Главная страница
Контакты

    Басты бет


БАҒдарламасы ( Syllabus ) Павлодар, 2014ж Пән бағдарламасы (Syllabus) ф фсо пгу 18. 4/19 бекітемін фмжат факультетінің деканы Н. А. Испулов

жүктеу 1.37 Mb.



жүктеу 1.37 Mb.
бет7/10
Дата09.03.2017
өлшемі1.37 Mb.

БАҒдарламасы ( Syllabus ) Павлодар, 2014ж Пән бағдарламасы (Syllabus) ф фсо пгу 18. 4/19 бекітемін фмжат факультетінің деканы Н. А. Испулов


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Өз-өзін бақылау сұрақтары

  1. Енгізу-шығаруды басқару жүйесінің жұмыс мақсаты

  2. Енгізу-шығаруды баскару жүйесімін негізгі функциялары

  3. Есептеу жүйесінде енгізу-шығаруды басқару үшін қандай принциптер қолданылады

  4. Программалы енгізу-шығаруды жүзеге асыру принциптері.

  5. Синхронды және асинхронды еңгізу-шығару, айырмашылығы.

  6. Диспетчерлеу түсініктемесі

  7. Бөлінетін корға мысал келтіру

  8. Бөлінбейтін корға мысал келтіру

  9. Енгізу-шығаруды баскару жүйесінің жүмыс мақсаты

  10. Енгізу-шығаруды басқару жүйесінің негізгі функциялары

  11. Есептеу жүйесінде енгізу-шығаруды басқару үшін қандай принциптер колданылады.

Ұсынылатын әдебиеттер

  1. Э. Таненбаум. Современные операционные системы. СПб, Питер, 2002, 1040 стр.

  2. Н.А. Олифер, В.Г. Олифер Сетевые операционные системы. СПб, Питер, 2001, 544 стр.

4 тақырып. Файлдық жүйе

Мақсаты: Осы лекцияда файл, файлдық жүйе түсініктерімен, файлдық жүйенің негізгі функцияларымен танысу.

Қарастырылатын сұрақтары:

  1. Файлдық жүйенің негізгі функциялары.

  2. Файлдық жүйенің құрамы.

  3. Файлдарды ұйымдастыру тәсілдері.

  4. Файлдық жүйенің менеджері.

  5. Файлдарды қорғау және сақтау.

Әр бір операциялық жүйе бір түсініктемеге қолданылады - оның бірі болып үрдіс табылады. Ал екінші түсінік, олда өте маңызды -- ол файл түсінігі.

Файлдық жүйе - бүл операциялық жүйенің компоненті, ол файлды құрады, сақтайды және атаулы деректер жиынына қатынас құрады. Бұл атаулы деректер жиынын файл деп атайды.

Файлдың негізгі қасиеттері.

  1. Файл - бұл аты бар және осы атқа сілтеп файл мазмұнымен әрекеттесуге мүмкіндік беретін бір объект. Әдетте файл аты ол тізбекті бір символдар, оның ұзундығы операциялық жүйеге байланысты.

  2. Орналасудан файлдың тәуелсіздігі.

    Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні - тарихы тереңде жатқан елдің жаңа заманда өз алдына қайта егеменді ел болған күні. Тәуелсіздік күні мерекесі әр жылдың 16 желтоқсанында аталып өтеді. Бұл күн ұлттық, мемлекеттік деңгейдегі елеулі мереке болғандықтан 16-17-желтоқсан күндері күнтізбеде демалыс болып табылады.

    Накты файл жұмыс орындау үшін файлдың сыртқы құрылдығы орналасуы жайында ақпараттың қажеті жоқ.

  3. Енгізу-шығару функцияларының жиінтығы. Әр бір операциялық жүйе файлмен алмасуды қамтитын функциялар жиынтыгын анықтайды. Көбінесе функциялар жиынтығы келесі сұраныстардан тұрады:

1. файлды жұмыс жасау үшін ашу. Бар немесе жаңа файлды ашуға болады.

