Главная страница
Контакты

    Басты бет


Internet желісінде жарнама

жүктеу 83.77 Kb.



жүктеу 83.77 Kb.
Дата16.09.2017
өлшемі83.77 Kb.

Internet желісінде жарнама



Internet желісінде жарнама
Касимов И.Р., аға оқытушы, техника ғылымдарының магистрі

Әбдрахман Ә.Ғ., «Информатика» мамандығы, 3-ші курс студенті

Турсунова Д.К., «Ақпараттық жүйелер» мамандығы, 2-ші курс студенті
Аңдатпа

Интернет желісіндегі жарнаманың мәні оның қоғамдағы алатын қоғамдық, экономикалық, маркетингтік және коммуникациялық рөліне байланысты.

Қатынасу, тілдесу (communication) - қатысушының екеуіне де ақпараттың түсініктілік шарты орындалған кезде бір қатысушыдан екінші қатысушыға ақпаратты жеткізудің екі жақты процесі; екі немесе одан да көп адамдардың әлеуметтік-психологиялық өзара әрекет ету процесі.

Маркетинг (ағылш. marketіng - рынок‚ базар‚ өткізу‚ сауда) - кәсіпорынның (фирманың, бірлестіктің‚ т.б.) тауар өндіру-өткізу және сауда жасау қызметін ұйымдастыру мен басқару жүйесі. Маркетинг нарық дамуының жай-күйі мен келешегін зерделеуге негізделеді, тұтыну мен өндіріс өніміне (тауарға‚ көрсетілетін қызметке) сұранымды қалыптастырады, табыс алу мақсатымен рынокта тауарлардың өткізілуін тездетуге бағытталады. Маркетинг - сұранымды жан-жақты зерделеп‚ болжау‚ жарнаманы пайдалану‚ өндірісті ынталандыру‚ сақтау мен тасымалдаудың осы заманғы тәсілдерін‚ тауарлардың тұтынушыға жетуіне жәрдемдесетін тех. және басқа түрлерін қолдану негізінде кәсіпорынның жаңа өнімді әзірлеу‚ өндіру мен өткізу жөніндегі ұйымдық-техникалық‚ қаржы‚ коммерциялық және басқа қызмет түрлері жатады.

Жарнама, реклама (франц. reclame, лат. reclamo - жар саламын) - тауарлардың, қызмет көрсетудің тұтынушылық қасиеті туралы ақпарат беру және оған деген сұранысты көбейту мақсатында таратылатын хабарлама; белгілі бір адамдар, ұйымдар, әдебиет пен өнер шығармалары туралы хабар таратып, оларды әйгілеу.

Ғылым (араб.: علم‎ (ілім) - білім, тану; лат. scientia - білім) - ақиқат жайлы объективті білімдерді жетілдіру мен жүйелеуге бағытталған адам іс-әрекетінің саласы. Жалпы мағынасы: жүйелік білім мен тәжірибе.

Экономика (гр. Οικονομία - үй шаруашылығын жүргізу өнері) - материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу және тұтыну үрдісі кезінде адамдар арасында пайда болатын өндірістік қатынастар.

Электронды жарнаманың қоғамдық рөлі оның адамдардың санасы, көзқарасы, пікірлері мен мінез-құлқының қалыптасуында әсерін тигізуінде. Сәннің, стильдің және дизайнның тенденциясын көрсету арқылы жарнама адамның эстетикалық кажеттілігіне әсер етеді.
Жарнама, реклама (франц. reclame, лат. reclamo – жар саламын) – тауарлардың, қызмет көрсетудің тұтынушылық қасиеті туралы ақпарат беру және оған деген сұранысты көбейту мақсатында таратылатын хабарлама;

Хабарлама (Донесение) - жоғары тұрған командирге (бастыққа, штабқа) белгілі бір мәліметтерді хабарлау мақсатына арналған жауынгерлік немесе қызметтік есеп-ақпарат құжаты. Соғыс жағдайында төмендегідей хабарламалар даярланады: жауынгерлік, барлау, байланыс бойынша, инженерлік және химиялық қамтамасыз ету, тыл бойынша және басқа.

Мінез-құлық - адамның тұрақты психикалық ерекшеліктерінің жиынтығы. Мінез-құлық тірі организмнің барлығына ортақ қасиет. Оның басты белгісі – тіршілік иесінің қимыл-қозғалысының түрлі деңгейдегі көріністері.

Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.

Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.

