Главная страница
Контакты

    Басты бет


Конкурстық құжаттамаға 8-қосымша 2018-2020 жылдарға арналған ғылыми-зерттеу және

жүктеу 0.63 Mb.



жүктеу 0.63 Mb.
бет2/5
Дата14.03.2019
өлшемі0.63 Mb.

Конкурстық құжаттамаға 8-қосымша 2018-2020 жылдарға арналған ғылыми-зерттеу және


1   2   3   4   5
зауыттарында ұсталатын бекіре балықтарына генетикалық паспорттау жүргізу.
Фабрика (лат. fabrіca - шеберхана) - машиналар жүйесін қолдануға негізделген өнеркәсіп орны. Фабрика мен зауыттың арасында экон. тұрғыдан айырма жоқ. Дегенмен, фабрика негізінен жеңіл және тамақ өнеркәсібінің тауарларын дайындайтын кәсіпорын.
2019 жылы бекіре балықтарын өндірушілерді доместикацилау әдісін байқау және балық-биологиялық көрсеткіштері бойынша олардың жағдайын бағалау. Жасанды жолмен алынған жас балықтар сапасына мониторинг жүргізу және бағасын беру. Бекіре балықтарын доместицирленген өндірушілерді генотиптеу. 2020 жылы ҚР бекіре балықтары зауыттарында жөндеу-аналық үйірден өндірушілерді іріктеу үшін бекіре балықтарының жыныстарына ерте диагностика (УДЗ - диагностика) жасау әдістерін енгізуді жүзеге асыру. Бекіре балықтарынан жыныстық өнімді ерте бастап алу мақсатында балық ұстау жағдайын бағытты өзгерту жолымен ұрпақ өрбіту процесін басқару әдістерін жетілдіру және енгізу. РМС-де іріктелген өндірушілер сапасының генетикалық әркелкілігіне баға беру. Жөндеу-аналық үйіріне өндірушілер іріктеу үшін бекіре балықтарында жынысты ерте диагностикалау әдістері (УДЗ - диагностика) бойынша 1 кеңес әзірлеу. 21. Отандық старттық бәсеке қабілетті қорек өндірісі рецептурасы мен технологиясын әзірлеу, балықтың бағалы түрлері үшін тірі азық өсіру технологиясын жетілдіру және Қазақстанның балық өсіретін кәсіпорындарына әзірлемелерді енгізу 2018 жылы балықтың бағалы түрлері (көксерке, тиляпий мен кларий) үшін жасанды старттық аралас жемнің ғылыми-негізделген рецептін (3 рецепт) және оларды өндіру технологиясын әзірлеу. Балықтың бағалы түрлері үшін өндірістік жағдайда әзірленген жасанды старттық аралас жемнің тәжірибелік партиясын әзірлеу және оларды сақтау мерзімін анықтау. Балықтың бағалы түрлерінің (көксерке, тиляпий мен кларий) балық өсіру-биологиялық көрсеткіштеріне отандық старттық жасанды жем қолдану тиімділігін анықтау. ҚР балық өсіру шаруашылықтары жағдайында тірі қорек (олигохеттің бір түрін) өсіру технологиясын әзірлеу. Аралас жем зауыттарында және Қазақстанның балық өсіру шаруашылықтарында бірінші зерттеу жылы бойынша жасанды старттық және тірі жемдер өндірісінің экономикалық тиіміділігіне баға беру. 2019 жылы балықтың бағалы түрлері (көксерке, тиляпий мен кларий жайындары) үшін жасанды старттық жемнің 3 рецептурасын және оларды өндіру технологиясын жетілдіру. Балықтың бағалы түрлері (көксерке, тиляпий мен кларий жайындары) үшін отандық жасанды старттық жетілдірілген жемнің тәжірибелік париясын әзірлеу. Жетілдірілгенотандық жасанды старттық жемнің балықтың бағалы түрлерінің (көксерке, тиляпий мен кларий жайындары) өсіру-биологиялық көрсеткіштеріне әсерін зерттеу. ҚР балық өсіру шаруашылықтары жағдайында тірі қорек (шаян тәрізділердің бір түрін) өсіру технологиясын әзірлеу. Аралас жем зауыттарында