Главная страница
Контакты

    Басты бет


Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі

жүктеу 5.51 Mb.



жүктеу 5.51 Mb.
бет19/32
Дата15.03.2017
өлшемі5.51 Mb.

Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі


1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   32

Сурет 3.
Формуланы бір жолға төмен түсіргенде ұяшықтар атындағы қатар нөмері бір бірлікке артты: А1 А2-ге, В1 В2-ге түрленді. Формуланы оңға немесе солға жылжытсақ, ұяшықтар атындағы әріптік бөлік өзгереді. Мысалы:Формуланы С2 ұяшығынан Е2 ұяшығына көшірсе, ол С2+D2 формуласына өзгереді.

Абсолютті сілтеме. Кейбір жағдайларда қатысты сілтеме принциптерінің әрекетін тоқтатуға, сөйтіп формуланы көшіргенде ұяшық адресін өзгертуге (яғни қатысты емес, абсолютті) болатын жағдайлар қажет болды. Бұл жағдайда адресті бекіту әдісі қолданылады. Ол үшін ұяшық атына $ белгісі қолданылады. Ұяшық адресін толық бекіту үшін $ белгісі екі рет қолданылады. Мысалы: $В$2.

Тек бағанды ($В2) немесе тек жолды (В$2) бекітуге болады (өзгеріссіз қалдыру). Бұл жағдайларда формуланы көшіргенде адрестің бір бөлігі өзгермейді де, бір бөлігі өзгереді.

Мысал 4. Әлемнің әртүрлі еліне туристік жолдамалардың бағасы туралы мәліметтері бар кесте құру керек. Баға теңге және доллар түрінде көрсетілуі керек.Жолдамалар бағасы алдымен доллар түрінде, доллардың теңгеге қатысты курсы берілуі керек. Осы мәліметтер көмегімен жолдаманың теңгедегі бағасы шығарылады.

В1 ұяшығында теңгемен өрнектелген доллар курсының мөлшері сақталады. С3 ұяшығындағы формула жолдаманың теңге түріндегі бағасы доллар түріндегі баға мен доллар курсын көбейту арқылы есептеледі. С4,С5,С6 ұяшықтарына формуланы клавиатурадан енгізбей, С3 –тен көшіруге болады. Осындай көшіруден кейін кесте мына түрге келеді.





А

В

С


1

Доллар курсы




Теңгемен

2

Елдер

Доллар бағасымен

Теңге бағасымен

3

Англия




=В3*$В$1

4

Болгария




=В4*$В$1

5

Бельгия




=В5*$В$1

6

Бразилия




=В6*$В$1

Сорттау формулалардың орнын ауыстыруға әкеледі, бұл кезде сілтемелер өзгереді, ал абсолютті (бекітілген) сілтемелер өзгермейді.
Бекіту сұрақтары:


  1. Кестелік прцессор дегеніміз не?

  2. Кестелік прцессор не үшін қолданылады?

  3. Кестелік прцессордағы қатар дегеніміз не?

  4. Кестелік прцессордағы баған дегеніміз не?

  5. Кестелік прцессордағы ұяшық дегеніміз не?

  6. Ұяшықтарға қандай мәліметтер енгізуге болады?

  7. Сілтеме не үшін қолданылады?

  8. Абсолютті және салыстырмалы сілтеме дегеніміз не?

4-дәріс. Диаграммалар, мәліметтер анализі. MS Excel–ді тізімдер - мәліметтер қорын жасау үшін пайдалану мүмкіндіктері
Мақсаты: MS Excel–де диаграммалар тұрғызу және тізімдер мен мәліметтер қорын жасау жолдарымен танысу.
Қазіргі заманғы кестелік процессорлардың барлығындағы дерлік іскер графика құралдары бар. Ол үшін кестелік процессорларда графиктік режим қолданылады. Графиктік режимде диаграммалардың әртүрлі типтерін салуға болады, олар сандық тәуелділіктерге көрнекілік береді.

Диаграмма - мәліметтерді көрнекті графиктік бейнелеудің құралы, ол бірнеше шамаларды немесе бір шаманың әртүрлі мәндерін салыстыруға қолданылады.

