Главная страница
Контакты

    Басты бет


Әлеуметтік желілердің Қазіргі жастардың ТҰЛҒалық ерекшелігіне әсері

жүктеу 55.05 Kb.



жүктеу 55.05 Kb.
Дата29.05.2017
өлшемі55.05 Kb.

Әлеуметтік желілердің Қазіргі жастардың ТҰЛҒалық ерекшелігіне әсері



ӘЛЕУМЕТТІК ЖЕЛІЛЕРДІҢ ҚАЗІРГІ ЖАСТАРДЫҢ ТҰЛҒАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІГІНЕ ӘСЕРІ
Агатаева И.Т.

Аннотация:әлеуметтік желі”,“тұлғалық қасиеттер”,“вертуалды қарым-қатынас” терминдерінің мағынасы анықталды;
Әлеуметтану Әлеуметтану - қоғамның қалыптасуы, жұмыс істеуі және даму заңдылықтары туралы ғылым. Әлеуметтану фактілерді, үдерістерді, қатынастарды, жеке тұлғалардың, әлеуметтану топтардың қызметін, олардың рөлін, мәртебесі мен әлеуметтану мінез-құлқын, олардың ұйымдарының институты.
қазіргі әдебиеттердегі әлеуметтік желінің әсері туралы және маңыздылығы мен мотивациясы теоретикалық тәсілдемелеріне негізделіп, қарастырылған.
Түйінді сөздер: әлеуметтік желі, вертуалды қарым-қатынас, тұлғалық ерекшеліктер, қарым-қатынастың маңыздылығы мен мотивациясы.
Кіріспе: қазіргі «ХХІ ғасыр білім мен ғылымның ғасыры болады» - деп Елбасымыз

Н. Ә.

Интернет (оқылуы [интэрнэ́т]; ағылш. Internet - International Network) - компьютерлік серверлердің бүкіләлемдік желісі.
Ғылым Ғылым (араб.: علم‎ (ілім) - білім, тану; лат. scientia - білім) - ақиқат жайлы объективті білімдерді жетілдіру мен жүйелеуге бағытталған адам іс-әрекетінің саласы. Жалпы мағынасы: жүйелік білім мен тәжірибе.
Назарбаев айтқандай, қоғамымыз, жастарымыз заман талабына сай жаңа ақпараттық технологиямен жұмыс жасауға бет бұрып келеді.
"Еңбек" - өзінің тұтынушылығын қамтамасыз етуге қажетті бүкіл заттар жиынтығын жасайтын адам әрекетінің негізгі формасы.
Ақпарат Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.
Соның ішінде интернет пен агенттің алатын орны жоғары көрсеткіште тұр. Елімізде ақпараттық қоғам құру процесі қарқынды жүріп жатқан жағдайда ақпарат, ақпараттық байланыстар қоғамның кез-келген саласының негізгі өзегіне айналып отыр.
Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.
Ақпараттық байланыстар саяси жүйенің қан тамыры секілді, оның құрамдас бөліктері мен элементтеріне нәр береді, өзара байланысын, іс-қимылын қамтамасыз етіп отырады. Сонымен қоса біздің президентіміз Н. Назарбаевтың ойынша, әлеуметтік желінің адамның қарым – қатынасына пайдасынан зияны көп деп ойлайды.

Әрбір қоғамның дамуы, әрбір топтың немесе бөлек индивидтің де дамуы - олардың айналасындағылармен қарым-қатынас жасауына байланысты болатын күрделі процесс екені анық.Қазіргі таңда ең бірінші орындағы адам коммуникациясы , қарым – қатынасы әлеуметтік желімен алмастырылды.
Мақаланың мақсаты: әлеуметтік желінің казіргі жастардың тұлғалық ерекшелігіне әсері туралы теоретикалық жағынан негіздеуі.

Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.

Теоретикалық шолу: қазіргі таңда ең бірінші орындағы адам коммуникациясы , қарым – қатынасы әлеуметтік желімен алмастырылды. Осы мәселе бойынша 90 жылдардан бастап психологиялық зерттеулер өткізіліп жатыр.
Психология - адамның жеке бірлік ретіндегі психикасын, өзінің сан−алуан сезім, аффективтік, интеллектуалды, басқа да туа біткен функцияларымен бірге сыртқы ортамен өзара әрекетін зерттейтін ғылым, кей-кезде адам мінез-құлығын зерттеу деп те анықталады.
Шарты түрде оны 2 бөліп қарастыруға болады: әлеуметтік желілердегі коммуникативті процестің аспектілерін психологиялық пен педагогикалық деп(А. Е.
Педагогика (гр. 'παῖς', paіda - бала, гр. 'ἄγω', gogos - жетектеуші) - жеке адамды тәрбиелеп, қалыптастыру үшін белгілі мақсатқа бағытталған жүйелі тәрбие мен білім беру туралы ғылым; тәрбиені, білім беруді және оқытуды зерттейтін теориялық және практикалық ғылымдардың жиыны.
Войскунский, А. Е. Жичкина, И. В. Шевченко, Е. С. Полат, М. Ю. Бухаркина, Е. И. Дмитриева, В. П.Долматов, А. В. Хуторской және тб.); әлеуметтік сананың қалыптасуы мен әлеуметтік желідегі қарым-қатынастын спецификасын зертегендері (Е. П. Белинская, Е. Н. Блохина, В. А. Бурова, Э. В. Губенко тб.;