және Қазақстанның балық өсіру шаруашылықтарында екінші зерттеу жылы бойынша жасанды отандық старттық және тірі жемдер өндірісінің экономикалық тиіміділігіне баға беру. 2020 жылы балықтың бағалы түрлері (көксерке, тиляпий мен кларий жайындары) үшін жасанды старттық аралас жемнің әзірленген рецептерін және ҚР аралас жем зауыттарында оларды өндіру технологиясын ендіруді жүзеге асыру. ҚР балық өсіру кәсіпорындары жағдайында қолдана отырып, тірі қорек (Қазақстан үшін жаңа олигохет пен шаян тәрізділер) өсірудің 2 технологиясын енгізу. Аралас жем зауыттарында және Қазақстанның балық өсіру шаруашылықтарында үшінші зерттеу жылы бойынша жасанды отандық старттық және тірі жемдер өндірісінің экономикалық тиіміділігіне баға беру. Бағалы балық түрлеріне арналған старттық жасанды жемнің әзірленген рецептурасы мен өндіру бойынша 2 кеңес әзірлеу. ҒЗТКЖ «Ветеринарлық қауіпсіздікті қамтамасыз ету» арнайы бағыты бойынша келесі міндеттер шешілуі тиіс: 1. Жануар текті өнім мен шикізаттың қауіпсіздігін қамтамасыз етудің ғылыми-негізделген тәсілдемелері Жануар және өсімдік текті өнім мен шикізаттың қауіпсіздігіне мониторинг пен бақылау жасау, импорттаушы елдер, ДДҰ, МЭБ, ФАО талаптарын ескере отырып, мал өнімдеріне ветеринарлық-санитарлық баға беру ережесін; микробқа қарсы құралдарға патогенді микрофлораның резистенттілгімен күрестің ұлттық жоспарын әзірлеу және т.б. Жануар текті өнімде ветеринарлық препараттардың (антибиотиктер, антигельминтиктер және т.б.
Ветеринария; (лат. veterinarius - малды бағып-қарайтын қызметкер, жануарларды емдейтін маман) - жануарлар ауруларының алдын алу, оларды емдеу, мал дәрігерлік сараптау және тексеру арқылы санитарлық тұрғыдан таза жануарлар өнімдерін өндіру нәтижесінде, адамзатты антропозооноз (адамға жұғатын) ауруларынан сақтау, сыртқы қоршаған ортаны қорғаудағы ветеринарлық-санитарлық проблемаларды шешу мәселелері туралы ғылыми ілім.
) мөлшерінің шектеулі жол берілетін ғылыми-негізделген нормасын әзірлеу. Міндеттерді жүзеге асыру нәтижесінде 2018-2020 жылдары келесілерге қол жетуі тиіс: 2018 жылы «өндіру – тұтынудың» барлық сатысында жануар текті өнімнің тағамдық қауіпсіздігіне бақылау бағдарламасын; тағамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша мониторинг жүргізу нормативін және осы нормативті есептеу әдіснамасын әзірлеу. Жануар текті өнім мен шикізат құрамындағы қауіптібиологиялық және химиялық агенттерді зерттеу әдістерін анықтау, олардың сандық көрсеткіштерінің импорттаушы елдер, ДДҰ, МЭБ, ФАО нормативтік құжаттарына сәйкестік дәрежесін зерттеу және халықаралық талаптарды ескере отырып, мал өсіру өнімдеріне ветеринарлық-санитарлық бағалау жүргізу бойынша ғылыми-негізделген ұсыныстар әзірлеу. Жануар текті өнім мен шикізат, жемдер мен жемдік қоспалар құрамындағы ветеринарлық препараттардың (антибиотиктер, антигельминтиктер және т.б.) мөлшерінің шектеулі жол берілетін нормасының қолда бар көрсеткіштеріне талдау жүргізу. 2019 жылы ауыл шаруашылық малдарынан және жануар текті өнімнен бөлінген патогенді микроорганизмдердің антибиотиктерінің әр қилы түрлеріне сезімталдығын зерттеу, олардың резистенті және мультирезистентті формаларын анықтау.