2. Оқу/жазу. Көбінесе файлдармен алмасу бірнеше деректер блогымен ұйымдастырылуы мүмкін. Алмасу жасалынатын деректер блогы екі түсінік көрсетеді. Бір жағынан әр есептеу жүйесіне деректер блогының мөлшері белгілі, және олар алмасуға тиімді болып табылады, ол программалы-аппаратты мөлшерлер. Басқа жағынан бұл деректер блогы реалды алмасу кезінде программистермен өзгертілуі мүмкін. Оқу/жазу функцияларында оқитын немесе жазылатын деректердің көбісінде алмасуға арналған деректер блогының мөлшері және деректер блогының саны белгіленеді, Таңдалган деректер блогының мөлшері реалды алмасудың тиімділігіне байланысты, мысалы бір машинаның деректер блогының тиімді мөлшері 256 Кб болып табылады, ал сіз 128 Кбайтан алмасу орындағыңыз келеді, сонда сіз екі рет қатынас құрасыз. Бір рет алмасу орындау үшін сіз оны екі бөліп алмасу орындайсыз, бұл жағдайда операциялык жүйе тиімсіз элементтерді өзі түзеуі мүмкін. Түзелмеген жағдайда ол сіздің қатеңіз.

3. Файлдық нұсқағышпен басқару. Әр бір ашық файлмен файлдық нұсқағыш байланысты.

Нұсқағыш (Указатель; indicator, pointer) - 1) қ. Сілтеме. Егер мәліметгер құрылымында кейбір А элементінің өрісінде В элементінің адресі бар болса, онда А-да В-ға нұсқағыш бар немесе А В-ға нұсқайды деп айтады; 2) мәндері адрестер болып келетін программадағы айнымалы.

Бұл нұсқағыш бойынша әр бір уақытта алмасу орындайтын келесі файлдың мекені көрсетіледі. Ол блокпен алмасу орындалған соң нұсқағыш бір блоктан кейінгі позицияға өтеді. Файлмен жұмыс ұйымдастыру үшін бұл нұсқағышты басқаруды білу кажет. Файлдық нұсқағышты басқару үшін арнайы функция бар. Нұсқағыш дегеніміз ол файлды ашу функциясымен байланысты бір айнымалы.

4: Файлды жабу. Бүл операция екі функция арқылы жузеге асырылуы мүмкін.

1. ағымдағы файл мазмұнын және жабу.

2. файлды жою.

Файлды жапқан соң онымен барлық байланыс токтатылалы.



4. Деректерді қорғау. Көп стратегиялық шешімдер апараттык деңгейде және операциялық жүйе денгейінде қайталанады. Егер мультипрограммалық режимді еске алсақ, онда бір кажет болып табылатын ол жадыны және деректерді корғау. Файлдық жүйені карастыратын болсақ, олда операциялық жүйе; сияқты бірқолданбалы болуы мүмкін. Бүл жағдайда деректерді корғау проблемалары болмайды, өйткені операциялык жүйеде жүмыс жасап отырған адам барлық файлдардың иесі болып табылады. Бірқолданбалы операциялық жүйеге мысал келтірсек, ол МS-DOS, Windows-95. Машинаны іске қосып басқа колданушылардың дискіде орналасқан барлық файлдарын жойып жіберуге болады, себебі бұл жүйелерде корғау жоқ. Көпқолданбалы жүйе көппайдаланушылардың жүмысын дұрыс істеуіне қамтамасыз етеді. МS-DOS операциялық жүйесі мультипрограммалық режимде жұмыс жасауы мүмкін, бірақ егер бір үрдісте қате кетсе онда операциялық жүйе жүмысы бұзылады. Көпқолданбалы жүйе акпараттарды қорғауды қамтамасыз етеді. Негізінде қорғау проблемасы тек қана файлдық жүйемен байланысты емес.Реалды операциялық жүйе деректердің қорғанысын барлык аймактарда қамтиды бұл файлдар, үрдістер және қорлар. .,

НРҒS файлдык жүйесінің компоненттері. Бүл файлдық жүйенін негізгі мақсатгарының бірі ол ұзын аттарды қолдану. (ҒАТ - форматында 8.3, ал НРҒS - жоқ). Бүл файлдық жүйе ҒАТ жүйесінің барлық атрибуттарын қолдайды. Каталогтарды дискілік кеңістіктің орта жолдарына орналастырады және осы арқылы жүйенің шапшаңдылығы көтеріліді. |

Үлестіру кестесіңде картада әр секторға бір бит бөлінеді. Картадагы позициялык орны дискідегі позициялық орынды аныктайды.