Көптеген диаграммалар тік бұрышты координат жүйесінде салынады. Горизонталь Х осінен тәуелсіз айнымалы (аргумент) мәні, ал вертикаль У осінен тәуелді айнымалыны (функция) мәні салынады. Бір суретке бір уақытта бірнеше диаграмма салынуы мүмкін.

Кестелік процессордағы сандық мәліметтерді графиктік өңдеу кезінде:



  1. Диаграмма салынатын мәліметтер облысын (блок) көрсету

  2. Алынған ұяшықтар блогынан мәліметтерді таңдаудың тізбектілігін анықтау (жол бойынша немесе баған бойынша)

Баған бойынша таңдалған Х координатасының мәні сол жақ ең шеткі бағандағы мәндерден алынады. Ал қалған бағандар У координатасының мәндері болып есептелінеді. Бағандар саны бойынша салынатын диаграмма саны анықталады. Жолдар бойынша диаграмма салынған ерекшеленген ең жоғарғы жол Х координата, ал қалғандары У координатаның мәні болып табылады.

5 әртүрлі диаграммаларды қарастырайық. Әртүрлі кітаптарда оларды әртүрлі атайды: дөңгелек, диаграмма, бағанды, ярусты (қабатты), сызықты және аудандар диаграммасы. Диаграмма түрлері негізінен көп, біз тек көп тарағандарды қарастырып отырмыз.



І Дөңгелек диаграмма бір нүктедегі бірнеше шамалар мәнін салыстыру үшін қолданылады, әсіресе, шамалар қосындысы бір бүтінді (100 %) құраса, дөңгелек диаграмма қолдану тиімді.

Мәліметті көрнекті етіп көрсетуге дөңгелек диаграмма әр уақытта тиімді емес. І-ден, бір дөңгелекте өте көп сектор болуы мүмкін, ІІ-ден, әрбір сектор бір-біріне жуық болуы мүмкін.



ІІ. Бағанды диаграмма - әртүрлі нүктедегі әртүрлі шамаларды салыстыру үшін қолданылады.

Бағанды диаграмма аты айтып тұрғандай бағандардан тұрады. Бағандар ұзындығы салыстыратын шамалардың сандық мәнімен анықталады.



ІІІ. Сызықтық диаграмма бірнеше шамалардың бір нүктеден екінші нүктеге өткен кездегі өзгерісін көру үшін қолданылады.

Бағандарды әртүрлі бояу орнына белгілердің әртүрлі (ромбик, үшбұрыш, крестик т.б.б), сызықтардың түрлі қалыңдығы мен типі (пунктир, тұтас, т.б) , түсі қолданылады.



ІV. Ярустық диаграмма (қабатты) бірнеше нүктелердегі бірнеше шамалардың қосындысын көрнекті түрде салыстыруға және ол шамалардың әрқайсысының қосындыдағы үшін көрсететін диаграмма түрін айтады.

Ярусты диаграмма жасау бағанды диаграмма жасауға ұқсас. Ярусты диаграммада бағандар бірінің қосында бірі емес, бірінің үстіне бірі орналасады. Осыған байланысты диаграмманың вертикаль және горизонталь өлшемін есептеу ережесі де өзгереді. Вертикаль өлшемі ең үлкен шама мәнімен емес, шамалардың қосындысының ең үлкен мәнімен анықталады. Ал бағандар саны тіреу нүктесіне тең; әрбір тіреу нүктесінде бір көп ярусты (қабатты) баған болады.



V. Аудандар диаграмманы - ярусты және сызықты диаграммалардың гибриді.

Ол әртүрлі шамалардың әрқайсысының және олардың қосындысының өзгерісін бір уақытта бақылауға мүмкіндік береді.

Мұнда бағандар үздіксіз облыс құрап бір-бірімен жалғанады. Осыдан диаграмма облыстар немесе аудандар диаграммасы деп аталады. Әрбір облыс белгілі бір шамаға сәйкес келеді, оларды әр түрлі түспен бояп отырады.
Бекіту сұрақтары:


  1. Диаграмма дегеніміз не?

  2. Диаграмма не үшін қолданылады?

  3. Диаграмманың түрлерін атаңыз?

  4. Диаграммалардың бір бірінен айырмашылығы қандай?