Форма (Қалып; form) - 1) мәліметтерді ұсыну тәсілі; 2) мәліметтер базасын басқару жүйелеріңде (мысалы, Access-Te) - мәліметтер базасындағы ақпаратты (мәліметтерді) енгізу мен редакциялауға пайдаланылатын дисплей экранына көрнекі түрде ұсыну тәсілі.
ШЖК анықталмаған жануар текті өнім мен шикізат, жемдер мен жемдік қоспалар құрамындағы ветеринарлық препараттар (антибиотиктер, антигельминтиктер және т.б.) мөлшерінің ғылыми-негізделген шектеулі жол берілетін нормасын әзірлеу. Микробқа қарсы препараттарға төзімділікпен күрес бойынша амалдардың ұлттық жоспарын және қауіпсіз өнім алу үшін мал шаруашылығында интибиотиктерді тиімді пайдалану бойынша кеңестер әзірлеу. 2020 жылы Ұлттық жоспарды іске асыруды ғылыми сүйемелдеу. Өсімдік және жануар текті өнімдердегі микотоксиндерді анықтау үшін биолюминесцентногоэкспресс-тест әзірлеу. Афлатоксиндердің интикациялаудың экспрес-әдістерін әзірлеу. Ветеринарлық-санитарлық қауіпсіздік пен эпизоотиялық игілікті қамтамасыз ету Қазақстан Республикасы аймағы бойынша эпизоотологиялық бірліктер бөлігінде сандық және сапалық көрсеткіштермен Халықаралық ұйымдарды (ХЭБ және ҚТБ) (аусыл, нодулярлі дерматит, ұсақ күйіс қайыратындардың обасы, құтырғандық, аққандылық, сарып, ақшелек (топалаң), туберкулез, моракселлез, эхинококкоз, қойлардың қабынба безгегі, шошқаның африкалық обасы, кемпірауызды энцефалопатия, ірі қара малдың жұқпалы плевропневмониясы) тарту арқылы жануарлардың ерекше қауіпті аурулары бойынша эпизоотологиялық амандығын қамтамасыз ететін эпизоотиялық іс-шаралар мен ветерианарлық-санитарлық ережелердің ғылыми –негізделген жүйесін әзірлеу.
Инфекция - микро және макроорганизмдердің қарым-қатынасының бір түрі. Оның негізіне инфекциялық агенттің организмге кіруі мен онда өсіп-өнуі жатады. Инфекция көп түрлі болады. Оған ауру белгісі білінбей-ақ қоздырғышты тасымалдаудан бастап ауру белгілері толық көрінетін ауруларға дейін жатады.
Африка - аумағы жағынан Еуразиядан кейінгі орынды алатын құрлық, дүние бөлігі.
Жануарлардың аса қауіпті және энзоотикалық аурулар тізімін өзектендіру, алдын алу, диагностика және оларды жою жануарлар мен құстардың басқа жаңа ауру түрлерінің пайда болуы немесе жоюды есепке ала отырып, бюджет есебінен жүзеге асырылады.
Құстар (лат. Aves) - омыртқалы жануарлар тип тармағының бір класы. Құстардың эволюциялық даму сатысы 4 кезеңге бөлінеді: алғашқы құстар – археоптерикс; тісті құстар; қырсыз жалпақ төстілер – түйеқұстар, киви, пингвиндер; қырлы төсті құстар.