Формат (фр. format - формаға келтіру) полиграфияда дайын басылымның мөлшері (мысалы 170 • 260 мм) немесе баспа қағазының мөлшері (60x90 см); полиграфияда теру форматы терілген жолдың ұзындығы мен биіктігі; басу қағазының форматы - қағаз рулонының ені немесе парақ қағаздың ені мен ұзындығы.

Қорғаныс аймағы - инженерлік құрылыстармен жабдықталған жергілікті жер ауданы. Қорғаныс аймағы құрамалар (бірлестіктер) ұрыстық ретке (операцияға тізілу) жайылып, қорғаныс ұрысын (шайқасын) жүргізеді. Ұлы Отан соғысы жылдары мен соғыстан кейінгі кезенде қорғаныс аймағы тактикалык және оперативтік болып бөлінген.

Позиция (лат. posіtіo - орны, жағдайы, орналасқан жері) - Қандай да бір нәрсенің орны, орналасуы (мысалы, шахмат тақтасындағы фигуралардың позициясы); Шекті музыкалық аспаптың мойнындағы сол қолдың бір жерде тұрып, дыбыстардың белгілі бір кезектігін орындайтын орны; Классикалық бидегі қолды ұстап тұру мен аяқтарды қоюдың бұлжымас ережелері.

Бұнда 1- сектор бос емес екенін білдіретін жагдай, ал 0-бос. Бір лентада бір файл емес, каталогпен бірнеше файл орналасады.

Бұл кұрылым үзілмейтін және файлдардың фрагментті қүрылымдарына белгіленген. Үзілмейтін файлда корсету үшін 4 байттан екі сан қолданылады. Бірінші сан бірінші блоктың нұсқағышын белгілейді, екінші - мөлшер (бір бірінен кейін жүретін блоктар саны).

Блок мөлшері - 1 сектор.

Фрагментті файлдар Ехtent- терден түрады. Оның әр қайссына екі сан бөлінеді (2-4 байт).

Файлдык жүйелердің негізгі қасиеттері. Файлдық жүйе файлдар үшін аталған касиеттердің бәріне ие және бірнешеулерін косады. Бұл қасиеттер файлдык жүйенің күрылымдық үйымдастырылуымен байланысты.

Сырткы есте сақтау құрылғылардың кейбір кеңістіктерін осы кеңістік ауқымды файлдардын ұйымдасгырылуын қалай ұйымдастыруды карастырамыз.



  1. Үздіксіз ссгментті файлдарды бір деңгейде ұйымдастыру. "Бірдеңгейде" термині - жүйе ерекше аталган файлдармен жүмыс істеуді камтамассыз етеді. Кеңістік шегінде сыркы есте сактау қүрылғысы каталог деп аталатын мәліметтерді сақтау үшін арналган кейбір аумақтарға бөлінеді.

    Аумақ - құрлық бетінің өзіне тән табиғи, сондай-ақ адамның карекеті нәтижесінде жасалған қасиетгері мен ресурстары бар бөлігі. Ресурстардың ерекше түрлерінің болуымен - орналасуымен (ауданымен), географиялық орнының ерекшелігімен, табиғи ландшафтының өзіндік типтерімен, шаруашылыққа игерілу дәрежесімен, "қоғам қарекетінің кеңістіктік базисі" рөлін атқару қабілеттілігімен сипатталады.






