Главная страница
Контакты

    Басты бет


БҰлтты есептеу технологиясы және оларды қолдану ерекшеліктері туралы әйтімова Ұ. Ж., Төлегенова Г. С

жүктеу 55.41 Kb.



жүктеу 55.41 Kb.
Дата16.09.2017
өлшемі55.41 Kb.

БҰлтты есептеу технологиясы және оларды қолдану ерекшеліктері туралы әйтімова Ұ. Ж., Төлегенова Г. С



БҰЛТТЫ ЕСЕПТЕУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҚОЛДАНУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТУРАЛЫ
Әйтімова Ұ.Ж., Төлегенова Г.С.

Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті

Қазіргі уақытта, «бұлтты» есептеу технологиясы өте танымал, ал Cloud Computing концепциясы дамыған ақпараттық технологияларының ішіндегі ең сәнді тенденция болып табылады.

Уақыт - өлшемдер жүйесінің оқиғаларды реттеу, олардың ұзақтығын және араларындағы интервалдарын сипаттауда, және нәрселердің қозғалысын сипаттауда пайдаланатын маңызды мүшесі. Уақыт мифология, философия және ғылымның әр салада пайдалану үшін қарама-қайшылысыз сипаттау, зерттеу нысаны болып, талай-талай ұлы ғалымдарды өмірге әкелген.

Ақпарат Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.

Қызылорда Мемлекеттік Университеті, Қорқыт Ата атындағы - жоғары оқу орны. 1937 ж. құрылған. Университеттегі 11 факультет, 47 кафедрада 61 мамандық және жаратылыстану, гуманитарлық, білім беру, инженер-техник мұнай-газ, экономика бағыттағы 40-тан астам салалық мамандықтар бойынша мамандар даярланады.

Gartner-дің бағалауы бойынша «бұлт» - 2010 жылғы бизнестің ең басты артықшылықтарының бірі.

Бизнес (ағылш. busіness - кәсіпкерлік, сауда-саттық) - пайда табуға бағытталған әрекеттің, экономикалық қызметтің бір түрі; жеке кәсіпкердің не фирманың іскерлік қызметі..

Ірі әлемдік ИТ вендорлар (Microsoft, Amazon, Google және т.б) «бұлтты» есептеу сервисін енгізуде. Қазіргі уақытта бұлтты есептеу әдетте қажетті есептеу қуатын желіден сұраныс бойынша алуға мүмкіндік береді, ал пайдаланушыға бұл механизмнің құрылу деталі маңызды емес және ол «бұлттан» барлық керек нәрсесіне қол жеткізе алады. Мысал ретінде, интерфейсі өте қарапайым іздеу жүйелерін алсақ, олар пайдаланушыға қажетті ақпаратты іздеуге арналған орасан зор есептеу ресурстарын ұсынады. Қазіргі уақытта күрделі есептеу орталықтары тек қана берілген мәліметтерді өзіндік өңдеп және сақтап қана қоймай, өзінің ішінен белгілі бір мәліметтерді өңдейді.

Интерфейс (Interface-inter-өзара, і face-бет жағы) - 1) программалаушылардың кәсіптік тілінде - өзара әрекеттесу "жазықтығы", пайдаланушы мен компьютердің қарым-қатынасы, яғни екі жүйенің немесе адам мен компьютердің өзара мәліметтер алмасуын жасақтайтын аппараттық-программалық құралдардың жиынтығы; 2) есептеуіш жүйе құрылғыларының не (немесе) программалардың өзара әсерлесуін жасақтайтын құралдар мен ережелер жиынтығы; есептеуіш жүйедегі құрылғыларды үйлестіру немесе жүйелер арасында үйлестіруге пайдаланылатын үйлестіргіш техникалық және программалық құралдар жиынтығы; жүйелердің, құрылғылардың немесе программалардың екі арасын бөлу шекарасы; екі қызметтік құрылғының және олардың қосылу, алмасу сигналдары және т.б. сипаттамаларымен анықталған шекарасы; 3) ішкі программаға басқаруды беру мен бастапқы программаға қайту процедурасы туралы сипаттамалар мен келісімдер жиынтығы.