Міндетті іске асыру нәтижесінде 2018-2020 жылдары алынуы қажет: 2018 жылы ғылыми-негізделген әдістемені, аймақтарды аймақтандыру қағидаттары, аса қауіпті аурулар бойынша (аусыл, нодулярлі дерматит, ұсақ күйіс қайыратындардың обасы, құтырғандық, аққандылық, сарып, ақшелек (топалаң), туберкулез, моракселлез, эхинококкоз, қойлардың қабынба безгегі, шошқаның африкалық обасы, кемпірауызды энцефалопатия, ірі қара малдың жұқпалы плевропневмониясы) қауіпті басқару, талдау және бағалауды есепке ала отырып компартментацияны әзірлеу, оған қоса орнату, қайта қарау және орнатылған аймақтарды, копартаментті түсіру. Сәйкес аймақтандыру карталарын (аусыл, нодулярлі дерматит, ұсақ күйіс қайыратындардың обасы, құтырғандық, аққандылық, сарып, ақшелек (топалаң), туберкулез, моракселлез, эхинококкоз, қойлардың қабынба безгегі, шошқаның африкалық обасы, кемпірауызды энцефалопатия, ірі қара малдың жұқпалы плевропневмониясы) ұсына отырып, жануарлардың аурулары бойынша республика аймақтарына аймақтандыру жүргізу. 2015-2018 жж. аса қауіпті аурулар бойынша (аусыл, нодулярлі дерматит, ұсақ күйіс қайыратындардың обасы, құтырғандық, аққандылық, сарып, ақшелек (топалаң), туберкулез, моракселлез, эхинококкоз, қойлардың қабынба безгегі, шошқаның африкалық обасы, кемпірауызды энцефалопатия, ірі қара малдың жұқпалы плевропневмониясы) ҚР әртүрлі аймақтарында індет таралу үдерісінің сапалық және сандық көрсеткіштерін көзбен шолу бойынша эпизоологиялық карталар әзірлеу. ХЭБ жануарлардың ауруларының ұқсас тізімдеріне, сонымен қатар ЕЭО жануарлардың аурулар тізіміне талдау жүргізу. Жануарлардың аса қауіпті және жұқпалы аурулар Тізбесіне енгізу үшін негізделген өлшемдерді енгізу, алдын алу, диагностика және оларды жою бюджет қаражаты есебінен жүзеге асырылады.
Жұқпалы аурулар - зардапты вирустардың, микоплазмалардың, хламидийлердің, риккетсиялардың, спирохеталардың организмге еніп, онда өсіп-өну және өмір сүру салдарынан туатын аурулар. Жұқпалы аурулар бактериялардан және басқа организмдерден (жанды денелерден) пайда болады, олар организмге аса зиянды.
ҚР аймағында ұсақ күйіс қайыратын жануарлардың обасы, кемпіртұмсықты энцефалопатия және ірі қара малдың жұқпалы плевпневмониясы бойынша саулық мәртебесіне құжаттама алу үшін келісу және дайындаудың ғылыми-негізделген қолдауы. Аса қауіпті аурулар бойынша ветеринарлық саулықты қамтамасыз бойынша (ХЭБ және ҚТБ) халықаралық ұйымдарының сарапшыларын тарту қажет болғанда) ветеринарлық-санитарлық іс-шаралар әзірлеу. Провести экономический анализ, оценку затрат, определить эффективность ветеринарных мероприятий по особо опасным болезням животных, включая лабораторные исследования. Разработать методику определения экономического анализа, оценки затрат, эффективности ветеринарных мероприятий по особо опасным болезням животных. 