Аты

Бастапқы блок

Соңғы блок

"Бастапқы блок" берілген атпен басталған файлдағы сырқы есте сақтау құрылғысы кеңістігіндегі салыстырмалы орынга жіберіледі. "Соңғы блок" осы файлдың соңғы болатынын анықтайды. Файлды ашу функциясы каталогтағы файл атын табуға, оның басын және соңын табады ( бұл мәліметтер аз орын алуы мүмкін, бұл тұралы кейінірек айтылады). Бұл әрекет оте қарапайым және де каталогты операциялық жүйе жадына сақтауга болады, сонымен катар ауыстырулар санын азайтуға болады. Егер жаңа файл құрылса, онда ол бос орынға жазылады. Каталогтар атына ұқсас бос кеңістікті кесте болуы мүмкін.

Оқу/жазу косымша ауыстыруларсыз-ақ жүреді, сондықтан ашу барысында біз мәліметтердің орналасу аумағын аламыз. Оқу осы блокты кұрылымға сәйкес жүреді және қосымша ешқандай ақпарат кажет емес. Осыған сәйкес ауыстыру өте тез жүреді.

Осындай файлға қосымша ақпаратты жазу қажет болған да не болады? (ал осы файлдан кейін бос кеңістік жоқ). Бұл жағдайда жүйе екі рет келіп түсуі мүмкін. Біріншісі, ешқандай орын болмайды дейді және сіз өзіңіз бір нәрсе істеуіңіз керек, мысалы осы файлды басқа орынға ауыстыратын және қосымша ақпаратты табатын қандайда бір үрдіс енгізуіңіз керек.

Бұл ауыстыру - едәуір қымбат тұратын функция. Екіншісі - ауыстыруда қабылданбайды. Бұл файлды ашу барысында қосымша орын алып кою керектігін білдіреді, осыдан файлдық жүйе бос буфер өлшемін анықтайды, егер ол аз болса, онда осы файл сыйатын бос орынды табу керек.

Сонымен, біз бүл ұйымдастырудың ауыстыру барысында тиімді екенін білдік, бірақ кеңістік болмаған жағдайда файл үшін тиімсіз болады. Сондай-ақ ұзақ уақыт жұмыс барысында мұндай файлдық жүйеде оперативтік жадыдағы сиякты болады, яғни бос фрагменттер болған жағдайда, бірақ олардың арасында файл орналастыра алмаймыз. Мұндай файлдык жүйені үйымдастыру үшін фрагментациялаумен күрес бұл барлық файлдарды бір- біріне тығыз орналастыратын кезендік компрессия.

Мұндай ұйымдастыру бір рет қолданылатын файлдық жүйе үшін жарамды болуы мүмкін, сондыктан қолданғыштар саны көп жағдайда фрагментация өте тез жүреді, ал компрессияның тұрақты енгізілуі - жүйе үшін ауыр болады. Басқа жағынан жүйе қарапайым және ешқандай шығындарды қажет етпейді.

2. Блокты файлдарды ұйымдастырудың файлдык жүйесі. Сырткы есте сақтау кеңістіге блоктарға бөлінген (ауыстырулар үшін тиімді блоктар). Файлдык жүйеде мұндай типті ақпараттарды орналастыру беттік ұйымдастырылуы жедел жадыға үрдістер ақпараттарын орналастыруға ұқсас жүреді. Жалпы жағдайда әрбір файл атымен осы файл мәліметтері орналасқан блоктар санының жинағымен байланысты. Бұл блоктар саны реттелген, яғни блоктар барлық қондырғы бойынша таратылуы мүмкін. Мұндай ұйымдастыруда фрагментациялау болмайды, дегенмен блоктардың жойылуы мүмкін (егер файл блокта бір байтты қорын алса, онда блок бос емес болып есептеледі). Демек, компрессиялау мәселесі жок және бұл жүйені көп қолдану ұйымдастыру барысында қолдануға болады. Бүл жағдайда әрбір файлмен атрибуттар жинағына байланысты. Файл аты, пайдаланушы аты. Мұндай ұйымдастыру жоғарыдағы жағдайларда қажет етілетін ерекше аттардың болмауына мүмкіндік береді. Бүндай жүйеде аттар ерекшелігі тек бір қолданудағы файлдар арасында қажет.

