Главная страница
Контакты

    Басты бет


БАҒдарламасы ( Syllabus ) Павлодар, 2014ж Пән бағдарламасы (Syllabus) ф фсо пгу 18. 4/19 бекітемін фмжат факультетінің деканы Н. А. Испулов

жүктеу 1.37 Mb.



жүктеу 1.37 Mb.
бет2/10
Дата09.03.2017
өлшемі1.37 Mb.

БАҒдарламасы ( Syllabus ) Павлодар, 2014ж Пән бағдарламасы (Syllabus) ф фсо пгу 18. 4/19 бекітемін фмжат факультетінің деканы Н. А. Испулов


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Файлдық жүйе


4

4,5

15

4

5

Жадыны басқару. Бет бойынша ұйымдастырылуы

4

4

15

4

6

Телекоммуникациялық қатынас құруды басқару

4

4

15

4

7

Қорытынды


1

2

10

1

Барлығы: 135

(3 кредит)



22,5

25,5

90

22,5


7 Дәрістік сабақтардың мазмұны

1 Тақырып: Кіріспе. Операциялық жүйелердің даму бағыттары.
Мақсаты: Осы лекцияда операциялық жүйе ұғымын түсіну;

Мазмұн (Оглавление; table of Contents) - 1) мәтіндік құжаттың құрылымдық элементі. Беттердің нөмірі көрсетілген тақырыптардың тізімінен тұрады; 2) объектілердің атауы мен адресінен тұратын кесте.

Ұғым - объективті нағыздық нәрселерін және олардың қасиеттерін көрсететін абстрактілі ойлау формаларының бірі. Ұғым туралы мәселені талдауды "белгі" ұғымын қарастырудан бастайық.

операциялық жүйелердің даму эволюциясын қарастыру; операциялық жүйелердің функциялары және операциялық жүйелердің құру тәсілдері сипаттау.

Қарастырылатын сұрақтары:

    1. Есептеуіш жүйе құрылымы

    2. Операциялық жүйелердің тарихы.

    3. Операциялық жүйелердің міндеті.

    4. Жүйелік шақырулар.

    5. Операциялық жүйелердің құрылымы.

Маңызды сөздер: операциялық жүйе (ОЖ), виртуалды машина, қорлардың менеджері, шам, транзисторлар, интеграл схемалары, микропроцессорлар, пакетті жүйе , көп мақсатты ОЖ, уақыттарды бөлу ОЖ, көп пайдалынатын ОЖ, желілі ОЖ, таратылған ­ ОЖ, үзу , жүйелік шақыру, ерекше жағдай, бүтін түйін (ядро), микроядерлі сәулет, көп процессорлық ОЖ, нақтылы уақыттардың жүйесі.

Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.

Микропроцессор - жүйелік тақтаның ең маңызды құраласы, ол деректерді тікелей өңдейді, атап айтқанда, бөлектелген деректермен арифметикалық және логикалық амалдарды орындайды. Микропроцессор - бір немесе бірнеше үлкен интегралды кестеде орындалған, берілісті өңдейтін бағдарламалық құрылғы; көліктердің автоматты басқару агрегатында қолданылады.

Транзистор (ағылш. transfer - тасымалдау және resistor - кедергіш) - электр тербелістерін күшейтуге, оларды тудыруға және түрлендіруге арналып жартылай өткізгіш кристалл негізінде жасалған электрондық құрал.



Операциялық жүйе - пайдаланушыға компьютер жабдықтауын ыңғайлы түрде, орынды қолдану мүмкіншілігімен қамсыздандыратын программа. Кіріспе лекция қазіргі бағыт рамкаларында оқылатын операциялық жүйе туралы айтып береді. Біз басында операциялық жүйе дегеніміз не? - деген сұраққа жауап беруге талаптанамыз.

Операциялық жүйе

Есептеуіш жүйе құрылымы

Есептеуіш жүйесі неден тұрады? Біріншіден, ағылшын тілдес елдерде hardware сөзімен қабылданған атау, немесе техникалық қамтамасыздандыру: шина деп аталатын, магистральді қосумен біріккен процессор, жады, монитор, диск құрылғылары және т.б.

ДИСК (Disk) - шығарып оку-жазу бастиегіне қатысты айналдырылатын диск формасындағы мәліметтер. тасуышы; ақпаратты сақтау және қайта шығару қасиеті бар жұқа материалмен қапталған дөңгелек пластинка түрінде жасалған мәлімет тасуыш құрылғы.