2019 жылы МАЖ-технологияларды қолдану арқылы олардың дәл географиялық координаттарымен ерекше қауіпті аурулары бойынша автоматтандырылған көзбен шолу жүйелерін әзірлеу және енгізу. ҚР аймағында ұсақ күйіс қайыратын жануарлардың обасы, кемпіртұмсықты энцефалопатия және ірі қара малдың жұқпалы плевпневмониясы бойынша саулық мәртебесіне құжаттама алу үшін келісу, дайындаудың ғылыми-негізделген қолдауы. Жануарлардың құтыруының пайда болуы бойынша карталар мен интегралды карталар. Қауіпті індеттің атап көрсетілген қоздырушылардың молекулярлы-генетикалық сипаттамасы. Жоғарыда әзірленген өлшемдерге сәйкес, Тізбеге енгізілген, Қазақстан Республикасы аймағындағы жануарлардың аурулары бойынша эпизоотиялық жағдайларға талдау жүргізу; Аурулар Тізбесін өзектендіру үшін, ХЭБ ұсыныстарына сәйкес, Қазақстан Республикасындағы жануарлардың аса қауіпті және энзоотиялық аурулардың басымдыдығына талдау жүргізу. Республика аймағында бұрын тіркелмеген жануарлардың аса қауіпті экзотикалық ауруларының пайда болу оқиғасын, оған қоса олардың алдын алу, диагностика және жою үшін ғылыми-негізделген ветеринарлық (ветеринарлық-санитарлық) шаралар, іс-әрекеттер амалдарын әзірлеу. Копартменттер құру мәселелері бойынша мал шаруашылығының 5 шаруашылық субъектісін ғылыми қолдау. Аса қауіпті аурулар бойынша ветеринарлық саулықты қамтамасыз бойынша (ХЭБ және ҚТБ) халықаралық ұйымдарының сарапшыларын тарту қажет болғанда) ветеринарлық-санитарлық шаралар әзірлеу. 2020 жылы көрсетілген жануарлардың ауруының білінуі және таралуына ықпал ететін, қауіптер тізбесін анықтау. Аса қауіпті аурулар бойынша ХЭБ ұсыныстарын есепке ала отырып, ҚР ветеренарлық амандығын қамтамасыз ету бойынша ветеренарлық –санитарлық ережелерді әзірлеу және толық ғылыми қолдау. Қауіпті індеттің атап көрсетілген қоздырушылардың молекулярлы-генетикалық сипаттамасы. Тізбеге жануарлар мен құстардың өзекті ауруларын енгізу үшін әзірленген өлшемдерді есепке ала отырып, жануарлардың аса қауіпті және энзоотикалық аурулар Тізбесін өзектендіру бойынша әдістеме әзірлеу. ҚР аймағында ұсақ күйіс қайыратын жануарлардың обасы, кемпіртұмсықты энцефалопатия және ірі қара малдың жұқпалы плевпневмониясы бойынша саулық мәртебесіне құжаттама алу үшін келісу, дайындаудың ғылыми-негізделген қолдауы. Аса қауіпті аурулар бойынша ветеринарлық саулықты қамтамасыз бойынша (ХЭБ және ҚТБ) халықаралық ұйымдарының сарапшыларын тарту қажет болғанда) ветеринарлық-санитарлық шаралар әзірлеу. 3. Жануарлардың денсаулығын қамтамасыз ету, жануарлардың төлін және олардың өнімділік деңгейін сақтау бойынша ветеринарлық-санитарлық шаралар Төлдің сақталуы және оның өнімділік деңгейі, оған қоса мал шаруашылығы бағытындағы шаруашылық субъектілері үшін жануарлар мен құстардың ауруының алдын алу бойынша ветеринарлық - санитарлық шаралар әзірлеу.
Санитария (лат. sanіtas - денсаулық) - санитарлық-гигиеналық және жұқпалы ауруларға қарсы шараларды белгілеп, оны жүзеге асыратын денсаулық сақтау саласы. Санитария қала, елді мекендердің тазалығын зерттеп, нақты гигиен.