Механизм (гр. mehane - құрал, мәшине) - бір немесе бірнеше қатты денелерді басқа қатты денелер арқылы қажетті қозғалысқа келтіретін денелер жүйесі. Механизм құрылымдық белгілері бойынша топсалы (иінтіректі), бағдартқышты, тісті, сыналы, бұрамалы, ыңғайландырғыш, арнайы, шыбық қысқыш, иілгіш буынды, гидравликалық, пневматикалық және электрлі құрылғылары бар және т.б.

Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.

Сонымен қоса барлық жас компанияларға инфрақұрылымды жаңадан құруға күш жұмсамастан, виртуальді дата- орталықтарды құруға мүмкіндік береді.

Қазіргі уақытта, «бұлтты есептеуге» көптеген анықтамалар бар. Олар бір-бірінен мазмұны мен мағынасы бойынша ерекшеленеді. Әр түрлі жағдайда бұлтты есептеудің не екенін түсіну үшін, осы анықтамалардың біршамасын қарастырып өтеміз.

Бұлтты есептеу сыртқы есептеу ресурсына динамикалық масштабтау жолымен енуді ұсынады.

Cloud computing – пайдаланушыға интернет немесе сервис түрінде берілген жергілікті желі арқылы берілетін, белгіленген ресурстағы ену үшін (есептеу қоры, программа, мәлімет) немесе ол ресурстарды пайдалануға мүмкіндік беретін ыңғайлы интерфейске негізделген программалық-аппараттық қамсыздандыру [1]. Пайдаланушы компьютері бұл жерде терминал ретінде қарастырылады.

Пайдаланушы (Пользователь; user, subscriber) - 1) асқа жүйенің ресурстарын пайдаланатын программа немесе жүйе; 2) терминал(пернетақта мен экран) арқылы электрондық машинамен бірлесіп әрекет жасайтын адам.

Ресурстар (французша ressourse - құрал-жабдық, мүмкіндік), босалқы қорлар - табыс, ақшалай және басқа қаражат, құндылықтар мен олардың көздері.

Компьютер Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.

Cloud computing технологиялары негізінде жұмыс істейтін негізгі қызметтерді жүзеге асырылатын компьютерлер «есептеу бұлты» деп аталынады. Бұл компьютерлер арасындағы жүктеме автоматты түрде бөлінеді.

Бұлтты есептеуИТ жүйесінің қиындығын азайтатын, өзіндік басқарылатын және виртуалді инфрақұрылымға қажетінше енуге мүмкіндік беретін жаңа бағыт, бұл тиімді технологияның арқасында ИТ жүйесін тұтынушы сервисі ретінде пайдалануға болады. Жеке бұлтқа ену арқылы тапсырыс берушілер көптеген артықшылыққа ие болуы мүмкін, оларға ИТ шығындарын азайту, сервисті ұсынуды жоғарылату және бизнестің динамикасын жылдамдату жатады.

«Бұлт» - бұл ақпараттық қызметтерді ұсынуға және алуға арналған жаңа бизнес-модель болып табылады. Бұл модель оперативті және капиталды шығынды азайтуға мүмкіндік береді. Бұл модель ақпараттық қызметтерді ұсынуда мәліметті өңдеу орталығының өзіндік басқару ерекшеліктерін талдауды қажет етпейді, кез-келген компанияның ИТ департаментіне стратегиялық жобаны жинақтауға мүмкіндік береді.

Стратегия гр. strategia - әскер кіргізу - қоғамдық, саяси күреске басшылық өнері, оны жүргізудің қоғам (кәсіпорын, партия) дамуының нақты кезеңінің нақты жағдайларынан туындайтын жалпы жоспары, белгілі бір мақсатқа қол жеткізуге бағытталған қаражат пен ресурстарды пайдалану тәсілі.

Бұлтты есептеу – интернет технологиясындағы жаңару технологиясы ғана емес, сонымен қоса жаңа бизнес-моделдерді құру жолы болып табылады. ИТ технологияға негізделген өнім шығаратын кез-келген кішігірім компаниялар тұтынушыға өзінің қызметін тез ұсынуға мүмкіндік береді.

Бұлтты есептеу келесі үлгіде жұмыс жасайды: бірге иелену, қосымшаларды жіберуге арналған жеке серверлерді құру және басқару, Microsoft, Amazon, Google немесе басқа компания серверін жалға алу.