Ағылшындар (ағылш. English) - германды халық ұлты, Ұлыбританияның негізгі халқы. Саны 48,5 млн. Ұлыбританияда - 44,7 млн., Австралияда - 940 мың, ОАР-да 230 мың, Канадада - 100 мың, АҚШ-та - 650 мың, Үндістанда - 200 мың адам т.б.

Екіншіден, есептеуіш жүйе программалық қамтамасыздандырудан тұрады. Барлық программалық қамтамасыздадыруды екі бөлімге бөлу қабылданған: қолданбалы және жүйелік . Қолданбалы программалық қамтамасыздандыруға, ереже сияқты, әр түрлі банкілік және бизнес-бағдарламалар, ойындар, мәтіндік процессорлар және т.б.

Барлық - Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы ауыл, Коробиха ауылдық округі құрамында.

Ойын (Игра; game) - 1) ойын теориясында - тайталасушы екі жақтың мінез-құлық моделі. Антагонистік және антагонистік емес ойындарды, сонымен қатар табиғатқа қарсы екінші жақтағы ойындарды айрықшалайды; 2) есептеу техникасында - белгілі бір ойын алгоритмі бойынша үйрету, жаттықтыру, жағдайды ұқсаттыру (компьютерлік іскерлік ойындар) мақсатында, сонымен қатар көңіл көтеру мақсатында (компьютерлік ойындар) адамның компьютермен әрекеттестігі.

Мәтін (текст; text) - 1) баспаға шығаруға арналған пішімді немесе бастапқы түрдегі бедербелгілік мәліметтер бөлшегі; 2) хабардың алмастыру хаттамасының ерекшеліктерімен байланысы жоқ ақпарат бөлігі; 3) бастапқы программаның жазбасы.

Ереже - дәстүрлі халық құқығының қайнар көзі, нормативтік-құқықтық қағидалар. Ежелгі дәуірде және орта ғасырларда жөн-жосық, ата-баба жолы деп аталған. Ережелер сырт пішімі жағынан мақал-мәтелге, қанатты сөзге ұқсас болғанымен, нақтылығымен, дәйектілігімен ерекшеленеді.

жатады. Әдетте, жүйелік программалық қамтамасыздандыруды қолданбалы программалардың өңделуіне және іске асырылуына жағдай жасаушы программа деп түсінеміз­. Айта кету керек,­ қолданбалы және жүйелік программалық қамтамасыздандыруға бөлу тәуелді болып келеді және ол осындай бөлуді жүзеге асырушыға байланысты. Дәл осылай, бағдарламалауда ысылмаған әдеттегі пайдаланушы, Microsoft Word программасын жүйелік бағдарлама деп есептеуі мүмкін, ал, программист көзқарасы бойынша бұл - қосымша.

Тәуелділік (Зависимость; dependence) функция мен оның аргументгері арасындағы қатынас; мәліметгер базасындағы мәліметтер ассоциациясы. Мәліметтер тәуелділігі (Зависимость данных (по данным); data dependence) - мәліметтер мен программаның өзара өсер етуі.

Әдет- адамның күнбе-күнгі тіршілік қажетіне байланысты қалыптасқан тұрақты мінез, іс-қимыл ерекшелігі. “Ауру қалса да әдет қалмайды” деу, әдеттің тұрақты қажеттілікке айналғанын көрсетеді. Әдеттің ұнамды, ұнамсыз түрлері болады.

Пайдаланушы (Пользователь; user, subscriber) - 1) асқа жүйенің ресурстарын пайдаланатын программа немесе жүйе; 2) терминал(пернетақта мен экран) арқылы электрондық машинамен бірлесіп әрекет жасайтын адам.

Microsoft Office Word (күнделікті - MS Word, WinWord немесе жай ғана Word) - Macintosh компьютерлерінде және Windows, DOS ортасында жұмыс істейтін, қазіргі кезде кең таралған, ең қуатты мәтіндік процессорлардың бірі.

Си тілінің құрастырушысы (компилятор) әдеттегі программист үшін - жүйелік бағдарлама, ал жүйелік программист үшін - қолданбалы. Айқынсыз шекарасына қарамай, тап осы жағдайды қабаттардың тізбегі түрінде суреттеуге болады:


Сурет 1.1. Компьютерлік жүйенің программалық қамтамасыздандыруының қабаттары
Операциялық жүйе жүйелік бағдарламалық қамтамасыздандырудың фундаментальды (берік) компоненті болып келеді. Операциялық жүйе қабаттары - қазіргі лекцияның ең басты заты.