Қайта өсірудің тиімділігін арттыру, зат алмасу процесінің бұзылуының алдын алу бойынша ветеринарлық-санитарлық шаралар әзірлеу. Міндеттерді іске асыру нәтижесінде 2018-2020 жылдары мыналар алынуы тиіс: 2018 жылы аймақтық ерекшеліктерді (мысалға, сала бойынша 2 шаруашылық субъектілерден кем емес) есепке ала отырып және жануарлардың денсаулығын қамтамасыз ету және алынған жануар төлдерін және олардың өнімділік деңгейін сақтау бойынша ғылыми-негізделген шаралар мен ұсыныстарды жасап шығара отырып, мал шаруашылығы салалары (ет және сүт шаруашылығы, құс шаруашылығы, қой шаруашылығы, шошқа шаруашылығы және т.б.) тұрғысынан жануарлар мен құс төлдерінің өнімділігі мен тіршілік ету деңгейінің төмендеуіне ықпал ететін себептерге талдау жүргізу. Төлдердің зат алмасу органы ауруларын, тыныс алу органдары мен ас қорыту органы ауруларын емдеу және алдын алу мақсатында жаңа фито-биопрепараттарды әзірлеу және ғылыми негізді түрде қолдану. Кетозаны емдеу және оның алдын алу үшін отандық дәрі-дәрмектерді әзірлеуде кетозды диагностикалау экспресс әдісін енгізу. Сиырларда ПТР-РФҰП талдау әдісімен ұрықтылық гаплотипін тасымалдаушыларды жою, зиянды өзгерістерді (мутация) тасымалдағыштардың Реал Тайм ПТР диагностикасын әзірлеу. Тұқымдық бұқалардың шәуеттерінің ұрықтылығын тиімді бағалау әдістерін (ДНК үзінділеу, ядролық ақуызды анықтау) анықтау. 2019 жылы ірі қара мал мен буыз қойлардың кетозы мен остеодистрофиясы кезінде емдеу және алдын алу әдістерін әзірлеу; ауыл-шуарашылығы жануарлары төлдерінің тыныс алу органдары (бронхит, бронхопневмония) және ас қорыту органдары (диспепсия, гастроэнтерит) ауруларын емдеу және алдын алу үшін жаңа дәрі-дәрмектер әзірлеу.
Гастроэнтерит (көне грекше: γαστρός - «асқазан» и көне грекше: ἔντερον - «ішек»), немесе инфекциялық диарея - асқазан мен ащы ішектің қабынуы. Гастроэнтериттің жедел және созылмалы екі түрі болады. Егер тоқ ішектің қабынуы қосылса - гастроэнтероколит деп диагноз қойылады.
Жоғары өнімді сиырлардың ұрықтануын бағалаудың молякулярлық-генетикалық әдістерін әзірлеу, кетоздың ұқпақ жаңғырту қызметіне, емшектің қабыну ауруына және сүттің технологиялық қасиетіне субклиникалық және клиникалық түрлеріне кері әсерін зерттеу. Жыныс инфекциясының ПТР диагностикасы, тиімді емдеу сызбасын әзірлеу. Ірі қара малдың аяқтары ауруы терапиясының тиімді әдістерін әзірлеу. 2020 жылы дәрілік өсімдіктерден 3 фито дәрі-дәрмектер әзірлеу; 2 биологиялық дәрі-дәрмек әзірлеу. ҚР шаруашылық субъектілеріне құндылығы анықталған дәрі-дәрмектерді енгізу. Кетоздың алдын алу, сауынды және сиырлардың ұрық беру қызметін арттыру үшін ұзартылған әрекетте қолданатын дәрі-дәрмектер шығару. Генотиптеу арқылы ұрпақ жаңғырту қызметін болжау әдістерін енгізу. 4. Жануарлардың аса қауіпті аурулары бойынша заманауи вакциналық және диагностикалық дәрі-дәрмектерді өндіріске енгізу бойынша ғылыми-техникалық қолдау және әзірлеу Өнеркәсіп өндірісіне, жануарлар мен құстардың аса қауіпті жұқпалы ауруларына (нодулярлы дерматит, құтыру, ұсақ күйіс қайыратын жануарлардың обасы, аусыл, ақшелек (топалаң), қойлардың қабынба безгегі, құстардың жоғары патогенді тұмауы, лейкоз, туберкулез, моракселез, эхинкоккоз) қарсы заманауи вакциналық және диагностикалық дәрі-дәрмектер енгізу бойынша ғылыми-техникалық қолдау және әзірлеу. Міндеттерді іске асыру нәтижесінде 2018-2020 жылдары мыналар алынуы тиіс: нодулярлы дерматит, құтыру, ұсақ күйіс қайыратын жануарлардың обасы, аусыл, ақшелек (топалаң), қойлардың қабынба безгегі, құстардың жоғары патогенді тұмауы, лейкоз, туберкулез, моракселез, эхинкоккозға қарсы вакциналық жәненемесе диагностикалық дәрі-дәрмектерді әзірлеу және шығару. 2018 жылы ғылыми-зерттеу жұмыстарын, өндірістік құндылықты анықтау, мемлекеттік тіркеу, жүргізу және 3 дәрі-дәрмектен кем емес олардың өнеркәсіптік өндірілу технологияларын пайдалануға енгізу.
