Главная страница
Контакты

    Басты бет


Апат медицинасы пәні бойынша дәрістік жинақ Мамандығы: 0306000-

жүктеу 0.98 Mb.



жүктеу 0.98 Mb.
бет6/7
Дата14.03.2017
өлшемі0.98 Mb.

Апат медицинасы пәні бойынша дәрістік жинақ Мамандығы: 0306000-


1   2   3   4   5   6   7

Үсік шалу себептері: суықтың, желдің ұзақ ықпалы, жоғары ылғалдылық, тар киім, тар немесе су аяқ киім, ұзақ уақыт қозғалмау, шаршау, зардап шегушінің жалпы жай-күйі: сырқаттануы, мас болуы, қанның көп кетуі, шок, естен тануы.

Ылғалдылық - қатты денедегі, ұнтақ заттағы, газдағы ылғал мөлшері. Абсолюттік ылғалдылық - материалдардың құрғақ бөлегі массасының өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері. Салыстырмалы ылғалдық материал массасының бір өлшем бірлігіне сәйкес келетін ылғал мөлшері.

Тіпті 0 градус тен жоғары 3-5 градус температураның өзінде үсік шалу мүмкін. Үсікке аяқ қолдың, беттің, құлақтың, мұрынның ұш жақтары жылдам ұшырайды.

Күю- жоғары температура ықпалынан, қышқыл және сілті, электр тоғы, иондалушы сәулелену салдарынан болады. Термиялық күйіктер. Үш түрде ажыратылады: жеңіо, орташа және ауыр. Күйіктің жеңіл түрінде күйіп қалған тері қызарады, қатты ауырады. Ауыр түрдегі күйікте тері күлдірейді, беті қызарады және күлдіреген теріде ақ бөліктер пайда болуы мүмкін. Кең көлемді күйіктерде адам естен танып, күйзелісте болғанда аурудан қатты сенделеді, қашуға тырысады, орнын және жағдайды бағдарлай алмайды. Абыржу тежелумен, көңілсіздікпен алмасады. Ыстық ауамен, бумен, түтінмен дем алу тыныс алу жолдарының күюіне, көмейдің ісінуіне, дем алудың бұзылуына әкеп соғады. Бұл гипоксияға әкеледі.

Алғашқы жәрдем. Шектеулі термиялық күйікте дереу күйген жерді құбырмен жеткізілетін сумен 10-15 минут уақыт салқындату қажет. Осыдан кейін күйген жерді таза, стерилденген таңғышпен байлау керек. Ауыруды бәсеңдету үшін ауыртпайтын дәрілер қабылдау керек (анальгин, амидопирин). Көлемді күйіктерде стерилденген таңғыш байланған соң, азап шеккен адамға ыстық шай ішкізу қажет. Ауыртпайтын дәрілер беріп және жылылап орап, оны тез арада емдеу мекемесіне жеткізу керек. Егер тасымалдау кешіксе немесе ұзаққа созылса, сілтілі-тұз қайнамасының қоспасын беру керек (1 ас қасық қайнатылған тұз және1\2 ас қасық ас содасы 2 стақан суға ерітілген).

Бәсеңдету (Ингибирование; лат. inhibio - тежеймін, тоқтатамын) биотаның өсуі мен дамуын биоталық жөне абиоталық факторлардың әсерімен тежеу.

Қайнату - азық-түлік өнімдерін (көкөністердің, жеміс, балық, қамырдан) сұйық немесе булы ортада өндеу. Қайнату - баяғы заманғы тағамның жасалу әдісінің үшінші түрі. Бұл екі "қүрғақ" әдістен кейін ашық отты және күлде көміп пісіруден кейін пайда бодцы.

Бірінші 6 сағатта күйгеннен кейін азап шегуші 2 стақаннан кем емес ерітіндіні 1 сағат ішінде алу қажет.

Химиялық күйіктер- теріде күлдіреу сирек пайда болады. Күйіктің тереңделуіне және жайылуына мүмкіндік туғызатын киімге сінген қышқыл және сілті.

Алғашқы жәрдем- тез арада химикат сіңіп кеткен киімді құрту керек. Теріні ағынды сумен молырақ жуады. Ауыртпайтын дәрілер беріп, азап шегушіні емдеу мекемесіне жібереді.

Күн өту- күг көзінің бастан өтіп кетуі нәтижесіндегі организмнің ауыр сырқаулы күйі. Зардап шегушіде жүрек айнушылық, лоқсу, мұрыннан қан кету, көзінің көруі бұзылуы мүмкін, тыныс алу және тамырдың жиі соғуы, ессіз қалыптағы жағдайдағы оқиғалар да байқалады, тыныс алу және жүрек қыщметінің тоқтауы байқалады.

