Главная страница
Контакты

    Басты бет


«Журналистика» мамандығына арналған

жүктеу 491.51 Kb.



жүктеу 491.51 Kb.
бет1/3
Дата14.03.2019
өлшемі491.51 Kb.

«Журналистика» мамандығына арналған


  1   2   3
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ 3-деңгейдегі СМЖ құжат ПОӘК ПОӘК 042 -18-15- 1. 902-2014 « Журналистің сөйлеу мәдениеті» пәнінің студентке арналған оқу-әдістемелік кешені 18.09.
Мемлекет - белгілі бір аумаққа иелік етіп, сол жердегі халықтың еркін дамуына мүмкіндік беретін, қоғам табиғатынан туындайтын ортақ істерді атқаруға қажетті басқарудың жоғарғы дәрежеде ұйымдасқан жүйесі, саяси билік ұйымы.
Қала, шаһар - тұрғындары өнеркәсіп, сауда, қызмет көрсету орындарында және ғылыми, мәдени, басқару мекемелерінде жұмыс жасайтын, халқы тығыз орналасқан ірі елді мекен. Әдетте қала Тұрғындар районы, Өнеркәсіп районы, Сауда районы, кейбірінде Әкімшілік басқару районы секілді негізгі райондарға бөлінеді.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі - Қазақстан Республикасының Үкіметі құрамына енетін орталық атқарушы органы.
2014 жылғы № 1 басылым 050504 «Журналистика» мамандығына арналған « Журналистің сөйлеу мәдениеті» пәнінің ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАР СЕМЕЙ 2014 Мазмұны 1.
Маман - ұйымның инженерлік-техникалық, экономикалық және басқа да жұмыстарымен айналысатын қызметкері. Маман, әдетте, жоғары немесе арнаулы орта білімді болады. Атап айтқанда, агроном, бухгалтер, геолог, инженер, математик, механик, техник, физиолог, суретші, экономист, энергетик, мұғалім, дәрігер, т.б.
Глоссарий............................................................................................................3 2.
Глосарий - белгілі бір шығармада кездесетін, сирек қолданылатын сөздердің түсіндірме сөздігі. .
Дәрістер...........................................................................................................3-37 3. Практикалық сабақтар.................................................................................38-39 4.
Сабақ - бір пәнді оқытуға арналған оқу сағаты; мектептегі оқу жұмысын ұйымдастырудың негізгі түрі.
Курс жұмысы және дипломдық жоба.............................................................39 5. Студенттердің өздік жұмысы.....................................................................39-40 1 ГЛОССАРИЙ Директор – редакцияның техникамен қамтамасыз етілуіне, типографияға және газеттің таралуына жауап береді Бас редактор – газеттің мазмұнына, редакциялық мақалаларға жауап береді Редактор – эдиториалист – редакцияда отырып, тілшілер әкелген материалды әдеби өңдеумен айналысады Концерн – бір қаржылық бақылауға бағынатын сан-салалы тізбек компаниялар Конгломераттар – коммерциялық қызметтің әр түрін қамтитын кәсіпорындар Тізбек – бір адамға қарайтын газет-журналдар Гибридтік иелік – масс-медианың әр түрінің, яғни газет-журнал, радио және телестанциялардың бір адамның иелігінде болуы Вертикальді интеграция – медиабизнестің барлық саласына ықпал етуге ұмтылыс Информация – ақпарат Бульварное пресса – (сары басылым) өтірік, өсек-аяң мәліметтерді таратушы мерзімді басылымдар Лид – соңынан басына қарай қысқарту «parel» – сөйлеу «Information» – мағлұмат беру «Semantikos» – құрылған «descriptio»– баяндау, бейнелеу 2 ДӘРІСТЕР 1-Дәріс.
Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.