5-дәріс. Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ). Негізгі ұғымдар. МҚБЖ - нің функционалды мүмкіндіктері. МҚБЖ - мен жұмыс істеу негіздері
Мақсаты: МҚБЖ - нің функционалды мүмкіндіктері және жұмыс істеу негіздерімен танысу.

Қазіргі кезде мәліметтер қоры (МҚ) және мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ) терминдері тек компьютерлерге қатысты қолданылады. Жалпы мағынасында мәліметтер қоры терминін белгілі бір нышандарына байланысты біріккен акпараттардың кез келген жиынына қолдануға болады. Мысалы, мәліметтер қоры ретінде поезд козғалысының кестесін немесе сатып алушылардың тапсырысы және тапсырыстың орындалуы туралы мәліметтер тіркелген кітапты қарастыруға болады. Мұнда мәліметтер қоры ретінде анық біріккен мәліметтердің жиыны қарастырылады. Сондықтан сіздің жазу кітапшаңыз, оған ақпаратты кұрылымды түрде жазбасаңыз, ол мәліметтер қорыт болып есептелмейді.

Көптеген МҚ-да алғашкы деректерді жинақтау кестенің көмегімен іске асырылады, оның жолы — қойманың бір объектісі жайлы толық акпаратты, ал бағаны — объектінің бір сипаттамасын білдіреді. Кестенің жолы (бір объекті туралы деректер) жазу деп, кестенің объектілері сақталған белгілі бір сипаттамалардан тұратын баған өріс деп аталады.


Өріс

Жазу

Қызметі

Аты, тегі

Телефон

Президент

Алиев Қазыбек

61-56-87

Вице – президент

Асқаров Аман

61-89-75

Бас есепші

Советова Мөлдір

61-65-53

Маркетолог

Алиева Жанна

61-45-12

Офис-менеджер

Елена Шмит

61-48-78

МҚ кұруда тиімді жұмыс үшін оның құрылымын әрбір өрісте мазмұны тек бір типтегі деректер болатындай етіп ойлап табу керек, мысалы:




  • өрістің аты: Тегі
    мазмұны: Молдыбаев

  • өрістің аты: Телефон
    мазмұны: 25-89-56

  • өрістің аты: Айы
    мазмұны: сәуір

Мәліметтер қорының негізгі белгісі — ондағы ақпараттың жылдам ізделуі. Егер абоненеттің тегі, аты және әкесінің аты белгілі болып, телефон нөмірін табу қажет болса, бұл ақпаратты Телефондық-адрес кітапшасынан аласыз. Алайда егер фирмаңызда, мысалы, компьютерлермен сауда жасайтын кісінің жай-жапсары тапсырыстар кітабында хронологиялық тәртіппен ретгелген болса, онда белгілі бір қалада тұратын клиенттердің тізімін алуға немесе соңғы үш айда сатып алушылардың көп сұранысына ие болған компьютерлердің моделін анықтауға біраз уакыт жұмсалады.


Мәліметтердің реляциялық қоймалары

Соңғы уақытта мәліметтер қорының ішіндегі ең көп тарағаны — реляциялық мәліметтер қоры. Реляциялық мәліметтер қорында ақпарат бір немесе бірнеше кестелерде сақталады. Кестелер арасындағы байланыс бір не бірнеше сәйкес өрістер арқылы жүзеге асырылады.

Реляциялық мәліметтер қорында кестенің әрбір жолы бірегей. Жолдардың бірегейлігін қамтамасыз ету үшін кілттер қолданылады, олар кестенің бір не бірнеше өрістерінен тұрады. Кілттер тізбектелген түрде сақталады, бұл іздеу кезінде кестенің жазуларына тікелей қатынауды қамтамасыз етеді.

Реляциялық МҚБЖ-нің негізгі ерекшеліктері:



  • Барлық мәліметтер кесте түрінде сақталады.

  • Әртүрлі сипаттағы мәліметтер түрлі кестелерде сақталады.

  • Қойма құратын кесте мәліметтері арасында қарым-қатынас (реляцияның) беріледі.

  • Әртүрлі кестелердегі ақпарат мәліметтері жаңа сұратулар құру кезінде қолданылатын жаңа кесте түрінде бірігуі және ұсынылуы мүмкін.