Мүндай файлдарды каталог арқылы ұйымдастыруға болады. Каталог құрылымы келесі түрде болуы мүмкін. Каталог қатарлардан тұрады; әр бір I- ші қатар файлдық жүйенің I- блогына сәйкес келеді. Бұл қатар блок бос немесе бос емес екендігі туралы ақпараттан тұрады. Егер ол бос болмаса, онда бұл қатар файл аты мен қолдану аты көрсетіледі және қандайда бір қосымша ақпарат болуы мүмкін.

Ауыстыру барысында жүйе әртүрлі әрекет етуі мүмкін. Файл ашу барысында жүйе барлық каталог бойынша жүреді және файлдың логикалык блоктарына сәйкес кесте тұргызылады не болмаса әрбір ауыстыру кезінде осы сәйкестікті іздеу жүзеге асырылады.

Файлдық жүйені мүндай ұйымдастыру бір рет қолданудағы шектерде бірдеңгейлі болып табылады, яғни барлық файлдар тораптармен байланысты.

3.Иерархиялык файлдық жүйе. Файлдық жүйенің барлық файлдары бағана деп аталатын құрылымда тұрғызылған.

Бағана- тұрақты баспананың төбеге жабылған ағашын берік ұстап тұратын ұстын, тіреу (ағаш) діңгек. Қазақ түсінігінде үй тіреусіз, бақансыз болмауы керек. Яғни бағана ғұрыптық функция да аткарады. «Тіреусіз үй - көр» деген тұрақты сөз тіркесі осыған байланысты қалыптасса керек.

Бағана түбінде файлдық жүйенің түбі болады. Егер бағана түйіндері беттік болса, онда бұл файл каталогты файл болып табылады. Мүндай иерархиялық файлдық жүйеге ат қою әртүрлі тәсілдермен жүргізіледі.

Бірінші түрі - файлға ат қою, жақын каталогқа сай болады, яғни біз Ғ0 каталогына жақын болатын файлды қарастырсақ - бүл файл 1 немесе Ғ2 файлы болады. Мұндай жүйеде ат қойғанда аттар бір деңгейде қайталана бермейді. Басқа жағынан барлық файлдар бағана көмегімен байланысты болғандықтан, біз файлдық жүйеден накты нақты файлға жол ашатын, барлық файл атгарынан тұратын файлдың толық аты туралы айта аламыз. ҒЗ файлының толық аты мына түрде белгіленеді: /ҒО/Ғ1/ҒЗ/.

Мұндай ұйымдастыру толық және қысқа атты файлдармен жұмыс істеуге мүмкіңдік береді. Толық атты файлдың өз жолы бар, ал кез келген бағана түбінен кез келген түйінге дейін бір- ақ жол болады, демек осымен аттарды ерекшелеу мәселесі шешіледі. Алғаш рет бұл 60- жылдар соңында

Беркли университетінде жасалған Multex операциялық жүйесінде қолданды. Бұл шешім көптеген операциялық жүйелер нәтижесінде пайда болады. Бұл жүйенің құрылымы ат қою мәселесі болмаған жағдайда көп рет қолдану жұмыстарын ұйымдасыру үшін жақсы және мұндай жүйе өте жақсы жетістіктерге ие.



4. Персонификация және операциялық жүйедеі мәліметтерді қорғау. Бұл нюанс қарапайым сонымен қатар күрделі. Қарапайымдылығы – ол туралы бірнеше сөз ғана айтамыз, күрделігі – ұзақ айтылатын мәселелері бар.

Персонификация – бұл нақты қолдану идентификациялаудағы операциялық жүйе мүмкіндігі және осыған сәйкес мәліметтерді сақтау бойынша әрекеттер қабылдай аламыз.

Егер біз MS DOS операциялық жүйесін қарастыратын болсақ, онда ол - бір рет қолданылады. Операциялық жүйесінің екінші деңгейі - бұл қолдануларды тіркеуге мүміндік беретін операциялық жүйелер, бірак барлық қолданулар кейбір субъектілерді жинақтау түрінде көрсетіледі және бір-бірімен байланыспайды.