Орыс журналистиканың бастау көздері. ХХғ. 20ж. отар империялар сияқты Англияда енгізілген халықтардың ұлт – азаттық көтерілістері өрістеді. Осыған орай өз азаттығын сақтап қалу үшін үстеме мекемелер өз мүмкіндіктерін сарқа пайдаланды. Сондай мүмкіндіктердің ең қолайлысы радио болды. Бұл «қысқа толқынды насихат» деп аталады. Барлық елдерде отарлық мүддеге орай қысқа толқында хабар тарату жүзеге асыру болды. БИ-БИ-СИ өзінің отар елдеріне қысқа толқындағы алғашқы хабарларын 1927ж. ноябрь айында бастаған. Бұл тәжірибелік хабарлар болды. 1932 ж. бастап өз хабарларын тұрақты бере бастайды. Британ империясы осы жылдан бастап 17.12- айда Британиялық империялық қызметі құрылады. БИ-БИ-СИ-дің өз қызметін 5 аймаққа арнайды, өзіне керек шикізат бар елдерге. Үндістан, Австралия, Оңтүстік Африка, Батыс Америка, Канада болды. Мұндағы мақсаты империяның ісін Жан – жақты насихаттай отырып, оның бірлігін сақтап қалу. БИ-БИ-СИ өмірге келгеннен бастап, Британ өмірін, салтын, мәдениетін, тілін насихаттады. Бұл өз кезегіндегі қысқа толқындағы концепция еді. Сондықтан, бұл концепция көп елдерді жаулап алды. Хабарлар тек ағылшын тілінде берілді.
Африка - аумағы жағынан Еуразиядан кейінгі орынды алатын құрлық, дүние бөлігі.
Шикізат бұрын еңбек әрекетіне түскен және одан әрі өнделуге тиіс еңбек заттары (мысалы, қазылған кеніш, қырқылған жүн); әдетте, шикізат қайсыбір өнеркәсіп саласына: жеңіл, тамақ, т.б. арналған деп ұғынылады; табиғи ресурстардың, негізінен, пайдалы қазбалардың өндірісте пайдаланылатын бөлігі.
Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.
Британ империясы (ағылш. Brіtіch Empіre) - Ұлыбритания мен оның отар иеліктерінің жалпы атауы. Термин ретінде 19 ғ-дың 70-жылдарынан бастап қолданыла бастады. Англия ең алдымен Ирландияны басып алды. 16 - 17 ғасырларда теңізде үстемдік жүргізу үшін алдымен Испанияның, кейіннен Голландияның соғыс флотын талқандап, Португалия мен оның отарларын өзіне тәуелді етті.
Ағылшын тілі (ағылш. English, English language) - Үндіеуропа тілдері жанұясының батыс герман тобына жататын тіл. Ағылшын тілі ежелгі тіл болып есептеледі, ол қазіргі Ұлыбритания аумағын ежелде басып алған Англосаксондардың тілі, бірақ жауланған кельттердің тілдері де әсерін тигізген.
Радионы қаражатпен Сыртқы істер министрлігі қамтамасыз етті. Англияның халықаралық радио хабарларының басқа елдерде берілуі оның үстемдігінарттырды. 20ж. аяғы мен 30ж. басында басқа тілде хабар тарату күн тәртібіне қойылды. Сол мақсатпен Араб радио қызметі дүниеге келді. Ол Англия мен Италия арасындағы жанжалдан кейін – ақ жұмыс істеп кетті. Бұған «Кайэр» радиосы арнайы екі диктор шақырып алып, ақпарат оқытты. Осы хабарлар мен қоса сол елдің қайраткерлерінің сөзі берілді, әсіресе, діни тақырыптағы хабарлар таратылды. Олардың арнайы рубрикаларыболды, арнайы дін басыларын сөйлеткен. Рамазан айында БИ-БИ-СИ ерекше хабарлар дайындап беріп отырды.
"Еңбек" - өзінің тұтынушылығын қамтамасыз етуге қажетті бүкіл заттар жиынтығын жасайтын адам әрекетінің негізгі формасы.