Операциялық жүйе дегеніміз не?

Пайдаланушылардың көпшілігінің операциялық жүйемен жұмыс жасау тәжірибесі бар, бірақ олар әйткенмен де осы ұғымға дәл анықтама беруге қиналады. Негізгі көзқарастарды қысқаша қарастырып шығайық.



Операциялық жүйе виртуалды машина ретінде

Операциялық жүйелерді өңдеу кезінде абстракциялау кең қолданылады, ол маңызды, оңайлату әдіс болып келеді және жоғары деңгейлі жүйе компоненттерінің әрекеттестігінің бір жерге топталуына, олардың іске асырылу бөлшектерін елемей, рұқсат етеді. Осы мағынада операциялық жүйе пайдаланушы мен компьютер арасындағы интерфейс болып келеді.

Машиналық командалар деңгейінде, компьютерлердің көпшілігінің сәулетін қолдану қолданбалы бағдарламалар үшін өте ыңғайсыз.

Мағына - сөздердің ұғыммен байланысты мәні, мазмұны. Сөз мағынасының қалыптасуына ұғымнан басқа да жәйттер себеп болады, ол адамның дүниеге көзқарасын, көңіл-күйін білдіреді. Сөз ұғымы тұтас, дербес болғанымен, мағынасы әлдеқайда кең әрі бірнешеу болуы мүмкін.

Интерфейс (Interface-inter-өзара, і face-бет жағы) - 1) программалаушылардың кәсіптік тілінде - өзара әрекеттесу "жазықтығы", пайдаланушы мен компьютердің қарым-қатынасы, яғни екі жүйенің немесе адам мен компьютердің өзара мәліметтер алмасуын жасақтайтын аппараттық-программалық құралдардың жиынтығы; 2) есептеуіш жүйе құрылғыларының не (немесе) программалардың өзара әсерлесуін жасақтайтын құралдар мен ережелер жиынтығы; есептеуіш жүйедегі құрылғыларды үйлестіру немесе жүйелер арасында үйлестіруге пайдаланылатын үйлестіргіш техникалық және программалық құралдар жиынтығы; жүйелердің, құрылғылардың немесе программалардың екі арасын бөлу шекарасы; екі қызметтік құрылғының және олардың қосылу, алмасу сигналдары және т.б. сипаттамаларымен анықталған шекарасы; 3) ішкі программаға басқаруды беру мен бастапқы программаға қайту процедурасы туралы сипаттамалар мен келісімдер жиынтығы.

ДЕҢГЕЙ (Уровень; layer, level) - абстракциялы дерексіздік дәреже; иерархиялық құрылым қабаты; осы желімен орындалатын белгілі бір мәселелер кешенін сипаттайтын есептеуіш желі қүрылымының логикалық қабаты,

Мысалы,­ дискімен жұмыс жасауда оның электронды компоненттерінің ішкі құрылғылары – диск айналдыру командаларын енгізу контроллерлері, жолдарды іздеу және форматтау, секторларды оқу және жазу және т.б. туралы білімді талап етеді. Бәрімізге анық, орта білімді программист жабдықтаудың жұмыс жасауының барлық ерекшеліктерін ескере алмайды (қазіргі заманғы терминологиядағы - құрылғылардың драйверлерінің өңдеуімен шұғылдану), мысалы айтайық, дискінің ақпараттық кеңістігін файлдар жиынтығы ретінде елестетуі туралы тек қана қарапайым жоғары деңгейлі абстракциясы болуы тиіс.

Жиынтық - геологияда: жарылымдармен шектеле отырып, бірқалыпты қатпарланған қат-қабаттар тобының немесе қатпарлардың бір бағытта ғана еңістенген осьтік жазықтықтарының бірлестігі.

Кеңістік - философия, математика және физика секілді салаларды пайдаланылатын күрделі ұғым. Күнделікті өмірде іс-қимыл алаңы, барлық нәрселерді қамтитын ортақ ыдыс, әлдебір жүйе жай-жапсары сезініп түсініледі.