Реляциялық МҚБЖ-нің жайпақ кестелерден айырмашылығы:


Сипаттама

Жайпақ кестелер

Реляциялық ДҚБЖ

Бірнеше кестелердің негізінде талдау жасау

Мүмкін емес

Стандартгы операция - көп құралдар

Алынып отырған орын

Қосарланушы ақпараттың кажеттілігі есебінен үлкен

Жекелеп байланысқан кестелердің қоймасы салалары есебінен орынды үнемдеу

Қарапайым амалдарды орындау

Колмен немесе жартылай автоматтандырылған

(аз өнімділік)



Жартылай автоматтан-дырылған немесе автомат-тандырылған

(жоғары өнімділік)




МҚБЖ құралдары көмегімен орындай аласыз:

• Сізге қызығушылық тудырған ақпаратты таңдау. Мысалы, соңғы екі айдағы белгілі клиенттердің барлық сатып алғаны жайлы мәліметтерді ала аласыз.

• Бүкіл кестені немесе тек таңдап алынған жазбалар мен өрістерді әртүрлі пішімде басу.

• Кестенің мәліметтерін графикалық бейнелеу, мысалы, компьютерлердің түрлі модельдерін сату туралы мәліметтер.

• Есеп беруді дайындау немесе кестелерден мәліметтерді тандау процесінде түрлі есептеулерді орындау.
Мәліметтер қорын құру

МS Ассеss реляциялық мәліметтер қорын басқару жүйесі болып табылады. Реляциялық мәліметтер қоры— қазіргі уақытта едәуір кең тараған және ақиқат өнеркәсіптік стандарт. Реляциялық мәліметтер қорында барлық мәліметтер тікбұрышты кесте түрінде сақталады әрі мәліметтер қорымен орындалатын барлық операциялар кестелерде қолмен жасалып беріледі, МS Ассеss-те мәліметтер қоры ақпаратты енгізу, сақтау, қарау, таңдау және басқару үшін арналған құралдар жиынынан тұрады. Бұл құралдарға кестелер, пішімдер, есеп берулер, сұратулар жатады.

МS Ассеss-те мәліметтер қорын құрудың екі тәсілі бар. Бос мәліметтер қорын құрып алып, оған кестелерді, пішімдерді, есептерді және басқа объектілерді қосуыңызға болады. Мұндай тәсіл едәуір қолайлы, бірақ мәліметтер қорының әрбір элементінен жеке айқындылықты талап етеді. Бұдан басқа, барлық кажетті кестелермен, пішіндермен және есептермен айқын түрдегі мәліметтер қорын шебердің көмегімен құруға болады. МS Ассеss сізге арналған түрлі мәліметтер қорынан тұратындықтан, екінші тәсіл көп жағдайда қолдануға ыңғайлы. Екі жағдайда да кез келген уакытта өзіңіз құрған деректер қоймасын өзгертуге және кеңейтуге мүмкіндігіңіз бар
Мәліметтер типтері

Өріс атауы кестелер мәліметтеріне сілтеме жасау үшін қолданылады. Сақталатын мәліметтердің типін айқындауға мәліметтер типі пайдаланылады. Өрістің мәліметтер типі Мәліметтер типі бағаны өрісінде енгізіледі. МS Ассеss-те келесі типтердің мәліметтері мүмкін болып табылады:



  • Мәтіндік

  • Сандық

  • Ақшалай

  • Санауыш

  • Даталар/уақыттар

  • Логикалық

  • МЕМО өрісі

  • ОLЕ объектісінің өрісі

  • Гиперсілтеме

  • Ауыстырулар шебері

Әрбір мәліметтер типі конструктор терезесінің «Өріс касиетгері» бөлімінде бейнеленетін өз қасиеттерімен үлестіріледі.
Бекіту сұрақтары:


  1. Мәліметтер қоры дегеніміз не?

  2. Мәліметтердің реляциялық қоймалары дегеніміз не?

  3. МS Ассеss-те мәліметтер қорын құрудың неше тәсілі бар?

  4. Мәліметтердің қандай типтері болады?