Блок тақырыбы (Заголовок блока; block header) - блоктың басында орналасып, ол жайлы мәліметтер беретін және операциялық жүйеде қолданылатын арнайы жазба. Мысалы, блок тақырыбында оған кіретін логикалық жазбалар саны көрсетілуі мүмкін.
Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
Рамазан - (араб.: رمضان‎ - рамадан, ислам күнтізбесінің 9-шы айы) - Хижра күнтізбесінің тоғызыншы айы. Бұл айда мұсылман бір ай бойы ораза тұтады. Яғни, таң сәреден күн батқанша ішіп-жеуден, жыныстық қатынасқа барудан, түрлі жаманшылық атаулыдан өзін пәк ұстап, күнә істерді тоқтатады.
Осы діни хабарлар арқылы араб елінің сеніміне кірді. Бақылау сұрақтары: 1. Журналистиканың бастау көздері 2. Еуропадағы кітап басу ісінің дамуы 3. Алғашқы газеттердің пайда болуы Ұсынылатын әдебиеттер: 1. С.Қозыбаев, А.Рамазан, Қ.Аллаберген Әлем баспасөзінің тарихы 2. Папов Ю.В. Теофраст Ренодо – основатель французской журналистики Вестник МГУ. Серия журналистики.1978 № 2-Дәріс. Ғаламдану және Ресей БАҚ-ы БАҚ қызметін реттеу. БАҚ туралы заңдар. БАҚ туралы демократиялық он елдің: Австрия, Ұлыбритания, Германия, Испания, Канада, Нидерланды, Норвегия, АҚШ, Франция, Швецарияның конституциясы мен заңдары. Европа конвенциясындағы сөз бостандығы мен Европа Одағындағы адам құқықтары мен баспасөз туралы заң.
Еуропа (гр. Ευρώπη, семит тілінің “эреб” - “батыс” сөзінен шыққан, Ежелгі Грекияда Эгей теңізінің батысындағы жерлер осылай аталған) - Еуразия құрлығының батысын алып жатқан дүние бөлігі. Азиямен бірге Еуразия құрылығын құрайтын әлем бөлшегі.
Конституция, Ата Заң ( латынның лат. constitutio - яғни «құрылым» сөзінен шыққан) - Мемлекеттің негізгі заңы, елдегі барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңды күшке ие заң немесе заңдар тобы.
Адам құқықтары - адамның өз мүдделерін заң шеңберінде жүзеге асыру мүмкіндігі. Адам құқылары табиғи және әлеуметтік болып екіге бөлінеді. Табиғи құқықтар дегеніміз - адамның тіршілік етуінен туындайтын (мысалы, өмір сүру, еркіндікке жету, жеке басына тиіспеушілік т. б.)
Батыс елдері журналистикасындағы әдеп нормалары. Журналистердің кәсіби әдеп кодексі. Батыс журналистикасында ішкі бақылау ретіндегі баспасөз жөніндегі кеңестің, омбудсменнің қызметі. Үкіметтің бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара әрекеті: баспасөз конференциясы, брифинг т.б. Әртүрлі елдердегі ақпаратқа қол жеткізу мәселелері. Европа одағына мүше елдердің БАҚ ашықтығына байланысты қарама-қайшылықтар. Бақылау сұрақтары: Журналистика – батыс демократиялық қоғамның «төртінші билігі» БАҚ-ты қаржыландырудың дәстүрлі көздері мен оның қазіргі шетел БАҚ-тағы трансформациялаудағы негізгі бағыттары Аудиовизуалдық бұқаралық ақпарат құралдарының құқықтық және экономикалық аспектілері Ұсынылатын әдебиеттер: 1.
Құрал (Инструмент; лат. instrumentum - құрал, қару) - 1)адам еңбегінің құралы немесе өнеркөсіптік кәсіпорын жағдайындағы жұмысқа арналған машинаның атқарушы механизмі.