Тауар - қоғамда айырбастау, сатып алу-сату жолымен бөлінетін, құны бар еңбек өнімі, яғни материалдық-заттық пішіндегі өндірістік-экономикалық қызметтің кез келген өнімі, қажеттілікті қанағаттандыратын және базарға жұрттың назарын аудару, сатып алу, пайдалану не тұтыну мақсатымен ұсынылатын нәрселер, яғни сатып алу-сату, сатушы мен сатып алушы арасындағы нарықтық қатынастар нысаны.

белгілі бір адамдар, ұйымдар, әдебиет пен өнер шығармалары туралы хабар таратып, оларды әйгілеу. Сонымен қатар жарнаманың жылдам таратылуына интернеттің үлесі өте зор.
Интернет – әлемге хабар тарату мүмкіндігі, ақпарат тарату механизмі және географиялық орналасуына қарамастан қолданушылар мен олардың компьютерлерінің бірге жұмыс жасауы және өзара әрекеттесуіне арналған құрал және де ол ақпараттық құрылымды зерттеу және құру саласындағы ұмтылыстардың сәтті мысалдарының бірі болып табылады.

Жарнамалар қолданылу түрлеріне және жұмыстеу ерекшеліктеріне қарай мынадай топтарға бөлінеді.



  • Интернет-жарнама – Интернет желісінде орналастырылған жарнама.

    Механизм (гр. mehane - құрал, мәшине) - бір немесе бірнеше қатты денелерді басқа қатты денелер арқылы қажетті қозғалысқа келтіретін денелер жүйесі. Механизм құрылымдық белгілері бойынша топсалы (иінтіректі), бағдартқышты, тісті, сыналы, бұрамалы, ыңғайландырғыш, арнайы, шыбық қысқыш, иілгіш буынды, гидравликалық, пневматикалық және электрлі құрылғылары бар және т.б.

    Құрылым (лат. structura - түзіліс, орналасу, тәртіп) - объектінің тұтастығын, тепе-теңдігі мен негізгі қасиеттерінің сақталуын қамтамасыз ететін байланыстар мен қатынастар жиынтығы. Құрылым жүйе және элемент ұғымдарымен тығыз байланысты.

    Интернет Интернет (оқылуы [интэрнэ́т]; ағылш. Internet - International Network) - компьютерлік серверлердің бүкіләлемдік желісі.

    Интернет желісінде мекеменің тауарлары мен қызметтерін көпшілік клиенттерге көрсету негізгі мақсат болып табылады.

  • Медиа-жарнама – жарнама алаңы болып табылатын сайттарда мәтіндік графикалық жарнама материалдарын орналастыру.

    Графика - (гр. graphein, тырнау, жазу, салу дегеннен) Жазуда қолданылатын таңбалардың (әріп және тыныс белгілерінін) жиынтығы. Жазу танбалары жүйесі мен тілдін фонетикалық жүйесінің ара қатынасын, байланысын білдіреді.

    Көптеген белгілері бойынша бұқаралық ақпарат құралдарындағы (БАҚ) жарнамаға ұқсас келеді. Бірақ баннердің гиперсілтемесінің бар болуы және анимацияланған бейненің мүмкіндігі медиялық жарнаманың әсер ету мүмкіндігін аса кеңейтеді. Әдетте, медиялық жарнама баннерлік жарнаманың формасына ие болады.

  • Контекстік жарнама – графикалық жарнамалық материалдарды тұтынушыларға іздеу функциясын ұсынатын сайт беттерінде орналастыру. Бұл жарнама түрі іздеу нәтижелерінің жанында орналасады, ал белгілі бір жарнаманың көрсетілуі тұтынушының іздеу сұрауына байланысты болып келеді. Әдетте, контексттік жарнама тексттік жарнама формасына ие болады. Жарнама материалдары мен оларға сәйкес алаңдарды жарнамалық сервистің ӘОЖ 659.1=512.122 Акишова Н.А. (Қарағанды, ҚарМТУ) алгоритмі анықтайды. Контекстік жарнаманың түртармағы жоғарыда көрсетілген сәйкестік іздеу сұрауымен анықталатын «Іздеу жарнамасы» болып табылады.

  • Геоконтекстік жарнама – жарнамалық хабарлама қолданушыға карта аумағын қарау кезінде сұрау мазмұнын ескере көрсетіледі.

    Аумақ - құрлық бетінің өзіне тән табиғи, сондай-ақ адамның карекеті нәтижесінде жасалған қасиетгері мен ресурстары бар бөлігі. Ресурстардың ерекше түрлерінің болуымен - орналасуымен (ауданымен), географиялық орнының ерекшелігімен, табиғи ландшафтының өзіндік типтерімен, шаруашылыққа игерілу дәрежесімен, "қоғам қарекетінің кеңістіктік базисі" рөлін атқару қабілеттілігімен сипатталады.