Жинақтау (Комплектирована; complexing) - пайдаланушының мақсатына сәйкес келетін дербес компьютердің нақты түзілімін қалыптастыру; көп машиналы және көп программалы кешендерді құрастыру.

Мұндай операциялық жүйелерге мысал ретінде main frame – компьютерлер үшін IBM фирмасының кейбір операциялық жүйелері бола алады. Мысалы, дәріс беруші тыңдаушыларының қайсы топтан екенін білмейді, бірақ барлық отырғандар оның курсын қолданушылар. Бұл бір жағынан жақсы, бір жағынан жаман. Дәрісті тыңдау - бұл жақсы, бірақ осы дәріс беруші сұрак беру жаман, себебі ол бір күнде барлығынан сұрап үлгермейді. Оған барлық тындаушыларды қалайда бөлу керек, ал калай бөлу керек - белгісіз.

Осындай персонификация жағдайында функциялармен қамтамасіз етеді, бірақ ұйымдастыру қолдану тобының түзілуін болжамайды.

Құрылымдық ұйымдастыру тәсілдері. Құрылымдық ұйымдастыру – файлдық ақпараттарды орналастыру ережелерін анықтайды.

Құрылымдық ұйыдастыруды былай ажыратады:



  • байланысты файлдарды орналастыру

  • байланыссыз файлдарды орналастыру

Байланысты үлестіру кезінде файлдық. ақпаратты элементтері физикалық тасушыда орналасады. Адрестік аймақ бойынша (диск үшін-бұл секторлар). Мұндай тәсіл үздіксіз файлдар үшін тән, дискті кеңістікті қолданумен тиімді..

Бастапқы кемшіліктері - оның жеке элементтеріне жету және файл тазалауындағы қиындық. Бұдан басқа жазуларды есепке алуды жүргізу және дискті кеңістікті қолдану бөлшектер деңгейінде жүргізіледі. Блокты файлдарды тарату стратегиясы едәуір тиімді болып табылады. Бұл жағдайда араласқан бөлшектер үздіксіз немесе ауыспалы өлшем блоктарында біріктіріледі.



Байланыссыз үлестіру кезінде файлға жады бөлінеді, тасушының элементтері ретінде секторлар немесе блоктар болуы мүмкін. Бұл жағдайда басқару жүйесі бос блоктар немесе секторлардың тізімін жүргізеді. Олар қажет уақытта бөлінеді. Әр бөлінген кезде бос блок босатылып және оны сұраған файлдың бөлінген секторына байланыстырады.

Тізімде бос секторлар немесе блоктар қалмаған жағдайда жадыны бөлуге оның бос болмағандығынан бұғатталу фазасы болады.

Файлдарды ұйымдастырудың блоктік тәсілдері.


  1. Блоктык тізбекті құрылым

Белгілер

Адрестік бөлік деректер теруімен байланысқан және осымен байланысты келесі блоктың адресін табу үшін оны ОЖ-дыға оқу қажет..

Қарапайым орындалуы (блоктарды тізімге қосу және алу).

Бұл тәсілдің негізгі кемшілігі ол тізбекті блоктардың ішіндегі блоктарға тікелей қатынау мүмкінділінің жоқтығы. Белгілі кемшілікті жою үшін келесі тәсіл қолданылады, ол блоктты индексті үлестіру тәсілі..

2. Файлдарды блокты-индексті үлестіру.

Бұл кестелерде жолды енгізу үшін өрістер бар.

І-қадам. Индексті блокты файлға жалғау (тіркеу).

Физикалық блоктар алдын ала индексті блокқа жалғанбайды.

2-қадам. Әр физикалық блоктың файлмен байланысуы индексті тізімнің элементіне белгіленген блок адресі жазылуы арқылы жасалынады.

3-қадам. Блокқа адрестеу индексті белгілеу арқылы жасалынады.

Адрестеу(Адресация; addressing) - есептеу жүйесіндегі біртектес объектілер жиыны мен олардың адрестері жиынының арасындағы сәйкестікті тағайындайтын процесс.