Мемлекеттік тіркеу - тіркеуші органның заңи тұлғалардың немесе шетелдік кәсіпорындардың құрылу фактісін, меншік құқықтары мен басқа да құқықтарды, шарттарды, т. б. есепке алу рәсімі. Қазақстанда меншік құқығы, шаруашылықты жүргізу құқығы, жедел басқару құқығы, жерді жылдан астам мерзімге пайдалану құқығы, кепілзаттар, ипотекалар, ренталар, жылжымайтын мүлікке құқықтар міндетті түрде тіркеуден өткізіледі. Тіркеу тәртібі, рәсімі, ақысы әрбір жағдайда заңдармен белгіленеді.
2019 жылы өткен жылға қосымша ретінде 4-тен кем емес дәрі-дәрмектің құндылығын анықтау және мемлекеттік тіркеу. 2020 жылы өткен жылға қосымша 4-тен кем емес дәрі-дәрмектің шығарылуын ұйымдастыру. «Қарқынды егіншілік және өсімдік шаруашылығы» арнайы бағыты бойынша (зерттеу бағытына байланысты) ҒЗТКЖ келесі міндеттерді шешуі қажет: 1. Күйзелісті жағдайына бейімделген, әлемдік жаңа өнімді гендік қорларды қолдану арқылы орта құру негізінде, бидай сұрыптар өнімдерінің жоғары сапасымен ҚР АӨК тиімділігін арттыру, сонымен қатар өндіріске қолдануға рұқсат етілген сұрыптарды енгізу Жаңа құнды әрі маңызды қалыптардың жасалуына септігін тигізетін селекцияға арналған, жоғары бейімделу қасиеттері бар бидайдың тектік және мағлұмат қорын құру және сақтау Селекциялық көшеттіктердегі тұрақты, биотикалық және абиотикалық факторларға төзімді бидайлар қатарын үдетілген іріктеуін кешенді бағалау және енгізу Андрогенды технологияларды қолдана отырып F1 гибридтерінен дигаплоидты бидай қатарларын алу және оларды селекциялық көшеттіктерде көбейту. Отандық, бәсекеге қабылетті, жоғары өнімді және ортаның стресс факторларына төзімді сорттарды шығару: а) жаздық жұмсақ бидайдың (орта піспелі, құрғаққа төзімді сұрыптар потенциалды өнімділігі 22-35 цга жететін ҚР солтүстік өңірлеріне қолайлы);
Потенциал (потенциалдық функция) - физикалық күш өрістерінің кең көлемді тобын (электрлік, гравитациялық, т.б.) және физикалық шамалардың вектормен көрсетілген өрістерін (сұйықтық жылдамдығының өрісі, т.б.)
б) жаздық жұмсақ бидайдың (аязға төзімді, аурулармен зиянкестерге төзімді сұрыптар, орташа өнімділігі 25-30 цга дан төмен емес); Қолдануға жіберілген бидай сұрыптарының бастапқы тұқым шаруашылығын дамыту және кондициондық тұқымдарын өндіру. 2. Астықты тұрақты өндіру үшін, сонымен қатар өндіріске қолдануға рұқсат етілген сұрыптарды енгізу үшін азықтық және азық-түліктік бағыттағы арпаның жоғары өнімді, бейімді сұрыптарының жаңа бастапқы өнімін тарту арқылы жасау Арпа өнімділігі мен бейімделуі бойынша селекциялық гендік қордың бағалы нысандарын пайдалану үшін құру, құжаттау және беру. Арпаның әр түрлі бағыттарын пайдалану үшін жаңа будандық популяция алу; Арпаның иммунологиялық және технологиялық сапасын бағалау негізінде перспективтік нөмірлерін іріктеу. Арпаның жаңа сорт өнімділік деңгейімен сұрыптың бәсекеге қабілеттілігін құру: тәлімдік жер үшін – 15,0-25,0 цга, суарылмайтын жер үшін – 25,0-35,0 цга, суарылатын жер үшін 35,0-45,0 цга.
