Главная страница
Контакты

    Басты бет


Қазіргі замандағы программалық құралдар

жүктеу 63.84 Kb.



жүктеу 63.84 Kb.
Дата14.03.2017
өлшемі63.84 Kb.

Қазіргі замандағы программалық құралдар



Тақырыбы: Қазіргі замандағы программалық құралдар. Операциялық жүйелер және программалау жүйелері. Программалау жүйесінің программалық, тілдік және информациялық жабдықталуы. Компиляторлар және интерпретаторлар.

Қазіргі замандағы программалық құралдар.

Операциялық жүйелер туралы жалпы түсінік.

Интерпретаторлар және компиляторлар.

Windows операциялық жүйесінің стандартты программалары.

Қазіргі замандағы программалық құралдар

Қазіргі кезде түрлі типті компьютерлерге арнап дайындалған программалар жеткілікті.

Компьютер Компьютер (ағылш. computer - «есептегіш»), ЭЕМ (электрондық есептеуіш машина) - есептеулерді жүргізуге, және ақпаратты алдын ала белгіленген алгоритм бойынша қабылдау, қайта өңдеу, сақтау және нәтиже шығару үшін арналған машина.
Олар негізінен мынадай кластарға бөлінеді:

жүйелік программалар

қолданбалы программалар.

Қолданбалы программалар – белгілі бір мамандық саласында берілген нақты есептерді шығара алатын әмбебап программалар жиынтығы (мәтіндік редакторлар, электрондық кесте, программалау тілдерінің программалары т.с.с.)

Жүйелік программалардың түрлері:

операциялық жүйелер (ОЖ)

утилиттер

сервистік программалар.

Операциялық жүйелер туралы жалпы түсінік

Операциялық жүйе (ОЖ) ДК-дегі кез келген программалық жабдықтардың ажырамас екінші бір бөлігі болып саналады.

Жабдық - бір нәрсеге керек механизмдер, тетіктер, әр түрлі құралғылар жинағы.
Әрбір адамға ЭЕМ-нің барлық құрылғыларын басқару мүмкіншілігін беретін, сол себепті басқа программаларды аппаратурамен байланыс жасаудан босататын, компьютерде жұмыс істегісі келетін әрбір адамға өте қажет операциялық жүйенің алатын орны ерекше болып есептеледі.

ОЖ-ң негізгі атқаратын қызметі:

барлық қолданбалы және жүйелік программалардың жұмысын, оларды бір-бірімен және аппараттық жаюдықтармен байланыстыра отырып, қамтамасыз ету;

әрбір адамға ЭЕМ-ді жалпы басқару мүмкіншілігін беру.

Сонымен, ОЖ – адам мен ЭЕМ аппараттарының арасындағы байланысты ұйымдастыратын программа немесе біріктірілген программалар тобы.

Утилиттер – программалау ортасында белгілі бірн қызмет атқаруға пайдаланатын қосымша программалар. Мұндай программалар берілгендер қорын басқарушы жүйелерде, түрлі программалау тілдерінде жиі кездеседі. Мәліметтерді қысатын (архивтейтін), компьютерді вирусқа тексеретін, мүмкін болса, оларды жоятын программалар да утилиттер болып табылады.

Мәліметтер (данные; data) - автоматты құралдардың көмегімен, кей жағдайда адамның қатысуымен, өңдеуге I ыңғайлы түрде берілген мағлұмат. Мәліметтердің кірістік, шығыстық, басқару, проблемалық, сандық, мәтіндік, графикалық және т.б.

Сервистік программалар – адамның операциялық жүйемен жұмыс істеуін жеңілдететін программалар тобы.

Жүйелік программалар мен қолданбалы программалар бірігіп, компьютерді прогграммалық қамтамасыз ету не жабдықтау программалары деп аталады.

ОЖ-ң мынадай түрлері бар: MS DOS, CDOS, UNIX және де соңғы кезде кеңінен қолданыла бастаған көп терезелі операциялық жүйе – WINDOWS программасы.

Операциялық жүйе компьютерде орналасқан барлық жүйелерді және программаларды басқару үшін керек. Ол компьютер мен адам арасындағы байланысты қамтамасыз етеді.Компьютермен жұмыс істеуде MS DOS ОЖ-ң көптеген кемшіліктері болды:

әр жолы жүйемен тек бір есепті шешу ғана мүмкін;

күрделі программалармен жұмыс істеу мүмкін емес;

командалар тек пернетақтадан енгізіліп отырады және т.б.