Алағшқы жәрдем- зардап шегушіні салқын бөлмеге немесе көлеңкеге әкеліп, үстіндегі киімдерін шешіп, жүрек аумағына және басына суық басып, молырақ тұзды сусын беру қажет. Ауыр түрінде қолдан дем алдыруға және жүрекке массаж жасауға кірісу керек. Қажеттілік болса зардап шегушіні емдеу мекемесіне жеткізу қажет.
11. Жаңа тақырыпты бекіту 20 минут

  1. Қатты суыну, үсік және күйік туралы сипаттама бер.

  2. Ағзадағы күйік және үсіктің клиникалық симптомдары қандай?

  3. Ағзаға күйік және үсіктің жергілікті әсердің теріге тереңдігін түсіндіріңіз.

  4. Суға кетудің түрлерін және сатылары қандай?


12. Сабақты қорытындылау 15 минут

  • Оқушылардың білім деңгейін бағалау.

  • Келесі сабақтың тақырыбын хабарлау.

13. Үйге тапсырма беру 10 минут

1.Негізгі және қосымша әдебиеттерден алу


10 дәріс

  1. Дәрістің тақырыбы: Химиялық зақымдану ошағында АХҚЗ қолдану кезіндегі медициналық көмек көрсету ерекшеліктері.

  2. Сағат саны: 2 сағат (120 минут)

  3. Сабақ түрі: дәрістік

  4. Сабақтың мақсаты:

  • оқыту: апатты химиялық қауіпті заттар туралы түсінік.

  • тәрбиелік: химиялық улы заттардың және химиялық қарулардың маңыздылығы.

  • дамыту: химиялық уланулардағы дәрігерлік көмекті ұйымдастыру.

  1. Оқыту әдісі: Оқушылардан сабақ сұрау.

  2. Материалды-техникалық жабдықталуы:

  3. а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық құрылғы.

  4. б) көрнекі және дидактикалық құралдар: плакат, тест тапсырмалары.

  5. в) оқыту орны: кафедра бөлмесі.

7. Әдебиеттер:

Негізгі :

  1. Левчук И.П., Третьяков Н.В. Медицина катастроф. Курс лекций.-М.,2010-248 с.

  2. Сергеев В.С «Защита населения и территории в чрезвычайных ситуациях».-М., «Академ проект», 2010

  3. Хван Т.А., Хван П.А. Основы безопасности жизнедеятельности. Учебник.-«Феникс» Ростов на-Дону. «Феникс»-2010.

  4. Кошелев А.А. «Медицина катастроф».-Санкт-Петербург. «Паритет»-2003

5. ҚР Азаматтық қорғанысын ұйымдастыру және жүргізу жөнінде нұсқаулық. Алматы. 2002.

6.Ұйымдардағы төтенше жағдайлар және Азаматтық қорғаныс бойынша сабақтарға арналған оқу құралы. Алматы. 2002.

7. Рябочкин В.М., Назаренко Г.И. Медицина катастроф. Москва. 1996.
Қосымша әдебиеттер:

1. Әбдірахманов Е. Хирургия. Алматы. «Жетіжарғы». 1997.

2. Гордиенко Е.А., Крылов А.А. Руководство по интенсивной терапии. Ленинград. Медицина. 1986.

3. Информационно-методический сборник материалов по ЧС ГО.

4. Принципы организации, структура, управление и обеспечение экстренной службы в ЧС от 21 ноября 2001 г. Казахский фармацевтический вестник.

5. Приказ «О мерах по совершенствованию скорой и неотложной медицинской помощи населению РК». Астана. 2001.

6. Постановление кабинета министров РК от 27 сентября 1994 г. №1068 «О создании службы экстренной медицинской помощи РК и в ЧС».

  1. Информационно-методический сборник материалов по Чрезвычайным ситуациям и Гражданской обороне. Ежеквартальное специализированное издание Агентства РК по чрезвычайным ситуациям.

  2. Сборник материалов для подготовки руководящего состава по вопросам Чрезвычайных ситуаций и Гражданской обороне. Агентство РК по чрезвычайным ситуациям.

  3. «Медицина катастроф», А.А.Кошелев, Санкт-Петербург, «Паритет», 2000г.

  4. «Медицина катастроф», Учебное пособие под редакцией проф. В.М.Рябочкина и Г.И.Назаренко, Москва, «ИНИ Лтд», 1996г.