6-дәріс. MS Access мәліметтер қорын басқару жүйесі. Кесте, пішін, есеп, сұраныс, макрос, модуль негізгі объектілермен жұмыс
Мақсаты: MS Access кең тараған мәліметтер қорын басқару жүйелерінің жұмысымен танысу.
MS Access ең кең тараған мәліметтер қорын басқару жүйелерінің (ДКБЖ) бірі болып табылады.

MS Access ақпаратты көрсету және сақтау үшін пайдаланылатын жеке компоненттерден тұрады. Олар: кестелер, пішіндер, есеп берулер, сұратулар, деректерге мүмкіндік беретін беттер, макростар және модульдер. Пішіндер мен есеп берулерді құру үшін конструкторлар қолданылады, сондықтан бұл компоненттер конструкторлық объектілері деп аталады. Конструкторлық объектілері құрама объектілері болып табылады, яғни басқару элементтері деп аталатын едәуір кіші объектілерден тұрады (олар: өріс, батырмалар, диаграммалар, жақтаулар және т. б.). -



Кесте деректер қоймасының негізі болып табылады. MS Access-те бүкіл ақпарат кестелерде беріледі.

Пішіндер пішін терезесінде кестелерді енгізу мен көру үшін қолданылады. Олар экранда бейнеленген ақпараттың көлемін шектеуге мүмкіндік береді және оны тиісті түрде көрсетеді. Шебердің көмегімен пішінді, оған алдын ала құрылған шаблонның біріне сәйкес орналастырып берілген кестенің өрістерін енгізе отырып, құруыңызға болады. Пішіннің конструкторы көмегімен кез келген күрделі дәрежедегі пішіндерді құрасыз.

Есеп берулер деректер қоймасында бар ақпаратты бейнелеу үшін қолданылады. Есеп берулер конструкторының көмегімен деректер тобын, өрістер тобын және есептелінетін өрістерді, оларды сәйкес жасайтын өз есеп беруіңізді дайындайсыз.

Сұраныс деректер қоймасынан ақпаратты алады, әлі мұнда деректер бірнеше кесте арасында бөлінген болуы мүмкін. MS Access-те сұранысты пішімдеу үшін үлгі бойынша сұрату деген әдіс қолданылады. Визуалдық ақпарат негізінде бұл әдісті қолдана отырып, бір немесе бірнеше кестелерден қажетті деректерді аласыз.

Деректерге қатынау беті MS Access немесе Microsoft SQL Server мәліметтер қорында сақталған Интернет немесе Интранет арқылы жұмыс істеуге және оларды көруге арналған WEB - парақтың арнайы түрін ұсынады.

Макростар жиі орындалатын операцияларды автоматтандыруға арналған. Әрбір макрос бір немесе бірнеше макрокомандалардан тұрады, олардың әрқайсысының белгілі бір қызметі бар, мысалы, пішінді ашады немесе есеп беруді баспаға жібереді.
Іске қосу

Біз MS Access 2000-мен жұмысты бастаймыз. Егер Windows ортасында жұмыс істеген болсаңыз, онда меню, саймандар панелі, диалог терезесі ұғымдарымен таныс боларсыз. MS Access-ті іске қосу үшін келесі тәсілдердің бірін қолданасыз:

1. MS Access-ті іске қосуды бастау үшін Windows жүйесіндегі Пуск батырмасын қолданыңыз.

Пуск (Start) батырмасын басыңыз және Microsoft Access шақыратын командасы бар. Бағдарламалардың бағыныңды менюін ашыңыз. Бағдарламаны іске қосу үшін осы командада батырманы басыңыз.

2. Екі рет басу арқылы іске қосу

Егер MS Access-ті бастау менюін қолдану арқылы іске қосу қолайсыз болса, онда бағдарламаны жүктеу үшін екі рет басу тәсіліне көшіңіз.

Windows Ехplorer бағдарламасын іске қосыңыз және MS Access орнатылған қапшыққа көшіңіз. MS Access.ехе файлын табыңыз. Егер MS Access кай қапшықта екені белгісіз болса, онда жүйесіне осы файлды іздеуді қайта тапсыруға болады. Ол үшін бастау менюінде Поиск бағыныңқы менюін, оның ішінде файлы или папки командасын таңдаңыз. Ашылған Найти диалог терезесіндегі Имя мен орналастыру жапсырмасындағы Имя аралас өрісінде MS Access.ехе жазбасын енгізіңіз. Искать в аралас өрісінде Менің компьютерім мәнін тауып, Найти батырмасын басыңыз. Файл табылған соң, іздеуді аяқтап, іске қосылатын файлды жұмыс столына орын ауыстырады. Орын ауыстыруда Windows автоматты түрде Access-ті іске косу үшін таңбаша құрады. Бұл таңбаша Windows Жұмыс столы қапшығында да пайда болады.