жылы Micrososft фирмасы алғашқы рет MS DOS қуатынан жүздеген есе артық Windows 1.0 жүйелік программаны, ал одан кейінгі жылдары оның кеңейтілген түрлі нұсқаларын дайындап шықты: 3.0, 3.1 және т.б.

Windows операциялық жүйесі мынадай мәселелердің орындалуын қамтамасыз етеді:

компьютердің барлық ақпараттық құрал-жабдықтарын басқару;

Ақпарат Ақпарат (лат. informatio - түсіндіру, мазмұндау) ұғымы күнделікті өмірден бастап техникалық салада пайдаланылатын көп мағыналы ұғым. Жалпы алғанда бұл ұғым шектеу, байланыс, бақылау, форма, инструкция, білiм, мағына, құрылым, бейнелеу, сезіну тағы басқа ұғымдармен тығыз байланысты.

файлдық жүйемен жұмыс істеуді қамтамасыз ету;

қолданбалы программаларды іске қосу;

бір уақытта бірнеше программалардың жұмыс істеуін;

әртүрлі программалар арасында мәліметтер алмасуды;

мультимедия мүмкіндіктерін пайдалануды және т.б.

Windows операциялық жүйесі автоматты түрде жүктеледі.

Windows объектілері:

Терезе

Терезе – Windows жүйесіндегі ең негізгі ұғым болып табылады. Терезе – экранның төртбұрышты қоршаулы аумағы, онда әртүрлі программалар орындалады, кез келген мәліметтер түзетіліп, өңделеді және басқару әрекеттері жүргізіледі.

Аумақ - құрлық бетінің өзіне тән табиғи, сондай-ақ адамның карекеті нәтижесінде жасалған қасиетгері мен ресурстары бар бөлігі. Ресурстардың ерекше түрлерінің болуымен - орналасуымен (ауданымен), географиялық орнының ерекшелігімен, табиғи ландшафтының өзіндік типтерімен, шаруашылыққа игерілу дәрежесімен, "қоғам қарекетінің кеңістіктік базисі" рөлін атқару қабілеттілігімен сипатталады.
Терезелер негізгі, сұхбаттық және мәліметтік болып үш түрге бөлінеді. Windows терезесі экранды жартылай, толығымен алуы немесе белгілі бір бөлігін ғана қамтуы мүмкін. Экран бетінде бір мезетте бірнеше терезе орналаса береді.



Жұмыс столы

Жұмыс столы – екінші негізгі түсінік болып табылады. Windows ортасында жұмыс столының рөлін дисплей экраны орындайды. Онда жұмыс істейтін программалардың терезелері, құжаттардың жеке файлдары шартбелгілер түрінде орналасқан. Іске қосу (Пуск) батырмасы жұмыс столының төменгі қатарындағы панельге орналастырылып қойылады. Бұл қатарды Есептер панелі (Панель задач) деп атайды. Есептер тақтасының негізгі қызметі – программалар арасында мәлімет алмасу. Іске қосу (Пуск) – Windows-ң бас мәзірін экранға шығару батырмасы . ол үшін батырманы бір рет шерту жеткілікіті немесе пернетақтадан Ctrl Esc пернелерен басу қажет. Оның құрамындағы жеке мәзірлер: Программалар (Программы) - Windows-ң негізгі мәзірі, мұнда қосымша программаларды жүктеуге арналған мәзірлер тізімі экранға шағарылады; Құжаттар (Документы) – пайдаланушы жұмыс істеген соңғы 15 файлдың тізімі шығады;

Пайдаланушы (Пользователь; user, subscriber) - 1) асқа жүйенің ресурстарын пайдаланатын программа немесе жүйе; 2) терминал(пернетақта мен экран) арқылы электрондық машинамен бірлесіп әрекет жасайтын адам.
Файл (ағылш. File) - дерек сақтаудың негізгі бірлігі болып табылады.
Бапқа келтіру (Настройка) – компьютердің аппараттық құрамын және программалық жабдықталуын өзгертуге арналған командалара тізімі орналасқан; Іздеу (Поиск) – дискіден қажетті мәліметті табуға мүмкіндік береді; Анықтамалық (Справка) – Windows жайлы мәлімет; Орындау ... (Выполнить ... ) – компьютердегі программаны не құжатты іске қосу үшін сұралатын терезені ашады; Жұмысты аяқтау ... (Завершение работы ... ) – компьютерді сөндіруге даярлайтын терезені ашады.