Файлды оқу немесе жазу үшін ашуға, ақпаратты алу немесе тастау үшін қолдануға, ал сонан соң жабуға болады. Бұл дегеніміз дискінің бастиегінің айналдыру бөлшектерін немесе мотор жұмысын ұйымдастыру қамын ойластырғанға қарағанда, концептуалды түрде тіпті оңай. Осы сияқты, қарапайым және анық абстракциялар арқасында, программистен барлығы керек емес - үзулерді ұйымдастыру, таймер жұмыстары, жадымен басқару және тағы басқа нақтылықтар жасырынады. Қазіргі заманғы есептеуіш кешендерінде операциялық жадының шексіз мөлшері және процессорлар саны жайлы қиялдауға болады. Осының бәрімен операциялық жүйе шұғылданады. Сонымен, операциялық жүйе пайдаланушыға өзін виртуалды машина ретінде таныстырады, компьютер жабдықтауына қарағанда онымен жұмыс жасау тіпті оңай болып келеді.

Операциялық жүйе қор менеджері ретінде

Операциялық жүйе сәулеті өте күрделі компьютердің барлық бөліктерін басқаруға арналған. Мысалы, егер бір компьютерде жұмыс жасаған бірнеше бағдарламаларды бір уақытта принтерге шығаратын болсақ, онда не болатынын көрейік. Біз әртүрлі бағдарламалар арқылы шығарылған жолдар мен беттердің қоспасын алар едік. Операциялық жүйе баспаға шығаруға, дискіге және баспаға шығару үшін кезек ұйымдастыруға арналған ақпаратты буферлеу арқылы осындай хаосты қақпайлайды. Көп пайдалынатын компьютерлер үшін қорларды басқару қажеттілігі және оларды қорғау тағы да көбірек айқын.

Демек, операциялық жүйе, қорлардың менеджері сияқты,­ процессорлардың, жадының және әртүрлі бағдарламалар арасындағы басқа да қорлардың реттелген және бақыланатын таратылуын іске асырады.

Операциялық жүйе пайдаланушылардың және бағдарламалардың қорғаушысы ретінде

Егер есептеуіш жүйе бірнеше пайдаланушының бірге жұмыс жасауын рұқсат етсе, онда олардың қызмет етуінің қауіпсіздігін ұйымдастыру проблемасы туындайды. Ешкім бөтен файлдарды жойып алмауына немесе зақым келтірмеуі үшін дискідегі ақпараттың амандығын қамсыздандыру қажетті. Пайдаланушылардың біреулерінің бағдарламалары басқа пайдаланушылардың бағдарламаларының жұмысына өз бетімен килігуіне рұқсат беруге болмайды. Есептеуіш жүйені бекітілмей(несанкционированный) қолдану әрекеттерін кесіп тастау керек. Барлық осы қызметті операциялық жүйе пайдаланушымен, олардың бағдарламаларының қауіпсіз жұмысын ұйымдастырушысы ретінде жүзеге асырады. Осындай көзқарас бойынша операциялық жүйе өзін мемлекет қауіпсіздігі жүйесі ретінде таныстырады.



Операциялық жүйе тұрақты атқарылымдық түйін (ядро) ретінде

Операциялық жүйеге келесі анықтама беруге болады: операциялық жүйе дегеніміз компьютерде тұрақты жұмыс істеуші және қолданбалы бағдарламалардың бәрімен әрекет етуші программа деп.

Тұрақты - Оңтүстік Қазақстан облысының Бәйдібек ауданындағы ауыл, Ақбастау ауылдық округі құрамында.

Бәрімізге осы анықтама абсолютті дұрыс деп көрінер еді, бірақ, ары қарай көретін болсақ, қазіргі заманғы операциялық жүйелердің көптегендерінде, компьютерде операциялық жүйенің түйін деп аталатын тек қана бір бөлімі тұрақты жұмыс істейді.

Біз көріп отырғандай, операциялық жүйеге әртүрлі көзқараспен өте көп анықтама беруге болады. ­Оған қатаң түрде анықтама беруге болмайды.

Бізге операциялық жүйеге анықтама бергеннен көрі, ол не үшін керек және ол қандай іс атқаратыны туралы айту тіпті оңай. Осы сұрақтарды айқындау үшін есептеуіш жүйелердің дамуының тарихін қарап шығайық.