Экономика (гр. Οικονομία - үй шаруашылығын жүргізу өнері) - материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну үрдісі кезінде адамдар арасында пайда болатын өндірістік қатынастар.
Материалы о зарубежных СМИ в 1990-2000. Вестник МГУ серия Журналистика 1991-2003.№ 4-6 2. Р.Бегімтаева Қазіргі шетел журналистикасы А.,1999ж. 3-Дәріс. Орыс журналистикасындағы интерактивтілік, цифрлық және бірігу процестері. БАҚ– мемлекеттік-монополистік капитализм жүйесінің бір бөлігі. Капиталдың БАҚ-на ықпалы. Заң шығарушы, сот және орындаушы биліктің БАҚ-на әсері. БАҚ экономикасының реттелуі. Материалды жариялау мен ақпаратқа жету құқының шектелуі. Баспасөзбен эфирді әкімшілік тарапынан бақылау, ақпараттар легіне манипуляция жасау. Мемлекеттің ақпараттық қызметі. Мемлекеттің бұқаралық ақпарат құралдарына ықпал ету механизмі. Мемлекеттің мемлекеттік емес ақпарат құралдарына ықпал ету тетіктері. Бұқаралық ақпарат құралдары мен саяси партиялар арасындағы қарым-қатынас мәселесі. Саяси партиялардың бұқара санасы мен іс-әрекетіне әсер ету механизмінде БАҚ-тың алатын орны. Дін және бұқаралық ақпарат құралдары. Діни басылымдарға тән ерекшеліктер Бақылау сұрақтары: Нарықтық экономика жағдайында шетел ақпарат құралдары концентрациясының оң және теріс жақтары Саяси партиялардың бұқара санасы мен іс-әрекетіне әсер ету механизмінде БАҚ-тың алатын орны Ұсынылатын әдебиеттер: 1.
Механизм (гр. mehane - құрал, мәшине) - бір немесе бірнеше қатты денелерді басқа қатты денелер арқылы қажетті қозғалысқа келтіретін денелер жүйесі. Механизм құрылымдық белгілері бойынша топсалы (иінтіректі), бағдартқышты, тісті, сыналы, бұрамалы, ыңғайландырғыш, арнайы, шыбық қысқыш, иілгіш буынды, гидравликалық, пневматикалық және электрлі құрылғылары бар және т.б.
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.
Вартанова Е.Л. Европейский Союз в поисках информационноги обществаВестник МГУ, серия Журналистика 1998.№2,3 2. Беглов С.И. Британская печат на исходе века. М.,1995 3. Засурский Я.Н. Информационное общество в рамках международного сотрудничества Информационное общество.2000. № 6 4-Дәріс. Ресей баспасөзінің аудиторияға ақпараттық әсер ету әдіс-тәсілдері. Ақпараттық жарылыс: ақпараттар ағынының толассыз өсуі, оның ғаламдануы, байланыстың «ескі» құралдарын жаңарту, жаңа құралдардың пайда болуы, олардың одақтасуы (бейнетелефон, телегазет, телефакс, т.б.) БАҚ мемлекеттік монополистік капитализм жүйесіндегі ерекше еңбек бөлінісі бар өндірістің жеке тармағы. Телевизия, радиохабар тарату және баспасөз, ақпарат және жарнама агенттіктері – ақпараттық шикізатты өндіретін және өңдейтін ерекше мекемелер;
Жарнама, реклама (франц. reclame, лат. reclamo - жар саламын) - тауарлардың, қызмет көрсетудің тұтынушылық қасиеті туралы ақпарат беру және оған деген сұранысты көбейту мақсатында таратылатын хабарлама; белгілі бір адамдар, ұйымдар, әдебиет пен өнер шығармалары туралы хабар таратып, оларды әйгілеу.