әлеуметтік технологияларға мен компьютерлік мәдениетке балардың мен үлкен адамдардың кіруінің ерекшеліктерін зертегендер(Дж. Сулер, Ш. Текл, П. Уоллес.); Интернет-тәуелділік мәселесі К. Янг, М. Гриффитс, Р.А.Девис, В. А. Бурова, Ц. П. Короленко, А. Ф. Шайдулина және т.б.) .

«Психология киберпространства» электронды кітабының авторы психологиялық ғылымының докторы Ж.

Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.
Кітап (араб.: ‎ – жазба) - мерзімсіз баспасөз басылымы; көркем-әдеби, қоғамдық-саяси, ғылыми-практикалық мазмұндағы туынды.
Сулер, интернеттегі әлеуметтік желілер жастарды не себептен қызықтыратынын деген сұраққа жауап берген.Бірінші себепке: интернет пен желілерде көптеген электронды ойдар бар,онда сен өз достары туралы жауап бере аласын,ақпаратты бересін,олардың фотосын бағалай аласын,олардың өздері исаған саған бағалары мен пікірлері,олардың жазғаны және т.б.Екінші себепке: фрустациядан айырылуы.Жастар болғандықтан көптеген уайымдарға мен үмітін ақта алмаған жағдайлар көп болып,оларды анонимді интернет арқылы жоюға тырысады.Мұның негізгісі жастардың- стресстік жағдай мен конфликтілі жағдайлардан конструктивті әдіспен шығуға тырысу.

Алекс С. Холл и Джефри Парсонс (2001) интернетке мен әлеуметтік желіге тәуелді мінез-құлқы деген өзінің терминің енгізген.

Мінез-құлық - адамның тұрақты психикалық ерекшеліктерінің жиынтығы. Мінез-құлық тірі организмнің барлығына ортақ қасиет. Оның басты белгісі – тіршілік иесінің қимыл-қозғалысының түрлі деңгейдегі көріністері.
Оны дәлелдеуі бойынша әлеуметтік желіде көп уақыт отыратын жастарды танымдық,мінез-құлықына мен эмоционалды сферасына әсері мол болып табылады.

Интернет тұтынушыларының мотивациясын зерттеушілер ішінде А.Е.Войскунский мен О.Н.Арестова еңбектерін атап өтуге болады. Олар Интернет тұтынушыларының мотивтерінің өз классификациясын жасаған.Сонымен қатар әлеуметтік желінің әсерін қарастыра отырып,оның пайдалы мен зиянды әсерлеріне мән беріліп.
Автордың концепциясы. біздің ойымызша әлеуметтік желінің қазіргі жастардың тұлғалық ерекшелігіне әсері - жалпы өзінің тұлға қасиеттерінің ерекшелігі мен жұмсаған уақыт пен мотивациясына байланысты болады.Әрбір адамның тұлғалық ерекшеліктерінің тұрақтылығына байланысты әсері де сол деңгейде боллады.Себебі тұлғалық ерекшеліктер бір-бініне ұқсамайтын,өзіне ғана тән ерекшелігінің қосындасы мен ажыратқыш белгісі болады.Оларға: темперамент,мотивтер мен мотивация, психологиялық мінез құлық, бағыттаушылық, жеке идентілік, өмірлік бағыттар, мақсаттар және т.б жатқызамыз

Біздің оймызша, жастардың әлеуметтік желі арқылы қарым-қатынасты құру себебі, ол- тұлға әрекетіне байланысты өз белсенділігін көрсете алады; арақашықтыққа мән бермей достармен үзіліссіз қарым-қатынаста болу;анонимділік пен контактілер еркіндігі және қалаулылығы. Жалпы әлеуметтік желіні қолданғанда тек ақпарат беруші емес,сонымен қатар қабылдаушы көзді болып табылады.



Кейбір ғалымдардың дәлелдеуінше: жиі әлеуметтік желіде болу- эмоционалды жағынан қиыншылықтарына әкелуі мүмкін.
Ғалым (араб.: عالِم‎ - а́лим) - сөзі арабтың а́лим: (дінді) оқыған, оқымысты адамдарына арнап қолданылатын сөзі.
Біріншіден- ол дискомфорт,өз өміріне қанағаттанбауы,басқалардың фотосын қараған кезде қызғаныштың туындауы және тб. Мысалы: қозғыштықты- жылы жақтағы жасалған фото,оның пайда болу себебі – материалды жағынан жетіспеуі немесе осындай компанияның болмауы. Екіншіден:депрессиялық көріністердің болуы. Мысалы:оның ойы бойынша-«оған ұнамайтын адамда -одан гөрі жақсы жұмыс,махаббаты бар,демалысқа шет елдерге барғаны» және тб себептер осы күйге әкелу мүмкін.