Есептеуіш жүйелердің эволюциясының қысқаша тарихы

Біз операциялық жүйелердің емес, ал есептеуіш жүйелердің даму тарихын анықтап қараймыз, себебі hardware және бағдарламалық қамтамасыздандыру бірге, бір-біріне өзара ықпалын тигізе отырып дамыған. Жаңа техникалық мүмкіншіліктердің пайда болуы ыңғайлы, нәтижелі және қауіпсіз программалар құру салаларына желпіністер(прорыв) алып келді, ал бағдарламалық салаларға жаңа техникалық шешімдерді іздеу ойлары ынталандырды. Нақ осы белгілер - ыңғайлылық, нәтижелік және қауіпсіздік есептеуіш жүйелердің эволюциясы жанында табиғи сұрыптау факторларының ролін атқарды.

Бізді қоршаған орта: жан-жануарлар мен өсімдіктер, Жер мен Ай, Күн мен алыстағы жұлдыздар - осылардың барлығы да табиғат деген ауқымды ұғымды білдіреді.

Фактор, экологияда - 1) процестердің қозғаушы күші немесе оларға ықпалы бар жағдай, қайсыбір процестегі, құбылыстағы мәнді жағдай; 2) факторлық талдауда зерттелетін айнымалы шамалар арасындағы корреляция өрнегінің көрінісі.



I кезең (1945 – 1955 жж.).

Кезең - тау жотасы қырқаларының биік бөліктері мен кейбір төбелердің аралығында орналасқая ояң бөліктер. Олардың едәуір белігі тау жоталарының бір жағынан екінші жағына өтуге мүмкіндік туғызады. Кезең - тектоникалық немесе эрозиялық-денудациялық генезисті тау жотасы төбелерінің аралығындағы қырқалар; бар өрісіндегі жоғары қысымды екі атырап пен төмен кысымды екі атыраптың арасындағы кеңістік.

Лампалық машиналар.


Операциялық жүйелер жоқ.

Біз компьютерлік кешендердің дамуын электрондық есептеуіш жүйелердің пайда болуынан бастап зерттеуді бастайық.

Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында электрондық есептеуіш машиналардың өңдеу саласында алғашқы қадамдар қамданылған болатын. 40- шы жылдардың ортасында бірінші лампалық есептеуіш құрылғылар жасалған болатын және машина жадында сақталынатын бағдарлама принципі пайда болды (John Von Neuman, 1945 ж.). Сол уақытта бірдей адамдардың тобы ­ есептеуіш машиналарды жобалауда, іске асыруда және бағдарламалаудада қатысатын­. Компьютерді басқа қолданбалы салалардың әртүрлі тәжірибелік есептерін шешу құралы ретінде жиі қолдану емес, ал мұны есептеуіш техника саласындағы ғылыми - зерттеу жұмысы деуге болады.

Қағида немесе принцип (лат. principim – принцип; негіз, алғы бастама) - белгілі білім жүйесінің түп-негізі, алғы бастамасы, абстрактылы түрдегі ең қысқа жалпылама мазмұны. Ғылыми танымда идея, теория, әдіс сияқты таным түрлерімен өзара байланыста тұжырымдалады.

Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.

Бағдарламалау тек қана машиналық тілде жүзеге асырылатын.

Машиналық тіл (Машинный язык; Machine language; computer language) - 1) есеп шығаруды бейнелейтін және мазмұны мен ережелері нақты компьютердің аппараттық құралдары арқылы жүзеге асырылатын формальды тіл.

Операциялық жүйе туралы сөз де болмады, есептеуіш процесті ұйымдастырудың барлық тапсырмалары әрбір бағдарламашымен басқару пультынан қолмен шешілетін. Пультта тек қана бір пайдаланушы ғана отыратын. Бағдарлама ең сәтті жағдайда перфокарталар арқылы, ал әдеттегі жағдайда ауыстырып қосқыштардың панелі арқасында машина жадысына жүктелетін.

Есептеуіш жүйе бір уақытта тек қана бір амалды орындайтын ­(енгізу - шығару немесе өзіне меншікті есептеу амалдарын). Бағдарламаларды қалыптастыру машина жадысының және регистрлердің қалып - күйін зерттеу арқасында басқару пультынан басқарылды. Осы дәуірдің соңысында бірінші жүйелік бағдарламалық қамтамасыздандыру пайда болды: 1951-1952 жж. бірінші символдық тілдердің компиляларының бейнелері пайда болды (Fortran және т.б.

Қалып құрылыс алаңында тұрғызылатын монолит бетонды немесе темір-бетонды құралымдар мен ғимараттар пішіндерін жасауға арналған бөлшектер мен элементтер жиынтығы. Ағаштан, металдан, фанерадан, темір-бетоннан, пластмассадан, т.б.