    Мысалы аланың нақты бір аймағындағы сән салондарын қарап шығуға болады.

  • Вирустық жарнама – бұл қолданушыдан қолданушыға қарау үшін өз еркімен берілетін «тегін» жарнама. Қолданушылардың бір-біріне жарнама жіберуінің не қажеті бар? Жайдан-жай. Мақаламен немесе қызықты видеороликпен бөлісу. Жарнама неғұрлым тартымды және ерекше болса, оның вирустық әсері көбірек болады. Сол себепті де, халық тұтынатын тауарлардың ірі өндірушілері вирустық жарнама өндірісіне үлкен қаржы жұмсайды.

Электрондық пошта (е-маіl) – тұтынушыларға өзара ақпараттар мен алмасуға мүмкіндік беретін желілік қызмет. E-маіl көмегімен алға басу үшін мынадай әдістер қолданылады: Жазылушыларға жөнелтімдер. Мұндай хаттарды алушылар хабарлама алып отыруға өз қолдарымен жазылған және олардың кез келген уақытта одан бастартуға құқығы мен мүмкіндігі бар. Электрондық пошта арқылы жеке хаттар жөнелту уақыт және хатты адам басына телуді талап ететін директ-маркетинг құралы. Оның алдында адрестер жинау жұмысы жүргізіледі. Екінші жағынан хаттар, жіберушінің пікірі бойынша, ұсынылған тауарға немесе қызметке қызығушылығы жоғары аудитория өкілдеріне ғана жеткізіледі.

Электрондық жарнама тақтасы – мазмұны бойынша тұрмыстық жарнама тақталарына немесе жарнама газеттеріне ұқсас сайт. Сапасы бойынша олардан мазмұнының жедел жаңартылуы мен жалпыға ортақ қолжетімділігімен ерекшеленеді. «Электрондық жарнама тақталарының» жарқын мысалдары Қазақстандық «Крыша.KZ» және «Колеса.KZ» сайттары болып табылады. «Крыша.KZ» Қазақстан аумағында жалға берілетін немесе сатуға қойылған жылжымайтын мүлік туралы ақпарат береді, сонымен қатар бір аптаға дейінгі мерзімге тегін, одан көп уақыт аралығына ақылы түрде өз жарнамаңызды қоюға болады.

Жарнама орнатудың мұндай әдісі қаржылық шығындарды азайтуға және уақыт үнемдеуге мүмкіндік береді. Оған қоса ақпаратқа қолжетімділікті жеңілдетеді. Интернетте әр түрлі тақырыптарға арналаған жіберілім тізімдері көп.

Блок тақырыбы (Заголовок блока; block header) - блоктың басында орналасып, ол жайлы мәліметтер беретін және операциялық жүйеде қолданылатын арнайы жазба. Мысалы, блок тақырыбында оған кіретін логикалық жазбалар саны көрсетілуі мүмкін.

Бұл жіберілімді қабылдаушы тұтынушылар сол жіберілімге өздері жазылған және олар кез-келген уақытта сол жазылымды тоқтатуға құқығы бар. Жіберілімдердің мынадай түрлері бар:

  • Ашық (барлық қалаушыларға) ;

  • Жабық (адамдардың белгілі бір тобына);

  • Тегін (жобалаушылардың қалауына байланысты);

  • Тегін емес.

Тақырып бойынша хаттардың жіберілуі адамдардың белгілі бір тобына арналғандықтан және де оның мыңдаған жазылушылары бар болғандықтан, ол тиімді марктинг құралы болып табылады.

Интернет алғашында көпшілікке қолжетімді болмаған болса, бүгінде адамдардың барлығына дерлік қол жетімді деңгейде. Сонымен қатар, Интернеттің қолданылу мақсаты да өзгерді. Енді ол қарапайым қатынас құралы болып қана қоймай, көптеген қызмет түрлерін ұсынады. Мысалы Интернет арқылы тауарлар сатып алуға, жаңа адамдармен танысуға, әлеуметтік желілер мен форумдардың қызметтерін қолдануға, төлемдер жүргізуге, интернетбанкинг қызметтін қолдануға, тегін білім алуға және тағы басқа әрекет түрлерін жүзеге асыруға болады.

Әлеуметтану Әлеуметтану - қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым. Әлеуметтану фактілерді, үдерістерді, қатынастарды, жеке тұлғалардың, әлеуметтану топтардың қызметін, олардың рөлін, мәртебесі мен әлеуметтану мінез-құлқын, олардың ұйымдарының институты.