Microsoft Corporation (/maɪkrəˌsɒft/) - дүниежүзіндегі ең ірі компаниялардың бірі. Бағдарламалық қамсыздандыру өндірісінің және сервер мен жеке компьютерлер үшін интернет технологияларды құруы мен қызметін көрсететін АҚШ-та тіркелген көпұлтаралық компания.

Содан кейін, пайдаланушы іс жүзінде оларды өңдеуге және мәліметтерді сақтауға ғана төлем төлеу арқылы, интернет арқылы өзінің жалға алынған серверін басқарады [2].

«Бұлтты» есептеу концепциясы соңғы онжылдықтағы ақпараттық технологиялардың даму эволюциясының нәтижесінде пайда болды және қазіргі уақыттағы ақпараттық қоғамның дамуына бизнестің жауабы ретінде алуға болады. Аналитиктер Гартнер тобы (Gartner Group) бұлтты есептеу - болашақтағы ең ұтымды стратегиялық технология, 5-7 жылдықта ақпараттық технологиялардың көп бөлігі «бұлт»-қа көшеді деп болжауда. Олардың бағалауы бойынша, 2015 жылы бұлтты есептеу көлемі бойынша жасалынған қызметтер құны 200 миллиард долларға дейін жетеді.

Бұлтты есептеудің болашағы зор, сондықтан ақпараттық технологиямен байланысы бар кез келген маман осы технологияны игеруі міндетті.

Ақпараттық технологиялардың төңiректерiндегi ашық қызметте бұлтты есептеулердi қолдану туралы алғашқы идеяны белгiлi ғалым, 1960-шi жылы LISP тiлiн ойлап тапқан, профессор Джон Маккартиға (John McCarthy) Стэнфорд университетi ұсыныс жасаған. 1999 жылы бұл негiзделген бiрiншi нақты жобаның iске асыруын Salesforce.com-ның серiктестiгi орындайды. Дәл сол кезде программалық қамтамасыз етудi өнiмнiң және b2b-нiң жаңа түрiнiң бiрiншi ұсынысы бұл (Software as a Service, SaaS) сервис пайда болды.

Бұлтты есептеулер ұғымымен мұндай сервистердi жиi байланысын (Everything as a service ) көрсететiн технологиялар:


  • «Инфрақұрылым тәрізді сервис» (Infrastructure as a Service немесе IaaS)

  • «Платформа тәрізді сервис» (Platform as a Service, PaaS)

  • «Программалық қамтамасыз ету тәрізді сервис» (Software as a Service немесе SaaS).

Бұл технологиялардың әрқайсыларын толығырақ қарап шығамыз.

«Инфрақұрылым тәрізді сервис» (IaaS)

IaaS - бұл компьютер қызметтерді инфрақұрылымының бұлтты есептеулер тұжырымдамасының негiзiнде береді.

IaaS үш негiзгi компоненттерден тұрады:



  • (серверлер, мәлiметтi сақтау жүйесі, клиент жүйелерi, желiлiк жабдық) аппаратты құралдар

  • Басқару жүйелерi және (қорлардың виртуәлизацияның құралы, автоматтандыру, басқаруды негiзгi құралы) жүйелiк бойынша

  • ПҚ (Мысалы, операциялық жүйелермен) бойынша байланыстыратын

IaaS виртуaлизацияның технологиясында, пайдаланушы (бойынша серiктестiк немесе өңдеушi) мiндеттi жабдықтың мүмкiндiк беретiн қолданушысына кәсiпкерлiктiң ағымдағы қажеттiктерiне есептеуiш қуаттардың қолдануының тиiмдiлiгi нақ сол сәйкес келетiн бөлiкке бөлiнуге негiзделген.

Сонымен бірге IaaS-клиенттің құзырында бір ғана интегралданған платформада басқарудың бүкіл қызметін атқарады. IaaS көптеген тұтынушы және желілік инфраструктураларға қажеттілікке тәуелді етпейді, сосын капиталды шығыннан сақтайды. Сонымен бірге қосымша үнемділік жасауға болады, яғни ортақ тұтынудың инфраструктура рамкасында тұтынушыға қызмет көрсету түрлерімен таныстырады [3].

PaaS сервисі секілді платформа

PaaS сервисінің платформасы бұл интегралданған платформаның веб мәтіндерін бөлуге, тестілеуге, өңдеуге арналған.