Меншік - жеке адамдарға немесе ұжымдарға тиесілі өндіріс құрал-жабдығы мен өнімдері, қаражат.

Символ (грекше symbolon - танымдық белгі, таңба, рәміз, пернелеу) лингвистика, логика, математика ғылымдарында таңба ұғымын береді; өнерде, философияда нәрсенің, құбылыстың қасиетін, сыр-сипатын бейнелеп, астарлап білдіретін әмбебап эстетикалық категория.

), ал 1954 жылы Nat Rochester IBM-701ге арналған Ассемблер өңдейді.

Ассемблерлеу тілі (орыс. Язык ассемблирования; ағылш. assembly language) - адрестер мен операцияларға символдық атау қою мумкіндігі бар, нақты бір компьютердің командалар жиынымен тығыз байланысқан бағдарламалау тілі; әдетте, ассемблер коды машиналық бір кодқа ауыстырылады.

Уақыттардың маңызды бөлімі бағдарламаны іске қосуға дайындауына кетті, ал жүйелі бағдарламалардың өздері қатал тәртіпте орындалды. Осындай жұмыс тәртібін деректердің жүйелі өңдеуі деп атайды . Бірінші дәуір есептеу жүйелерінің аса биік құнымен, олардың аз санымен және аса төмен ­ пайдалану нәтижелілігімен сипатталды.

II- кезең (1955ж. – 60-шы жылдардың басы). Компьютерлер транзисторлардың негізінде. Пакетті операциялық жүйелер

50-шы жылдардың ортасынан бастап есептеу техникасының эволюциясында жаңа техникалық база - жартылай өткізгіштік элементтердің пайда болуымен келесі дәуір басталды. Жиі жанып кететін электрондық шамдардың орнына транзисторларды қолдану компьютерлердің сенімділігінің жоғарылауына алып келді.

Шам - жарық күші бірлігінің ескірген атауы. Бірліктердің халықаралық жүйесінде (СИ жүйесі) бұл бірліктің орнына кандела алынады.

Енді машиналар толассыз жеткілікті ұзақ жұмыс істей алды, оларға практикалық маңызды тапсырмалардың орындалуын жүктеуге болатын болды. Есептеуіш машиналарымен электрэнергиясын тұтыну төмендеді, салқындату жүйелері дамытылды. Компьютерлердің мөлшерлері азайды. Қанау құны және есептеу техникаларына қызмет ету төмендеді. ЭЕМ-ді коммерциялық фирмалар қолдана бастады. Бір уақытта алгоритмдік тілдердің (LISP, COBOL, ALGOL-60, PL-1 және т.б.) қарқынды дамуы байқалды. Бірінші құрастырушылар, байланыстардың редакторлары, математикалық және қызметші ішкі программалардың кітапханалары пайда бола бастады.

Қарқындылық (орыс. интенсивность (лат. intensio - қарқын)) - дыбысты, әсіресе дауысты дыбысты, айтуда өкпеден шығатын фонациялық ауаның күшеюі мен солғындау дәрежесі.

Фирма (итал. firma - қойылған қол) - пайда алу мақсатымен ресурстарды тауарлар өндіру немесе қызметтер көрсету үшін пайдаланатын, бір немесе бірнеше кәсіпкер иеленетін және басқаратын ұйым; заңи тұлға құқықтарын пайдаланатын шаруашылық, өнеркәсіптік, сауда кәсіпорны; бір текті немесе сабақтас кәсіпорындар бірлестігі; ұжымдық немесе жеке кәсіпкерлердің ең кең таралған ортақ атауы.

Кітапхана - мәдени-ағартушылық мекеме. Кітапхана баспасөз шығармаларын жинау, сақтау, насихаттаумен, оқырмандарға баспасөз шығармаларын берумен, мәдени-ағарту және ғылыми-көпшілік жұмыстарын ұйымдастырумен шұғылданады.

Алгоритм, алгорифм (ағылшынша: algorіthm, algorіsmus - Әл-Хорезмидің атынан шыққан) - бастапқы берілген мәліметтермен бір мәнде анықталатын нәтиже алу үшін қай амалды (жұмысты) қандай ретпен орындау қажеттігін белгілейтін есептерді (мәселелерді) шешу (математикалық есеп-қисаптар орындау, техникалық объектілерді жобалау, ғылыми-зерттеу жұмысын жүргізу т.б.)