Белгілеу (Наметка) - келесі өндеулерді оңайлататын, үзындығы бойынша болімдерге болетін дайындама бетіне таңбалы ойықтар қалдыратын комекші операция; тесігі бар согылмаларды алу үшін қолданатын операция; бет пішіннің, өзара орналасудың және басқа да ауытқулардың шақтамаларын график түріндегі сызбаларда корсету; механикалық өндеу операцияларының алдында жасалатын технологиялық операция қүрамына кіреді. Дайындаманың бетіне тетіктің қарамын, тесіктердің бетін не өңделуге тиісті орындарды белгілейтін нүктелер, сызықтар, сызықіздер салу.Белгілеу механикалық өндеу сапасын арттыру үшін жасалады; бүйымдардың параметрлерін сызбаларда белгілеу.

3. Файлдар картасы арқылы үлестіру.

FAT файлдар үлестіру картасы. Бұл кестінң сыйымдылығы тасушыдағы деректер блогінің санына тең.

0... I 5-тасушыдағы физикалық адресі. Бұл үлестіру вариантында FAT блоктан бөлінген. FAT –та әр файлға блокаралық байланыс тізбекшесі беріледі..

Кестені қалыптастыру үшін екі өлшемді жиын қолданылады., мұнда жол саны дискідегі физикалық блок санына тең. Кестедегі элементтердің позициялайтын нөмірі дискідегі блок нөміріне сәйкес. Массивтің екінші элементі ағымдағы нөмірді байланыстырады және сілтейді. Әр ағымдағы нөмір тек қана беруімен байланысады. Директоридің адрестік бөлігінде тізбекшінің басқа блогінің адресі беріледі.

Блоктың ерекшелену принципі.

Стандарт-ерекшелену-файлды құру, файлға бірінші бос блокті қосымша блоктардан таусылғанша болады және бір блокты бірнеше файл қолдануы мүмкін емес. Бұл тәсілдің негізгі кемшілігі ол жұмыстың тиімділігі әсер ететін дискілік жадының колемінің шектелуі.

Файлдық жүйе менеджері (ФЖМ) файлдық жүйедегі қажеттіліктердің жұмыс істеу тәртібін түзеді. Әрбір жеке талап осы тізімнің элементтері түрінде көрсетіледі (жүйелік тізім элементі ЖТЭ).

Сонымен ФЖМ функциясы екі параллель немесе тәуелсіз үрдістерді басқаруда анықталады:

Үрдістен файлдық жүйеге талаптар.

Талаптарга кызмет көрсету

Менеджердің нақты функциялары фазалар бойынша аяқталады:

I -фаза: оларды жұмыс істеу тізіміне қажет үрдістерден талаптар бойынша жүйелік тізім элементтірі.

2- фаза: жұмыс істеу тізімініне элементті таңдау және оның файлдық жүйе қызметіне берілуі.

Файлдық жүйе менеджерінің функциялану механизмдері синхронды қызмет ету жағдайына келіп түскен талаптардың біреуі ғана қабылданады (калғаны жабылады).

Асинхронды сұлба түрі - дестеленген қызмет ету. Талаптар жұмыс тізіміне асинхронды дестеленіледі. Элементтер талаптар түсудің шамасы бойынша белгілі қадамға дейін түзіледі, содан кейін екінші фаза толығымен толтырылады. Одан келіп түскен талаптар не жабылып қалуы мүмкін, не болмаса қабылдануы мүмкін.

ФЖМ- толық асинхронды кызмет ету барысында екі тәуелсіз урдіс түзеді

1 - олардың түзілу шамасы бойынша

2 – олардың қызмет етуі.

ФЖМ негізгі функциялары сұлбамен және жүйелік тізім элементтері аныкталады.

ЖТЭ- бұл нақты файл бойынша талаптарға қызмет ету үшін қажетті мәліметтер келтірілген параметрлік кесте.

ЖТЭ мыналар кіреді:


  • файл аты және файлдық жүйе бойынша анықталатын талап етілген функция

  • талап етілген үрдіске қайтарылатын мәлімет коды.