Радиохабар тарату - көпшілік тындаушыларға арнап радио арқылы хабар (сөз, музыка және баска ақпарат) тарату; қалың бұқараға үгіт-насихат жүргізудің, жедел ақпарат таратудың негізгі құралы. Хабар тарату орындарынан тыңдаушыға дейін хабар радиотаратқыш - кеңістік - радиокабылдағыш жолымен жеткізіледі.
«паблик рилейшнз» - қоғаммен қатынас жөніндегі компаниялар және үкіметтік насихат ұйымдары. Шетелдік БАҚ жүйесіне жалпы сипаттама. Сапалы, танымал және аралас газеттер бөлінісі, олардың спецификасы. Шетел журналдарының типологиясы. Ақпарат агенттіктері. Пресс синдикатор жүйесі. «Паблик рилейшнз» жүйесі. Бақылау сұрақтары: Байланыстың «ескі» құралдарын жаңарту, жаңа құралдардың пайда болуы Сапалы, танымал және аралас газеттер бөлінісі 3. «Паблик рилейшнз» және үкіметтік насихат ұйымдары. Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Дэннс Э., Мэррил Д. Беседы о масс-медиа. М.,1997 2. Журналистика в буржуазном обществе. ред. Засурский Я.Н. м., 1976 3. Материалы о зарубежных СМИ в 1990-2000. Вестник МГУ серия Журналистика 1991-2003.№ 4-6 5-Дәріс. Ресей журналистиканың теориялары мен доктриналары Топтық журналистика. «Шикізаттық» материалды дайындау. Репортер-зерттеушілер. Журналистің өз пікірін білдіру мүмкіндігі. Комментаторлық репортаж. Фактілерді беру тәртібі. «Ньюз стори». Иллюстрация. «Таймстайл». Сөз бен сөйлемнің инверстирленген тәртібі. Неологизмдер мен «койнаждар». Қыстырма сөз, жаргондарды пайдалану. Журналистің насихаттық қызметі. Зерттеушілік журналистика. Статистикалық деректер мен фактілерді зерттеудегі компьютерлік бағдарламалар. Журналистік зерттеудегі социологиялық әдістер.
Факт - әр уақытта ешқандай шартсыз ақиқат болатын айтылым. Пролог тілінде қарастырылады. Шынымен болған, ойдан шығарылмаған оқиға, жағдай, құбылыс; берік тағайындалған білім; қандай да бір болжамды тексеру болып табылатын қандай да бір қорытынды, түйін үшін қызмет ететін тәжірибедегі мәліметтер.
Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.
Әлеуметтану - қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым. Әлеуметтану фактілерді, үдерістерді, қатынастарды, жеке тұлғалардың, әлеуметтану топтардың қызметін, олардың рөлін, мәртебесі мен әлеуметтану мінез-құлқын, олардың ұйымдарының институты.
Мичиган университетінің ғалымдары журналистикалық зерттеу туралы.
Ғалым (араб.: عالِم‎ - а́лим) - сөзі арабтың а́лим: (дінді) оқыған, оқымысты адамдарына арнап қолданылатын сөзі.
Бақылау сұрақтары: Журналистік зерттеудегі социологиялық әдістер «Ньюз стори». Иллюстрация. «Таймстайл» Топтық журналистика деген не Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шиллер Г. Манипуляторы сознанием. М,1983 2. Майн Х. СМИ в ФРГ. Германия. «Коллоквиум». 1995 3. Урина Н.В. Итальянская журналистика в 1945-1990г.г. М., 1999 6-Дәріс. Әлемдік ақпарат тарату жүйесіндегі «ИТАР-ТАСС» агенттігінің рөлі Қазіргі халықаралық қарым-қатынастарда теке-трестіктен әріптестікке қол жетіп отырған кезеңде әлем бұқаралық ақпарат құралдарына қатты назар ауып отырғандығы белгілі. Сондықтан халықаралық қарым-қатынастардағы БАҚ роліне айрықша көңіл бөлініп, жаңа халықаралық тәртіп қалыптастыру жайлы айтылады. «Информацияның екі ағымы» теориясы кеше және бүгін қалай көрініп отыр Баспасөздің төрт теориясы Батыс журналистикасында жетекші орын алады. 1956 жылы дүниеге келген бұл теория қазіргі түсіністік жағдайда жаңаша сипатқа ие болып отыр. әсіресе советтік коммунистік теория қазіргі кезде Батыс пен ТМД елдері ғалымдарының ортақ тақырыбына айналды.