Жарнаманың мәні оның қоғамдағы алатын қоғамдық, экономикалық, маркетингтік және коммуникациялық рөліне байланысты.

Жарнаманың қоғамдық рөлі оның адамдардың санасы, көзқарасы, пікірлері мен мінез-құлқының қалыптасуында әсерін тигізуінде. Сәннің, стильдің және дизайнның тенденциясын көрсету арқылы жарнама адамның эстетикалық кажеттілігіне әсер етеді.

Жарнама сұраныс пен ұсыныс жасауға, бәсекенің пайда болуына, инвестиция үйіруге, өткізу нарығының кеңеюі мен сайып келгенде, жалпы экономиканың және оның әр түрлі саласының дамуына әсерін тигізеді. Бұл жарнаманың экономикалық ролін ерекшелейді. Жарнама тек өнім туралы ақпарат беріп қана қоймай, оның тұтынушы санасында әлдебір бейне ретінде қалыптасуына әсер етеді. Осыдан жарнаманың коммуникациялық рөлін байқауға болады. Жарнама тауар сұранысының, өткізу көлемінің және фирма пайдасының өсуіне әсер етеді. Бөл оның маркетингтік рөлін көрсетеді.

Бастапқыда жарнаманың даму ортылығы Ұлыбритания болды, кейіннен әлемдегі жарнама шығындарының жартысынан көбі АҚШ-қа ауысты.

Жарнама түрлері мен құралдары, оларды таңдау

Тұтынушыға жарнама әр түрлі құралдар арқылы жетеді. Жарнама түрлерін былайша жіктеуге болады:



1. Мақсаттық белгіленуіне қарай:

  • тауарлар мен қызметтер жарнамасы;

  • идея-ойлар жарнамасы;

  • пайда алу үшін бағытталған коммерциялық жарнама;

  • пайда алуды көздемейтін коммерциялық емес жарнама.

2. Мақсатты бағытына сәйкес жарнама типтері.

  • Интернетті марка жарнамасы, тұтынушылардың тауар маркасы туралы хабардар болуына және фирманың нарықтағы үлесін арттыруға бағытталған.

    Бағыттау (орыс. наведение) - күштерге (сүңгуір қайықтарға, авиациялык ұшу аппараттарына) немесе қаруға (ракеталарға) козғалыс параметрлері (бағыт, жылдамдық, биіктік жөне т.б.) арқылы берілетін басқару тәсілі.

    Нарық Нарық - тауар өндірісі мен айналымы заңдары бойынша ұйымдастырылатын айырбасты сипаттайтын тауар қатынастарының жиынтығын білдіреді. Басқаша айтқанда, нарық - нақты тауар сатушылар мен оны сатып алушылардың басын қосатын кез келген институт немесе механизм.

    Оның мақсаты – бәсекелес марканың сатып алушыларын үйіру арқылы таңдамалы сұранысты ынталандыру.

  • Тауар жарнамасының мақсаты – жалпы тауар категориясына алғашқы сұранысты ынталандыру. Мұндай жарнама салалық өткізуді өсіруге бағытталған болса, марка жарнамасы осы өткізу көлемінен өзі үлесін бөліп алуға арналған.

  • Корпорация немесе компания жарнамасы олардың бейнесін жасауға бағытталған.

  • Бірлескен жарнамада өндіруші бөлшек саудагерлердің тауарды жарнамалауға кеткен шығындарының орнын толтырады.

  • Имидж жарнаманың негізгі мақсаты – адамдар санасында тауардың немесе фирманың жағымды бейнесін жасау, ал ынталандырушы жарнаманың мақсаты, тауарлар мен қызметтердің өткізілуін ынталандыру.

3. Практикалық мақсаттар үшін ең ыңғайлысы - өткізу арналары арқылы жарнаманы жіктеу.

  • Баспа жарнамасы – ол тек көріп, қабылдауға арналған жарнамалық-каталогтық басылымдар (каталог, проспект, буклет, плакат, листовкалар) және жарнамалық-сыйлықтық басылымдар (үстелге қоятын және қабырғаға ілінетін фирмалық күнтізбелер, іс күнделіктері, жазу кітапшалары, қалта күнтізбелері, т.б. жатады). Баспа жарнамасының мақсаты-болашақ сатып алушылардыжарнамаланған фирма тауарларымен толық таныстыру.

  • Баспасөздегі жарнама. Бұл – хабарландыру және шолу-жарнама жарияланымдары сипатында баспасөзде жарияланған әр түрлі жарнамалық материалдар (мақалалар, репортаж, шолу т.б.). Басылымның маңыздылығы оның кезеңділігіне, жарнаманың осы басылымдағы орнына және көлеміне байланысты болады.