  5. «Основы безопасности жизнедеятельности», под редакцией В.А.Алексеенко и И.Ю.Матасовой, Ростов-на-Дону, «Феникс», 2001г.


8. Ұйымдастыру кезеңі: 15 минут

  • Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.

  • Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

  • Сабақтың мақсаты мен міндетін хабарлау.

9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру 30 минут

  • Тест сұрақтары және ауызша сұрақ – жауап арқылы білімін тексеру



10. Жаңа сабақты түсіндіру 30 минут

Химиялық қару- ұрыстық химиялық заттарды (ҰУХЗ) қолдануға негізделген жаппай зақымдау құралының бірі.

ҰУХЗ улағыш заттар мен уыттылар жатады, ол адам мен жануарлар ағзасын зақымдауға арналады, сондай-ақ ҰУХЗ өсімдіктердің әр түрін зақымдау үшін қолданылатын фитотоксиконттар да жатады.

Химиялық қаруларды обьектілерге жеткізу үшін авиация, ракеталар, артиллерия мен инженерлік және химиялық әскери заттар қолданылады.

Химиялық қарудың ұрыстық қасиеті мен өзіне тән белгілеріне мыналар жатады:


  • Уз мен токсиндер өте улы болады, азғантай дозаның өзінде ауыр және өлім қаупін тудыратындай зақымдайды;

  • ҰУХЗ-дың тірі организмді зақымдау әрекетінің биохимиялық механизмі;

    Артиллерия (франц. atillier - дайындау, жарақтау): әскер түрі; қару түрі немесе қару-жарақ заттарының жиынтығы; артиллериялық қару-жарақ құрылысы, олардың қасиеттері мен ұрыста қолдану әдістері туралы ғылым.

    Механизм (гр. mehane - құрал, мәшине) - бір немесе бірнеше қатты денелерді басқа қатты денелер арқылы қажетті қозғалысқа келтіретін денелер жүйесі. Механизм құрылымдық белгілері бойынша топсалы (иінтіректі), бағдартқышты, тісті, сыналы, бұрамалы, ыңғайландырғыш, арнайы, шыбық қысқыш, иілгіш буынды, гидравликалық, пневматикалық және электрлі құрылғылары бар және т.б.

    Ракета, зымыран (немісше Rakete, италианша rocchetta, rocca - ұршық) - өз массасын біртіндеп бөліп шығару нәтижесінде пайда болатын реактивті күш әсерінен қозғалатын ұшу аппараты. “Ракета” термині Еуропада 15 - 16 ғ-ларда пайда болды.

    Биохимия, биологиялық химия - тірі организмдердің химиялық құрамын, ондағы биохимиялық қосылыстардың синтезделіну жолдарын, заңдылықтары мен қасиеттерін, молекулалық құрамын, жасушалардың биологиялық, биохимиялық және физиологиялық қызметін зерттейтін ғылым.



  • УЗ мен токсиндердің қару- жарақ пен ұрыс техникасына, ғимараттарға, құрылыстарға өтіп, ондағы қорғалмаған тірі күшін зақымдау қабілеті;

  • ҰУХЗ- дың белгілі бір уақыт бойы жергілікті жерді, қару- жарақты, ұрыс техникасы мен атмосферадағы өзінің зақымдау күшінің әрекет ету ұзақтығы;

  • Қарсыластардың ҰУХЗ-ды қолдану фактісін және оның типін дер кезінде табудың қиындығын белгілеу;

  • Тірі күшті зақымдау дәрежесі мен сипатын басқарудың мүмкін болатындығы;

  • Химиялық қару зардаптарынан қорғану және оны жою үшін химиялық барлаудың, жеке және ұжымдық қорғану, газсыздандыру, санитарлық өңдеу, антидот және т.б. әр түрлі кешендер шарасын қолдану қажеттілігі.

Химиялық қаруды қолдану нәтижесінде ауыр экологиялық және генетикалық зардаптар болуы мүмкін.

Генетика - бүкіл тірі ағзаларға тән тұқым қуалаушылық пен өзгергіштікті зерттейтін биология ғылымының бір саласы. Ағзалардың тұқым қуалаушылығы мен өзгергіштігі туралы ғылымды генетика деп атайды (грекше “genetіkos” - шығу тегіне тән).

Химиялық қаруды қолданудың экологиялық зардабы ҰУХЗ- дың жануарлар мен өсімдіктер әлеміне, сондай-ақ топыраққа, суға, ауаға тигізетін әсерімен байланысты, одан қоршаған ортаның жағдайы шиеленісіп, адамның өмір сүруін қиындатады. Генетикалық зардаптар келешек ұрпақтың дамуында жағымсыз із қалдырады.