Сорт - тұқым қуалайтын морфологиялық, биологиялық және шаруашылық белгілерімен қасиеттері ұқсас, сұрыптаудың нәтижесінде шығарылған бір түрге жататын даралар жиынтығы.
Бастапқы тұқым шаруашылығының арпа сортын пайдалануға, жоғары репродукциялы тұқым өндірісіне жол берілді. 3. Күйзелісті орта факторларына төзімді, жаңа жоғары өнімді, әлемдік биотүрленуді қолдану арқылы елдің әртүрлі аймақтары үшін сояның жоғары сапалы сұрыптарын жасау және енгізу Сояның жоғары бейімделген қасиеттерімен бастапқы гендік қор материалдарын қалыптастыру және сақтау (орта мерзімді технологиясы). Соя желісінің селекциялық процессінің толық схемасын сынау және Қазақстанның солтүстігі үшін сояның өте тез пісетін түрін, шығысы үшін тез пісетін түрін, оңтүстік-шығысы үшін орташа пісетін және оңтүстігі үшін кеш пісетін түрін бөлу. Сояның мақсатты будандық популяциясын алу. Соя тұқымының бөлінген үлгілерінен биохимиялық құрамын анықтау: май мөлшерін, протеин және трипсиннің баяулатқышын.
Биохимия, биологиялық химия - тірі организмдердің химиялық құрамын, ондағы биохимиялық қосылыстардың синтезделіну жолдарын, заңдылықтары мен қасиеттерін, молекулалық құрамын, жасушалардың биологиялық, биохимиялық және физиологиялық қызметін зерттейтін ғылым.
Селекциялық процессте сояның жоғары өнімді және төзімді үлгілері үшін молекулалық маркерлерді енгізу. Соя сортын құру (солтүстік өңірі үшін – өте тез пісетін түрін, өнімділігі 20 цга төмен емес; шығыс өңірі үшін – ерте пісетін және орташа пісетін сорты, бұршақтардың қысқартылған кезең құюы, көктем және күз үсіктеріне шыдамды сорты, өнімділігі 35 цга төмен емес; оңтүстік өңірлер үшін – кеш пісеті және орташа пісетін сорты, жоғары температурада бұршақтардың жарылуға тұрақтылығы, өнімділігі 45 цга төмен емес, ақыз мөлшері 40-42 төмен емес). Соя сорттарын әр түрлі топтарда пісіп-жетілуі бойынша суару және тәлімі жағдайында технологиялық әдістемелер әзірлеу. ҚР барлық өңірлері үшін соя сорттарының өндірісінің жоғары сапалы бірегей және элиталық тұқымына жол берілді. 4. Жоғары азықтық артықшылықтары бар көп жылдық шөптердің жоғары өнімді сұрыптарын: суару және экспарцет жағдайларында тез өсетін көп шабындықты жоңышқалар, азот жинақтау қабілеті жоғары, құрғақшылыққа төзімді түйе бұршақтар, дала мен жартылай шөлейт аймақтарға бейімделген еркекшөптер Дүние жүзілік және отандық жем-шөп дақылдарының коллекцияларын скрининг және экономикалық құндылық қасиеттерінің жиынтығында жоғары өнімді үлгілерді бөлу.
Бұршақ (лат. Pisum) - бұршақ тұқымдасына жататын біржылдық және көпжылдық шөптесін өсімдіктердің бір туысы.
Көпжылдық мал азығы шөптері бойынша электронды деректер базасының каталогын жасау (IT-технологияларды пайдалану). Бидай құрамы, саинфин, тәтті жоңышқа және жоңышқа жаңа гибридті популяциялардыбқұру; Селекция процесі мен экологиялық сортты тестілеу негізінде құрғақшылыққа төзімді, бидайдың өнімді санын бөлу; құрғақшылыққа төзімді, сафиннің, тәтті жоңышқа мен жоңышқа азотты бекітетін сандардың өсу қабілеттілігімен. Қазақстанның әртүрі
1   2   3   4   5


жүктеу 0.63 Mb.