Платформа Платформа (фр. plate – жайпақ, forme - форма) - геологияда қозғалмалығы біршама аз, жазық немесе үстірт тәрізді бедерлі, екі жікқабатты құрылымдық қабаттан – іргетастан және шөгінді тыстан тұратын жер қыртысының кең ауқымды атырабы.

Тұтынушының қол жеткізуі жалға алу болып табылады. Мұндайда келесі қабілеттілікті көрсетеді:



  • масштабталу;

  • кері қайта білуі;

  • қауіпсіздік ;

  • виртуализация.

PaaS-тің масштабталуы тұтынушының мәтініне қызмет көрсетудің сапасына тәуелділіктен кейбір ресурстарды босатады және автоматты түрде бөле алады. PaaS - бұл интегралдау, тестілеу, айналдырулар үшін интегралданған платформа және веб-мәтіндердің көмегімен барлық өңдеу, тестілеу, айналдыру операцияларының кемшілігін, себебін бір ғана интегралдық ортада орындауға, аз шығынын жұмсауға ықпал етеді. Өз кодын кұра алу және өңдеу командасына алып барады, бұл PaaS негізіндегі жасалған мәтіндерді қолдануды жоғарылатады.

Команда (command, instruction) - 1) программалау тілдерінде - кез келген операцияны орындауды және оған керекті мәліметтерді (операндыны) бейнелейтін өрнек; компьютер атқаруға тиіс операция сипаты; 2) ақпаратты өңдеу процесіне байланысты атқару құрылғысында жүйенің белгілі бір операцияны орындауын талап ететін басқару сигналы; 3) программа орындау процесінің адымын анықтайтын ұйғарым.

Мұндай танымал платформалар AppEngine болып табылатын, Google-ден яғни қосымша ресурстарды сатып алуға көмектесетін веб-мәтіндер үшін хостинг ұсына алады.

SaaS – мәтінді жазудың моделі, яғни тұтынушыға мәлімет сұраныс бойынша (on demand) жобамен жеткізеді. Мұндай мәтінге кіру сәйкесінше желіні құрайды, көбіне интернет браузерге сәйкес келеді. Қазіргі уақытта тұтынушы үшін SaaS моделінің негізгі көрінісі программалық қамтамасыз ету, жұмыс істеуге тиімді құрылғымен байланысқан шығыннан тұрады. Мақсатты аудитория шынайы тұтынушылар SaaS моделінде:



  • Мәтін белгілі қолданыс үшін көзделген;

    Мақсат - белгілі бір межеге қол жеткізуге бағытталған әрекеттің ой-санадағы көрінісі. Мақсат ойлау нәтижесінде болашақты алдын ала болжау арқылы туатын мұрат, ішкі қозғаушы күшті білдіреді. Мақсатқа жету үшін әр түрлі іс-әрекеттер мен қимылдар жасалады.



  • Бір мәтінмен бірнеше тұтынушылар жұмыс істей алады;

  • Қызмет үшін өтемді ай сайын абоненттік төлемі ретінде немесе транзакцияның суммарлы көлемінің негізінде төлейді;

  • Мәтінге демеу жасау төлем құрамына кіреді;

  • Мәтінді модернизациялау, қызмет көрсетушілер үшін қалыпты және тұтынушылар үшін жайлы.

Программамен қамтамасыз ететін жұмысшылар мақсатына орай, SaaS моделі программамен қамту лицензиясыз қолданумен эффективті көрсетеді, яғни тұтынушы сақтай алмайды, көшіруге алмайды және программалық қамтуды орналастыруын жасай алмайды. SaaS рамкасында программамен қамту ішкі информациялық жуйелермен барынша қолайлы, тиімді альтернативаларды қарастыруға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі


  1. Клементьев Илья Павлович, Устинов Владимир Алексеевич.

    Әдебиет (араб.: асыл сөз‎) - сөз өнері, әлеуметтік мәні бар шығармалар жиынтығы.

    Введение в Облачные вычисления. Изд. УГУ . 2009 г.

  2. Microsoft Private Cloud. A comparative look at functionality, benefits and economics. Microsoft, 2011

  3. Л. Черняк. Интеграция – основа облака, «Открытые системы» , № 07, 2011

  4. www.azure.com

  • Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
  • Введение в Облачные вычисления. Изд. УГУ . 2009 г.

  • жүктеу 55.41 Kb.