  • Радиожарнама. Негізгі түрлері – радиохабарландырулар, радиожурналдар, радиорепортаждар, радиороликтер.

  • Тележарнама. Ең танымал түрлері: телеролик, телехабарландыру, жарнамалық бағдарламалар, бағдарлама арасындағы телезаставкалар.

  • Аудиовизуалды жарнама. Бұл – жарнамалық роликтер, жарнамалық-техникалық фильмдер, жарнамалық-беделді фильмдер, бейне фильмдер және слайдтар.

  • Сыртқы жарнама. Бұл – көру сезімі арқылы қабылданатын жарнама. Негізінен бұл жарнама тұтыну тауарлары үшін қолданылады. Қалың көпшілікке арналған. Оның түрлері: жарнамалық тақталар, афишалар, транспаранттар, түрлі-түсті жазбалар, билбордтар, экрандар, дүкендер сөресі, фирмалық жазулар.

  • Көліктегі жарнама. Бұл – автобус, троллейбус және тағы басқа көлік түріне орналастырылатын жарнамалық мәліметтер, хабарландырулар.

    Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.



  • Тікелей пошталық жарнама – жарнамалық хабарларды тұтынушы мекен-жайына жарнама хаттар немесе хабарландыру-ақпараттық материалдардың басылымдары ретінде жіберу.

  • Жарнама сувенирлері – фирма қызметін таныту үшін қолданылатын фирмалық сувенирлер, сериялық сувенирлік заттар, сыйлықтар, фирмалық орамалар.

  • Компьютерлендірілген жарнама. Жарнаманың бұл түрі шетелде жақсы дамыған. Ол компьютерлендірілген ақпарат және кабельді теледидар арқылы жүргізілетін жарнама.

    Теледидар - телехабар бағдарламаларындағы бейне мен дыбыстық сүйемелдеудің радио сигналдарын күшейту мен түрлендіруге арналған теле, радиоқабылдағыш теледидар түрлі түсті, ақаласықара кескінді, стационарлы және тасымалды болып ажыратылады.



  • Интернет арқылы жарнама. Өзінің жеделдігіне, қайталануына және таратылуының ауқымдылығына байланысты баспасөздегі жарнаманың ең тиімді құралы болып табылады. Жалпылама сұраныстағы тауарлар мен қызметтер үшін радио және тележарнама тиімді болып табылады.

  • Тележарнама – жарнаманың ең қымбат түрі және оның бағасы әр кезде өсіп отырады. Жарнама тәсілінің ең қарапайым түрі – жарнама хабарларын поштамен тарату.

Газет пен журналдағы жарнаманың құны оның беттеріндегі қолданылған ауданының әрбір шаршысантиметрінің бағасымен есептелінеді. Зерттеулердің нәтижесі көрсеткендей, газеттер мен журналдардың беттеріндегі оң жақтағы жоғарғы бөлігіне көбірек көңіл аударылады.

Ұлттық компаниялардың тауарды нарыққа жылжыту саясатының қаржылық мүмкіндіктері мен маркетингтік мақсаттарға қатысты өзіндік ерекшеліктері бар.


Пайдаланылған әдебиеттер тізімі



  1. «Маркетинг негіздері» Нысанбаев С.Н.

    Әдебиет (араб.: асыл сөз‎) - сөз өнері, әлеуметтік мәні бар шығармалар жиынтығы.

    , Садыханова Г.А. Алматы, 2002 ж.

  2. «Рекламная кампания» Асеева Е.Н., Асеев П.Н. М: «Приор», 1996 г.

  3. «Маркетинг теориясы мен практикасы» Ильясов Д.К. Алматы: Қазақ университеті, 2002 ж.

  4. «Маркетинг» Есімжанова Е.Р. Алматы, «Экономика», 2003 ж.

  5. «Халықаралық сауда» Молдабекова А.И. Алматы, 2002ж.

  6. «Маркетинг нарықтану» Сатыбалдыұлы С. Алматы, 1999ж.

  7. «Хабаршы» журналы Аликбаева №5, Алматы, 2007 ж.

  8. «Айқын» газеті Сарсенов Ж. №66, 16 сәуір, 2009 ж.

  9. «Заң газеті» Төлегенұлы №74, 20 мамыр, 2009ж.

  10. «Паблик Рилейшнз» Шарков Ф.И. Москва, 2009ж.

  11. «Реклама» Ромат Е.В. Москва, «Питер», 2008ж.

  • Интернет желісінде

  • жүктеу 83.77 Kb.