Шартбелгілер, жарлықтар, бумалар

Шартбелгі – бұл экран бетіндегі қысқаша жазуы бар кішірейтілген графикалық бейне.

Графика - (гр. graphein, тырнау, жазу, салу дегеннен) Жазуда қолданылатын таңбалардың (әріп және тыныс белгілерінін) жиынтығы. Жазу танбалары жүйесі мен тілдін фонетикалық жүйесінің ара қатынасын, байланысын білдіреді.
Ол дисплей экранындағы программаны, терезені, функцияны, файлды т.б. бейнелеп тұруы мүмкін. Экранда мынадай шартбелгілер кездеседі:

қосымша программалар шартбелгісі

белгілі бір топтар шартбелгісі

функциялар шартбелгісі.

Жарлық – бұл белгілі бір объектімен тікелей қатынас жасауды іске асыратын командалық файл. Мысалы, жарлық арқылы каталогтың, желідегі дискінің ішіндегісін көрсетуге болады, тез арада басқа каталогта орналасқан программаларды іске қосуға, файлды да жылдам ашуға болады және т.б.

Бума – экранда каталогтарды және программалық топтарды белгілеу үшін қолданылады. Мұның мағынасы мынада: каталог пен программалар тобы белгілі бір объектілерді орналастыруда қолданылатын контейнер болып табылады.

ДИСК (Disk) - шығарып оку-жазу бастиегіне қатысты айналдырылатын диск формасындағы мәліметтер. тасуышы; ақпаратты сақтау және қайта шығару қасиеті бар жұқа материалмен қапталған дөңгелек пластинка түрінде жасалған мәлімет тасуыш құрылғы.
Контейнер Контейнер - автомобиль, темір жол, теңіз, әуе көлігімен жүктерді тасымалдауға және бір көлік құралынан екінші көлік құралына механикаландырылған түсіріп-тиеу үшін икемдестірілген стандартты көп айналымды ыдыс (тара).

Мәлімет алмастыру буфері

Өзінің жұмыс істеуі кезінде Windows жүйесі программалр мен құжаттар арасында мәлімет алмастыру үшін компьютер жедел жадтың арнаулы бөлігін алмасу буфері ретінде пайдаланады.

Алмастыру - белгілі бір n элементті қандай да бір ретте (тәртіпте) қайталамай орналастыру. Берілген n элементтен барлығы әр түрлі n! = 1*2...n Алмастыруы жасалады. Алмастыруға байланысты көптеген есептер ауыстыру терминдері арқылы тұжырымдалады.
Буфер әртүрлі программалар мен құжаттар арасында мәліметтерді тасымалдап, олардың фрагменттерін бір-біріне ауыстырып отыру үшін қолданылады. Тасымалданатын мәлімет ретінде текст үлгілері, сурет, кесте және т.б. объектілер алынуы мүмкін.

Windows операциялық жүйесінің стандартты программалары

1. WordPad текстік редакторы

WordPad редактор текстік құжаттарды құруға мүмкіндік береді. Алайда кейінгі шығып жатқан мамандандырылған текстік редакторларға қарағанда мүмкіндігі төмендеу.

Редакторды іске қосу үшін Іске қосу (Пуск), Программалар (Программы, Стандартты (Стандартные), WordPad командасын орындау қажет.

WordPad редакторы текстік құжаттарды пернелерде теріп дискілерде сақтауға, оларды өңдеуге – ішкі көрінісі мен шрифтін өзгертуге, құжат ішінде символдарды іздеу мен ауыстыру әдістерін іске асыруға, графиктік суреттерді қосуға, оның беттерінің параметрлерін өзгертуге және қағазға басып шығаруға мүмкіндік береді.

Әдіс , метод (гр. 'μέθοδος',methodes зерттеу не тану жолы, бір нәрсеге жетудің жолы) - көздеген мақсатқа жетудің тәсілі, тәртіпке келтірген қызмет жүйесі. Әдіс философияда зерттелетін нәрсенің ойша нұсқасын жасау үшін қажетті таным құралы болып табылады.
Символ (грекше symbolon - танымдық белгі, таңба, рәміз, пернелеу) лингвистика, логика, математика ғылымдарында таңба ұғымын береді; өнерде, философияда нәрсенің, құбылыстың қасиетін, сыр-сипатын бейнелеп, астарлап білдіретін әмбебап эстетикалық категория.