Математика (гр. μάθημα - ғылым, білім, оқу; μαθηματικός - білуге құштарлық) - әлдебір әлемнің сандық қатынастары мен кеңістіктік формаларын, пішіндерін өлшейтін, оның ішінде - структуралар, өзгерістер, белгісіздік жөніндегі ғылым.

Бағдарламалау процесі оңайлана түсті. Бір адамға өңдеу үрдісін және компьютерлерді пайдалануды аудару қажеттілігі жоқ бола бастады­. Нақ осы дәуірде қызметшілерді бағдарламашыларға және операторларға, есептеуіш машиналардың өңдеушілеріне және пайдаға асыру(эксплуатация) мамандарына бөліну басталды.

Аудару (Трансляция; tranlation) - 1) белгілі бір ереже бойынша бір тілден екінші тілге мағынасын көп өзгертпей аудару; 2) программалау тілдерінің бірінде берілген программаны оған эквивалент басқа тілдегі программаға түрлендіру.

Маман - ұйымның инженерлік-техникалық, экономикалық және басқа да жұмыстарымен айналысатын қызметкері. Маман, әдетте, жоғары немесе арнаулы орта білімді болады. Атап айтқанда, агроном, бухгалтер, геолог, инженер, математик, механик, техник, физиолог, суретші, экономист, энергетик, мұғалім, дәрігер, т.б.

Бағдарламаларды іске асыру үрдісінің өзі өзгерді. Енді пайдаланушы бағдарламаны барлық кіріс деректерімен перфокарта колодасы түрінде әкеледі және қажетті қорларды көрсетеді.

Перфокарта, перфорациялық карта (лат. perforo - тесемін және карта) - белгілі тәртіп бойынша тесіктер (перфорация) тесу арқылы әр түрлі ақпарат түсіруге арналған қалың қағаз (пластмасса). Перфокартаның бетіне вертикаль бағаналар мен горизонталь қатарларға бөлінетін цифрлық тор түсірілген.

Осындай колода тапсырма деген атқа иеленді. Оператор тапсырманы машина жадысына жүктейді де және оны орындалуға жібереді. Алынатын шығу деректері принтерде басылады, және оны пайдаланушы біраз уақыттан кейін кері қайтып алады.

Сұратылған қорлардың алмастырылуы бағдарламалардың орындалуының тоқтата тұруын шақырады, нәтижесінде процессор жиі тұрып қалады. Компьютерді қолдану тиімділігін арттыру үшін ұқсас қорлары бар тапсырмаларды бірге жинап, тапсырмалар пакетін жасайды .

Пакетті өңдеу жүйелерінің алғашқылары пайда болды, олар пакеттен бағдарламаның бірінен соң бірін жіберілуін автоматтандырады және процессордың тиеу коэффициентін арттырады. Пакетті өңдеу жүйелерін іске қосу үшін тапсырмаларды басқарудың формализацияланған тілі өңделген болатын, оның арқасында бағдарламашы жүйеге және операторға есептеуіш машинада қандай жұмысты орындайтынын хабарлайды. Пакетті өңдеу жүйелері қазіргі заманғы операциялық жүйелердің бейнесі болды, есептеу үрдісін басқаруға арналған алғашқы жүйелік бағдарламалардың бірі болды.

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

  • 7 Дәрістік сабақтардың мазмұны 1 Тақырып: Кіріспе. Операциялық жүйелердің даму бағыттары. Мақсаты
  • Қарастырылатын сұрақтары
  • Маңызды сөздер
  • О перациялық жүйе Есептеуіш жүйе құрылымы
  • Барлық
  • Әдетте , жүйелік программалық қамтамасыздандыруды
  • Операциялық жүйе дегеніміз не
  • Операциялық жүйе виртуалды машина ретінде
  • Операциялық жүйе қор менеджері ретінде
  • Операциялық жүйе пайдаланушылардың және бағдарламалардың қорғаушысы ретінде
  • Операциялық жүйе тұрақты
  • Есептеуіш жүйелердің эволюциясының қысқаша тарихы
  • Операциялық жүйелер жоқ.
  • II- кезең (1955ж. – 60-шы жылдардың басы). Компьютерлер транзисторлардың негізінде. Пакетті операциялық жүйелер

  • жүктеу 1.37 Mb.