  • тарату қызметі үшін арна нөмсрі, яғни физикалық құрылғы және оперативті жады арасындағы деректреді беру

  • Жады картасының индексі - файл және оперативті жады арасындағы деректер алмасу арқылы жады мекенін анықтау

- Жүйелік қызметтегі элемент өлшемі

Файлды сақтау және қорғау. Файлдық жүйенің негізгі қызметі – үлкен көлемдегі томдармен жумыс істеу (300-500 Мб және одан да көп).

Файл келесі атрибуттармен көрсетіледі:



  • стардартты өлшем 8,3 және оданда жоғары файл аттары;

  • атрибуттар тізімі;

  • қорғау дискрипторы – қатынау құқығын анықтайды;

  • деректер;

  • түбірді индекс, ол үлкен каталоктағы файлдар атарының индексін анықтайды.

Файлдық атрибуттан басқа, қызмет көрсету ұғымында қолданылады, ол функцияларды анықтайды, ал нақты айтатын болсақ файлдар жұмысын регламенттейді.

Файлды оқу/жазудан басқа:



  • акпаратты орнату;

  • кеңейтілген атрибуттарды орнату;

  • корғаныс орнату.

NTFS файлдық жүйесінде қорғау ережесі бойынша кызмет көрсетуде келесілер регламентеледі:

R-оқу


X - орнату

W - жазу


D - жою

P - кеңейтілудің өзгеруі

О - иесінің өзгеруі

Аll - барлық қатынас.

Файлды көшіру және құру кезінде аталық қатынас құқығы пайда болады.

Файлды NTFS-тан FАТ-ка трансформаттағанда барлық корғаныс құқығы жоғалады. Unіх операциялық жүйесінде файлдарға катынаудың үш базалық санаттары бар, олардың әр қайысысында сәйкесше қатынас құқығы орнатылған:

1 . User access (u) — файлды қолданушы иесі үшін


  1. Group access (g) — файлдар иесі болатын тобтағы мүшелер үшін

  2. other ассеss (o) - суперқолданушылардан басқа қолданушылар үшін.

Unix ОЖ- гі қорғаныс келесі ережелер мен постулаттарға негізделген:

\ . Сыртадамдарға қызықты файлдарды шифрланған түрде сақтау керек;

2. Өндіруші фирма көрсеткішін колдау және қорғаныс сұрақтары бойынша Usenet -телеконференция хабарлау.

security@cpd7com - қорғаныс туралы жалпы сұратулар.

Жүйеге кіруге мүмкін болатын нүктелерге ерекше бақылауды жүзеге асыру. Оларға: бюджет топтары, әлсіз парольдер бюджеті анонимді ftp жатады. Интернетке қосылу жүйесіндс tripwire, Crack, COPS типті қақпақ орналастыру. Осы орнатылған қақпақтан келіп түскен ақпараттарды талдау. Қалыпты жұмыстан кейінге қалуды бақылау, ягни жүйенің функциялауы бойынша күнделікті есеп беру ақпаратын жүйелік файлдарға сұратуды орындау бойынша, аттар және парольдер бойынша талдай білу.



Меншік корғыныс құралдарын өңдеу. Парольді бақылау - ол файл паролінің өзгеруін анықтау, пароль сапасына және парольдің болмауына байланысты. Парольді бақылау үшін жиі-жиі /etc/passwd файлын тексеріп туру керек. (кемдегенде екі аптада бір рет бақылауды жүзеге асыру керек).

Жауапкершілігі көбірек парольдерге жасырын парольдерді файлды қолдануды, мысалы /etc/shadows және каталогті басынан форматтауға дейін.

Параллельді алып тастау бойынша бақылау: Парольді ауыстыру, ол пұрсатталған пІайдаланушының паролін ауыстыру сиякты арнайы утиліттер арқылы жүзеге асырылады. Пұрсаттылықты бақылау: тіркелген аттардың сәйкестігі және UID идентификаторында олардың статусы.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

  • Ұсынылатын әдебиеттер
  • 4 тақырып. Файлдық жүйе Мақсаты

  • жүктеу 1.37 Mb.