3. Есептер панелінен бір басу арқылы іске қосу. Егер есептер панеліңізде жеткілікті бос орын болса, онда бүл MS Access-ті іске қосудың, яғни MS Access таңбашасын есептер панеліне әкеліп, MS Access-ті бір басып іске қосудың бірден-бір қолайлы әрі тез орындалатын тәсілі. Ол үшін жұмыс столында немесе сілттеуіште MS Access таңбашасын белгілеп, маустың оң жақ батырмасын жібермей ұстап, оны есептер панеліне жылжытыңыз. Енді активті терезелерді жимай тұрып, кез келген уақытта есептер панелінен MS Access-ті іске қоса аласыз.

Сіз қандай тәсілді қолдансаңыз да, экранда MS Access шақыру терезесі пайда болады. Бұл диалог терезесінде алдын ала құрылған деректер қоймасын ашуға немесе оларды жаңадан құруға арналған опциялар бар. Экранда мәліметтер қоры терезесінен, меню жолынан, саймандар (инструменттер) панелінен және қалып-күй жолынан тұратын MS Access басты терезесі MS Access деректер қоймасындағы барлық кестелерді, есеп берулерді, пішіндерді, сұратуларды, қатынас құру беттерін, макростарды және модульдерді сақтайды. Сондықтан MS Access-ті бірінші рет Іске қосқанда экранда деректер қоймасының терезесі және «Деректер қоймасының» саймандар панелі шығады. Экран бес аймақтан тұрады: тақырып, меню жолы, саймандар панелі, қалып-күй жолы және деректер қоймасының терезесі.

MS Access қосымшасы бір уақытта тек бір ғана деректер қоймасымен жұмыс істеуге мүмкіндік береді (бірақ ол кез келген сыртқы көздерден деректер ала алады). MS Access терезесінің ішінде қойма, кесте, пішін, сұрату, т. б. құратын объектілері терезелерінің шексіз саны ашық тұруы мүмкін.

Тақырып басты терезенің жоғарғы жағында орналасқан және үш объектіден тұрады. Олар: бағдарламалар пиктограммасының көшірмесі, басты терезенің тақырыбы және осы терезені басқару пиктограммалары.

Меню жолы ағымдағы терезе менюін құрайды. Windows -те жұмыс істейтін басқа да қосымшалар секілді, MS Access менюі істегелі жатқан жұмысыңызға байланысты өзгеріп отырады. Сонымен, Windows басқа қосымшалары сияқты, бұл менюлер айқын ретпен стандартқа сүйенеді. Егер Microsoft Office дестесі басқа бағдарламаларын қолданған болсаңыз, MS Access менюі сізге таныс.

MS Access-те саймандар панелі көптеген әртүрлі батырмалар жиынынан тұрады, олардың құрамы нақты саймандар панеліндегі кызметіне байланысты. MS Access-ке бірінші рет кіргенде экранда «Деректер қоймасы» деп аталатын саймандар панелі бар болады. Батырмалардың көпшілігі көбінесе меню командаларын таңдау немесе пернелер комбинацияларын басу арқылы жүргізілетін операцияларды орындауға арналған. MS Access экранда саймандар панелін басқаруға, баптауға мүмкіндік береді.

Қалып-күй жолы басты менюдің төменгі жағында орналасқан. Жолдын сол жағында кесте немесе пішін өрістерінің сипаттамасы, жұмыс режимінің индикаторы және т. б. қажетті ақпараттар бейнеленуі мүмкін.

MS Access-тен шығу

Жұмыстың ағымдағы сеансы аяқталған соң сізге MS Access-те тастау қажет. Бұл үшін келесі тәсілдердің бірін пайдалана аласыз:

Файл | Выход командасын таңдаңыз.