Кезең - тау жотасы қырқаларының биік бөліктері мен кейбір төбелердің аралығында орналасқая ояң бөліктер. Олардың едәуір белігі тау жоталарының бір жағынан екінші жағына өтуге мүмкіндік туғызады. Кезең - тектоникалық немесе эрозиялық-денудациялық генезисті тау жотасы төбелерінің аралығындағы қырқалар; бар өрісіндегі жоғары қысымды екі атырап пен төмен кысымды екі атыраптың арасындағы кеңістік.
Коммунизм (лат. Communis - «ортақ») - болашақтың қияли көрінісін; кейбір саяси партиялар мен қозғалыстардың идеологиясын; ерекше өмір салтын білдіретін ұғым.
Осы теорияның әр кезеңдегі мәні. Батыста радио мен теледидарға қатысты да өзіндік доктриналар қалыптасқан.
Теледидар - телехабар бағдарламаларындағы бейне мен дыбыстық сүйемелдеудің радио сигналдарын күшейту мен түрлендіруге арналған теле, радиоқабылдағыш теледидар түрлі түсті, ақаласықара кескінді, стационарлы және тасымалды болып ажыратылады.
Кезінде біз оларға сын көзбен қарағанымызбен, қазіргі кезде бұл қағидалардың бізде де көрінісі бар. Батыстағы журналистиканың дамуына үлес қосқан зерттеушілер жайлы. Олар: Петерсон, Шрамм, Фаттерелло, Довифат, т.б. АҚШ, Англия мен Франция, Италия, Жапония сияқты елдердегі журналистиканың концепциялары, олардың қазіргі жағдайы. Бақылау сұрақтары: Батыста радио мен теледидарға қатысты да өзіндік доктриналар Петерсон, Шрамм, Фаттерелло, Довифат қағидалары Қазіргі халықаралық қарым-қатынастардағы әлем бұқаралық ақпарат құралдарының рөлі Ұсынылатын әдебиеттер: 1. Шарончикова Л.В. Печать Франции (1980-90 г.г.) М., 1995 2. С.Қозыбаев, А.Рамазан, Қ.Аллаберген Әлем баспасөзінің тарихы А.,1998 3. Р.
Жапония (жап. 日本) (“Күншығыс елі”) - Шығыс Азия жағалауларына жақын маңдағы Тынық мұхит аралдарында орналасқан мемлекет. Ел 6852 аралдардан тұрады. Ең үлкендері: Хоккайдо, Хонсю, Сикоку, Кюсю. Жер аумағы 372,2 мың км2.
Тарих (көне грек. ἱστορία -сұрастыру, зерттеу) - адамзат баласының өткенін зерттейтін қоғамдық ғылым.