Әлеуметтік желіде жастардың мотивациялық негізінің бірі-ол әлеуметтік маскаларды кию мүмкіндігі.Осы әлеуми масканы кию әр түрлі мақсатта қолдану мүмкін.Біреулері:оны жағымдыға бағыттаса,ал біреулері теріске айналдырып бағыттайды.Сонымен қатар бір адамның бірнеше маскаларды өзіне кию мүмкін. Оның себептері:уақытқа байланысты,жағдайға және қатынасатын адамдарға.Мысалы: күндіз оған іскерлік қарым-қатынас қажет болса,екіншісі кешке қарай отбасымен,достармен және үшіншіде хоббимен байланысты т.б.Әрбіреуінде маскалары бірдей болғанымен, өзіне ғана тән ерекшеліктері болып,өзінің мінез-құлқына,жүріс-тұрысына әсерін тигізеді. Соған байланысты қазіргі жастардың көбісі - бірнеше әлеуметтік желілерде отырады. Себебі олар - әртүрліше өзі туралы ақпарат беріп және де барлық өз қажеттіліктерін қарағаттандыруға тырысады.

Осы желіде қарым – қатынасты орнату: ұқсас қызығушылықтары мен көзқарастары бар , өмірлік мақсаттарыұқсағанда,мінез-құлқы жағынан жақын адамдардармен қарым-қатынасты орнатады.
Қорытынды.

1. Әлеуметтік желі - арқылы сіз таныстарыңызды, достарыңызды, әріптестеріңізді тауып, олармен байланыста бола аласыз. Сондай-ақ желідегі әр түрлі топтарға тіркеліп, өз қызығушылықтарыңызбен, ойларыңызбен, көзқарасыңызбен бөлісе аласыз.

2. Осы әлеуметтік желінің мүмкіндіктері көп болып және әр адам өзін жүзеге асырғасы келеді,өзін дамытуға талпынады.Бұл өзін жүзеге асыру тек даму ғана емес,өзінің индивидуалдығына назарын аудартуын қажет етеді. Мұнда Мен-реалды түрден Мен- идеалды түрге талпынып тырысуды айтамыз. Л.И. Божович бойынша: өзіне деген сенімсіздік- өзінің дәлелдеуінің ұиын формаларға әкелуі мүмкін,мысалы ешкімді тыңдамау,дисциплинаны бұзу тек бір мақсатпен,ол - өз тәелсіздігін басқаларға көрсеті үшін қолдануы мүмкін.

3.Әлеуметтік желінің жағымда мен жағымсыз жақтары бар,бірақ біреуінің көбірек болуына байланысты болып келеді.Мысалы:әлеуметтік желінің көптеген пайдалы жақтарына әкелуі мүмкін – бұрынғы және жаңа досыңызды табуға көмектеседі,жаңа кітап немесе кино туралы жаңалықтарын біле алу,өз пікірін білдірту,кездесуді немесе мерей-тойды ойластыруға болады.Бірақжеліні қолданған кезінде шектен тыс шығып, адамның тәуелділігіне,зейіннің бұзылуына,уақытты бос жұмсағанына, тұйықталуға, комлекстерге ұшырауына, интеллектінің төмендеуіне әкеледі.


Әдебиеттер тізімі:
1.Арестова О. Н., Бабаева Ю. Д., Войскунский А. Е. Коммуникация в компьютерных сетях: психологические детерминанты и последствия // Вестник Московск.
Қатынасу, тілдесу (communication) - қатысушының екеуіне де ақпараттың түсініктілік шарты орындалған кезде бір қатысушыдан екінші қатысушыға ақпаратты жеткізудің екі жақты процесі; екі немесе одан да көп адамдардың әлеуметтік-психологиялық өзара әрекет ету процесі.
ун-та. Серия 14. Психология. № 4. С. 14-20

2.Михайлов В. А., Михайлов С. В. Особенности развития информационно-коммуникативной среды современного общества // Сборник научных трудов «Актуальные проблемы теории коммуникации», СПб.: – Изд-во СПбГУ, 2004. – С. 34 – 52



3.Бабаева Ю. Д. Интернет: воздействие на личность / Ю. Д. Бабаева А. Е. Войскунский, О. В. Смыслова // 2000. - С. 11-40.

4.Әбдірайымова Г.С. Что означает социальная сеть..Алматы 2005.– 302с

  • Түйінді сөздер
  • Мақаланың мақсаты
  • Автордың концепциясы.
  • Әдебиеттер тізімі: 1.Арестова О. Н., Бабаева Ю. Д., Войскунский А. Е. Коммуникация

  • жүктеу 55.05 Kb.