше белгілі арналар, белгілі қорғаныс әрекеттерінің тәсілдерін және қорғаныс және қарсы әрекет құралының белгілі класын қоюға болады.

Жоғарыда айтылғандардан әрбір мемлекеттік мекемеде бұйрық арқылы мемлекеттік органдағы ақпараттық қауіпсіздікке жауапты тұлғаны бекіту керек, лицензиялық антивирустық бағдарламалық қамсыздандыру сатып алу керек, компьютерді артық, тозған ақпараттан тазартып отыру керек, компьютер бұзылған жағдайда ақпаратты сақтап қалу үшін барлық қажет ақпаратты сыртқы тасымалдаушыда (CD/DVD дискте) жазып қою керек.

Компьютер Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.



Есте сақтаңыздар: Әрбір маман ақпараттың сақталуына және ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіне жеке жауапты.


жүктеу 29.65 Kb.