2. Блокнот

Блокнот – кішігірім текстік файлдармен жұмыс істеуге арналған редактор. Оның мүмкіндігі көптеген қарапайым текстік редакторлар мүмкіндіктеріне қарағанда төмендеу, бірақ жылдам істейді.

Оның бір талассыз жақсы жағы бар – ол қарапайым әрі жинақы жұмыс істеуге мүмкіндік береді, жедел жадта тіптен ешқандай орын алмайды десе де болады және басқа программалардың қатарласа жұмыс істеуіне ешбір кедергісін тигізбейді.

Блокнот тексті форматтамай (шрифтін өзгертпей, безендірмей) тек қана оның сөздерінен тұратын файлдарды құрады, дискіде сақтайды. Көптеген жағдайларда, мысалы, командалық файлдарды дайындау, редакциялау немесе модем арқылы басқаларға жіберілетін тексті дайындау кезінде де бұл шынында да жылдам істейтін, таптырмайтын қосымша программа екеніне көзіңіз жетеді.

Жағдай - адам әрекетінің , жан-жануарлар тіршілігінің, табиғат пен қоғамдағы өзгерістің, оқиғаның, т.б. айналадағы ортаның ықпалына тәуелділігін білдіретін философиялық ұғым. Табиғаттағы, қоғамдағы белгілі бір өзгерісті тудырушы алғышарт есебінде де қарастырылады.

3.Paint графикалық редакторы

Графикалық редактор – графиктік бейне түріндегі суреттер салуға және оларды өңдеуге арналған арнайы бағыттағы программа. Paint – Windows жүйесінің стандартты программалар тобына кіретін қарапайым нүктелік графикалық редактор. Бұл программа едәуір күрделі әрі тартымды, түрлі-түсті және ақ-қара суреттер, схемалар, сызбалар салуға мүмкіндік береді. Бұл редакторды игеру онша қиын емес, оның құрамында сурет салу, сызу және оларды өңдеуге арналған стандартты қарапйым құрал-жабдықтар (инструменттер) бар, дайындалған бейнелер файлдардың кең тараған графиктік форматында сақталады.

4. Калькулятор

Калькулятор программасы – бүгінгі күндері тіпті төменгі класс оқушылары да көптеп қолданатын компьютерлік калькулятор болып табылады.

Программа екі режимде жұмыс істейді:

стандартты (жады бар қарапайым арифметикалық калькулятор) режим;

Формат (фр. format - формаға келтіру) полиграфияда дайын басылымның мөлшері (мысалы 170 • 260 мм) немесе баспа қағазының мөлшері (60x90 см); полиграфияда теру форматы терілген жолдың ұзындығы мен биіктігі; басу қағазының форматы - қағаз рулонының ені немесе парақ қағаздың ені мен ұзындығы.
Арифметика (грек. arіthmētіkē, arіthmos – сан) - сандар (бүтін және бөлшек) және оларға қолданылатын амалдар туралы ғылым (грекше arіthmetіke, arіthmos – сан).

ғылыми (қиын да күрделі есептеулер жүргізуге арналған қуатты калькулятор) режимі.

Есептеуге қажет сандар тышқанмен немесе пернелер көмегімен енгізіледі. Енгізілген цифрлар мен есептеулер нәтижесі индикатор бетіне шығарылады.

Индикатор (ағылш. Indicator) - құрылғының қалып-күйінің немесе есептеуіш жүйенің жұмыс процесі кезіндегі мәліметтердің өзгерісін немесе жеке программаның орындалуын қамтып көрсететін мәліметтер элементі; ақпаратты көзбен көруге қайта жаңғыртатын құрылғы; программалауда - мәні процестің нәтижелеріне немесе белгілі шарттардың орындалуына тәуелді телінетін айнымалы.

5. Сағат

Сағат – Windows ортасының ағымдағы уақыт пен мерзімді (датаны) көрсету үшін қолданылатын ең қарапайым программасы.

Сағат программасының экраны екі қалыптың бірінде болуы мүмкін:

тақырып қатары және менюі бар;

тек тақырып қатары ғана шығады, ал меню қатары жасырын күйде болады.

Бір күйден екіншісіне ауысу үшін тышқан жұмыс аумағында тұрғанда, оны екі рет сырт еткізу керек.



Сағат кәдімгі циферблаты мен тілдері бар күйде немесе тек сан арқылы уақытты көрсететін индикатор (цифрлық) күйінде бола алады. Оның сыртқы көрінісін Параметрлер менюі командаларымен өзгертуге болады.

  • Мәліметтерді

  • жүктеу 63.84 Kb.