MS Access басты терезесі жүйелік менюінің Закрыть командасын таңдаңыз.

MS Access басты терезесі жүйелік менюінің батырмасына барып, маусты екі рет басыңыз.

Ашылған терезелердің бірінде сақталмаған ақпарат бар болса, MS Access онымен не істеу керектігіне нұсқау береді.


Бекіту сұрақтары:


  1. МS Ассеss-те мәліметтер қоры дегеніміз не?

  2. МS Ассеss-те мәліметтер қоры қалай экранға жүктейміз?

  3. MS Access ақпаратты көрсету және сақтау үшін пайдаланылатын компоненттерді ата?

  4. Кесте дегеніміз не?

  5. Форма дегеніміз не?

  6. Сұраныс дегеніміз не?

  7. Есеп дегеніміз не?

  8. Макрос дегеніміз не?

  9. Модуль дегеніміз не?


7-дәріс. Компьютерлік графика негіздері. Компьютерлік графика ұғымы. Растрлық және векторлық графика ұғымы. Графикалар мен диаграммалар
Мақсаты: Компьютерлік графика негіздері және растрлық және векторлық графика ұғымдарымен танысу.
Ақпараттың көп бөлігін адамдар көру мүшелерімен қабылдайды. Сондықтанда графикалық ақпаратты өндеу (синтез, талдау және бейнелерді өндеу) ғылыми зерттеулердің, инженерлік және дизайнерлік шешімдердің, ақпараттық және программалық құралдардың — қарапайым редакторлардан күрделі программалық кешеңдерге дейін (мысалы, Corel Draw және Adobe Photoshop) — көлемді бөлігін құрайды.

Дегенмен, куатты графикалық өнімдердің кең функционалдық мүмкіндіктерін пайдалануға ұмтылу осы жуйеге деген оп-оңай тәуелділікке және уақытты тиімсіз жұмсауға әкелуі мүмкін. Графикалық материалды пайдалану міндетін қойып, мысалы есеп беруде немесе тұсаукесер жүргізуде, белгілі және қарапайым тәсілмен оны шешудің қысқа жолдарын табу керек. Бұл ерекше маңызды, өйткені күнделікті тәжірибе көрсетіп жүргендей, бірегей иллюстрацияны дайындау процесі, аяғында, жалпы жұмыстың көп бөлігін бірақ алады.

Компьютерлерде пайдаланылатын барлық бейнелердің мол санын үш топқа бөлуге болады: 2B-графикасы (мұнда тегіс бейнелер жасалады), 3D-графикасы (үш өлшемді бейне) және анимациялық графика. Бейнелер көбінесе арнайы құралдарды — графикалық редакторларды пайдаланумен, графикалық пішімдердің файлдарында сақталады.

Графикалық файлдың сыртқы құрылғыда бейнелеу көрсетімі, яғни өлшемі, шешу қабілеттілігі, сығымдау дәрежесі, әдісі және т.б. болады, сонымен бірге әр графикалық редактор үшін ерекше ақпараты (мысалы, Corel Draw— қисық түзілімдер туралы, Photoshop - қабаттар, арналар және т.б. туралы ақпараттар) сақталады. Әр графикалық редактор тасуышқа жазғанда бұл ақпаратты белгілі жолмен кодтайды.

Графикалық файл пішімі деп бейнелеу туралы ақпараттың жиынтығы және оны файлға жазу әдісі түсініледі. Жалпы алғанда, барлық графикалық пішімдерді екі топқа бөлуге болады: жалпы міндетті пішімдер, онда тек бейненің өзі, сондай-ақ сақтауға, көшіруге немесе көруге арналған бейнелер (gif, tiff, jpeg және басқалар) болады, және бейнелерді редакциялаудың аралық нәтижелерін сақтауға арналған ерекше пішімдер.

Графикалық файлдар өлшемі үлкен болғандықтан, оларды әдетте сығымдайды (буады). Қазіргі кезде сығымдаудың екі әдісі: (сапаны жоғалтумен және сапаны жоғалтпай сығу). Сапаны жоғалтпай сығу алгоритмдері архиватор алгоритмдеріне (аrі, рkzір) ұқсас және gif және tiff пішімдерінде пайдаланылады. Сапаны жоғалтумен сығу алгоритмдері адам қабылдай алмайтын ақпаратты ысырып тастайды (jpeg, pcd), бірақ сығудың едәуір жоғары дәрежесін қамтамасыз етеді.