Бегімтаева Қазіргі шетел журналистикасы А.,1999ж. 7-Дәріс. Ресейдің қоғамдық қарым-қатынастары жүйесіндегі журналистикасының ықпалы Халықаралық журналистика тәжірибесі: Бүкіл әлемде болып жатқан қазіргі заманғы зор өзгерістерге байланысты журналистика да жаңа көзқарасты, жаңа ұғымды, жаңаша ойлауды қажет етеді. Уақыт өткен сайын ішкі –сыртқы саясат баспасөз, радио мен тележурналистиканың алдына тың міндеттерқояды. Бұл орайда журналистиканың интеллектуалдық тәжірибесін қолданбай болмайды. Әсіресе, бұл салада халықаралық тәжірибелерге ерекше назар аударып отыру қажет. Мәселен, дамыған шетелдерде бүгінгі ақпарат құралдары қалай жұмыс істейді, соған назар аударған жөн. Ол үшін олардың жұмысына, журналистік творчествосына талдау жасап, қорыта білу қажет. Мұндай тәжірибе алмасуматер-р беруге пайдасын тигізеді. Газеттің, радио мен хабар-ң мазмұны мен характерін, тақырыбын, идеясын түрлендіруге, дамытуға әсер етеді. Қоғамның моральдық-сачси ахуалын жақсартуға, ескі ұғымда қалып қоймай, жаңа-ы дұрыс қабылдауға мүмкіндік береді. Халықаралық тәжірибе мен жетістіктерге сүйену әрбір журналистің немесе коллективтің жетістігін онан сайын толықтыруға, дамытуға игі әсер етеді. Әрине, шетел журналистикасына назар аударғанда бәрін бірдей ала беру, үйрене берудің негізі жоқ. Ең жаңашыл, бұрын айтылмаған нәрселерді таңдау керек. Алдымен халыққа не қажет және нені айту керек, соны байқаған дұрыс. Бұл үшін өткен мен жаңаны, сондай-ақ өзімізде не бар, не жоқ соны біліп барып ажырата білу керек. Қажеттісін алып, қажет емесіне сын көзбен қараған дұрыс. Бұрын біздің лде шетел журналистикасына назар аударылмайтын. Ал бүгінде бәрі басқаша. Халықтық қатынастар бейбіт түрде, бірін-бірі түсінушілік жағдайда дамыпкеледі. Бұл орайда ақпарат құралдары да өзгеріссіз қалуы мүмкін емес. Сондықтан мынаған назар аудару керек. БАҚ қай елде болмасын халықтық тәжірибеге сүйене отырып, бір-бірімен тығыз қарым-қатынаста ашық жұмыс істеуі керек. Бұл ретте геог-қ, ұлттық шекаралар шеңбері тосқауыл болмауы қажет. Әр ел өзінің тарихын, мәдениетін, тілін, ұлтын сақтай отырып, жер жүзілік цивилизацияға үлес қосуы тиіс. Әділдік, шындық, достық және гуманизмді қадірлеу керек.
Ізгілік (лат. Нumanitas - адам табиғаты) - адамның еркін ойлауының әр түрлі көріністерімен байланысты; оған сәйкес еркіндікті, адамның индивидуалдық дамуын уағыздайды.
Қоғамдық дамудың объективті заңды-н көрсетіп отыру қажет. Жер жүзілік прогресті дамытуға ақпарат құралдарыны белсенді қызметі қажет. Экология, атом қарулары зардаптарын жоюға, соғысты болдырмауға баспасөз РВ, ТВ ерекше қызмет етуі тиіс. Әлемдік хабар-ң оперативтілігін жақсартуға ұмтылу керек. Бұл орайда көптеген елдер бірлесе әрі тұрақты жұмыс атқаруы жөн. Үкіметпен бірге халықтық дипломатияны дамытуға ақпарат құралдары белсене араласуы қажет. «Дөңгелек үстел», «телекөпірлер» арқылы жер жүзілік маңызды оқиғалар мен бейбітшілік инициативаларды дер кезінде жариялап, көрсетіп, насихаттап отырған дұрыс. Әрбір елдің ақпарат құралдары өз тәжірибесіне қоса, халықтық журналистика тәжірибесін біліп, зерттеп, одан әрі даму жолында пайдалана білуі керек. Әсіресе, қазір жер жүзі журналистикасында орын алып келе жатқан
  1   2   3

  • Британ империясы
  • Африка

  • жүктеу 491.51 Kb.