Іскерлік саласында графикаға кажеттілігін негізгі үш бағытпен шектеуге болады. Олар: құжаттардағы графика (иллюстрациялар, диаграммалар, ұсынудың әсерлі түрі), мультимедиа-презентациялардағы графика (фон, қыстырма, динамикалық графикалық объектілер) және программалардағы графика (пиктограммалар, қыстырмалар және т.б.).

Осы міңдеттерді шешуге арналған көптеген графикалық объектілсрден бірнеше негізгі түрін бөліп алып, оларды дайындаудың кең тараған және күрделі емес құралдарын қарастырайық.

Практикалық мәселелердің көпшілігі үшін мамандандырылған программалар кешенін пайдалану тиімсіз, өйткені:


  • күрделі өнімдермен жұмыс істеу әдетте оларды игеру бойынша едәуір күш-жігер жұмсауды қажет етеді. Бұл өнімдердің тез дамуы және өзгеруі оның күрделі мүмкіндіктерін пайдалану тек оны тұрақты пайдаланатын маман тиімді пайдалана алады;

  • куатты дестелер (мысалы, Corel Draw) компьютер ресурстарының едәуір бөлігін пайдаланады. Оларды тек графикалық жұмыс станцияларында ғана тиімді пайдалануға болады;

  • әдетте мұндай дестелер көптеген қосымша программалармен қоршалған, олар өзінше «тұйықталған әлем» құрады, оған кез келген пайдаланушы қатынас құра алмайды;

• графикалық объектінің ерекше пішімін пайдалану оны тиісті программалық жабдықтама орнатылмаған басқа компьютерлерге ауыстыруға мүмкіндік бермейді. Сөйтіп, бір иллюстрацияны дайындау құрал-жабдығын дұрыс таңдамау нәтижесінде олар үшін жасалатын негізгі құжатқа немесе қосымшаға қарағанда әлде қайда көп ресурстарды (уақыт, еңбек, ЭВМ жады, ақша) жұмсайды. Сондықтан «өнімді», мысалы, құжатты графикалық безендіру үшін осы өнімді «өндіру» жүйесінің графикалық мүмкіндіктерімен (мысалы, Microsoft Word) шектелген дұрыс.

Графикалық элементтердің құжаттың, презентацияның (тұсаукесер) немесе программаның сапасын жақсартуға қабілетті «джентельмендік жиынтығы» көп емес. Олар мыналар:



  • иллюстрациялар;

  • графикалар мен диаграммалар;

  • сәндік жазулар;

  • безендіру элементтері (түрлі сызғыштар, геометриялық және стилизацияланған мүсіндер, т.б.).

Иллюстрациялар мен безендіру элементтерінің бір-бірінен айырмашылығы — өлшемдері ғана. Оларды құру әдісі бойынша растрлық және векторлық деп екі топқа болуге болады.
1   ...   15   16   17   18   19   20   21   22   ...   32

  • 4-дәріс. Диаграммалар, мәліметтер анализі. MS Excel–ді тізімдер - мәліметтер қорын жасау үшін пайдалану мүмкіндіктері Мақсаты
  • 5-дәріс. Мәліметтер қорын басқару жүйесі (МҚБЖ). Негізгі ұғымдар. МҚБЖ - нің функционалды мүмкіндіктері. МҚБЖ - мен жұмыс істеу негіздері Мақсаты
  • Мәліметтердің реляциялық қоймалары
  • МҚБЖ құралдары көмегімен орындай аласыз
  • Мәліметтер типтері
  • 6-дәріс. MS Access мәліметтер қорын басқару жүйесі. Кесте, пішін, есеп, сұраныс, макрос, модуль негізгі объектілермен жұмыс Мақсаты
  • Поиск
  • MS Access.ехе
  • 7-дәріс. Компьютерлік графика негіздері. Компьютерлік графика ұғымы. Растрлық және векторлық графика ұғымы. Графикалар мен диаграммалар Мақсаты

  • жүктеу 5.51 Mb.