Ұрыстық улағыш химиялық заттар әрекеттері жөнінен:



  • Жүйке жансыздандыратын әрекеттегі УЗ-VX (ви-икс), зарин, зоман;

  • Тері- іріңдік әрекеттегі УЗ- иприт, люизит;

  • Тұншықтырғыш әрекеттегі УЗ- фосген, дифосген;

  • Жалпы улы әрекеттегі УЗ- синил қышқылы, хлорциан;

  • Тітіркендіргіш әрекеттегі УЗ- CS, CR;

  • Психохимиялық әрекеттегі УЗ- BZ деп бөлінеді.

Химиялық қарудың зақымдаушы факторларына ҰУХЗ- дың әр түрлі ұрыстық күйі жатады. ҰУХЗ- дың ұрыстық күйінің түрлері: бу, аэрозоль және тамшылар.

Бу- газ тәрізді түрде болатын зат.

Аэрозольдар- ауада тұратын және сұйық бөлшектерден құралған дисперсті гетерогенді жүйелер.

Тамшылар- өте ұсақ бөлшектер.

Бу және жұмсақ дисперлі аэрозоль қалпындағы химиялық зат ауаны уландырып, дем алу арқылы тірі жанды зақымдайды.

Қатты дисперлі аэрозоль және тамшы түріндегі ҰУХЗ жергілікті жерді, қару- жарақты, әскери техниканы, әскери киімді, қорғану құралдарын, суларды зақымдап, қорғалмаған тірі жанды оның тері бетінде бөлшектердің түскен кезінде де, олардың зақымданған жер бетінің булану нәтижесінде түсу немесе тірі жанның зақымданған жермен түйісу жасағанда да зақымдауға қабілетті.

Тірі жанның зақымдануы зақымданған тамақ өнімдері мен суды қолдану кезінде де болуы мүмкін.

Химиялық зақымдану құралдарын әскери мақсатта ішінара пайдалану баолық соғыстар тарихында өз орнын тапқан.

Химиялық қаруды улағыш заттарды әскери мақсатта қолдануға тиым салатын келісім- шарттар қабылданды.

Қаланың көшелерінде УЗ жоғары концентрациясы ауа ағысымен таралуы мүмкін, сол уақытта көрші, көлбей орналасқан көшелерде УЗ аз көлемде болуы мүмкін.

УЗ-дың адамдарға зақымдаушы ықпалы олардың адам организміне ене отыра оның қалыпты тіршілігін бұзу, әртүрлі ауру-сырқауға ұшырату, ал белгілі бір жағдайда оны ес- ақылынан айыру қабілетімен ерекшеленеді. Адамдар мен хайуанаттар УЗ-тың: тыныс алу органдары, тері қабаты, кілегейлі қабық, жарақаттанған мүше арқылы өтуі нәтижесінде зақымдалады. Оның организмге ықпал ету нәтижесінде уланумен қатар жекелеген генетикалық салдар да пайда болуы мүмкін. Олардың пайда болу мүмкіндігі организмнің зақымдану деңгейімен анықталады.



Улану белгілері мыналар: бастың ауруы, бастың айналуы, көздің қарауытуы, құлақтың шуылы, қатты әлсіздік, демікпе, құсықтың келуі. Ал қатты уланған жағдайда құрысу, естен тану, тіпті өлім жағдайына жеткізеді.

Хлор- қатты тітіркендіргіш иісі бар, қоңыр- жасыл газ, ауадан 2,5 есе ауыр.

Ерекшелігі- хлор аласа жерлерде, жер төлелерде, тоннельдерде, құдықтарда жинақталады, жерге жасыл түсті тұман жайылады. Суда нашар ериді, барлық химиялық элементтермен дерлік қосылыс түзеді.

Хлор органикалық қосылыстарды шығаруға пайдаланылады, маталарды ағарту, ауыз суын залалсыздандыру үшін қолданылады.

Мата (лат. textile - мата, материя) - химиялық талшықтар мен жіптерден жасалған. Химиялық талшықтар мен жіптер табиғи синтетикалық жоғары молекулярлық қосылыстарды химиялық өңдеу нәтижесінде алынады. Бастапқы шикізатқа байланысты химиялық талшықтар, жіптерді жасанды және синтетикалық деп бөлінеді.



Организмге әсері. Хлор буы тыныс алу органдарын, көз бен теріні қатты тітіркендіреді.

Ұзақ уақыт бойы әсер еткенде өкпені қабындырып, қиын жағдайға душар етеді.



Улану белгілері: кеуденің шаншып ауруы, көзден жас ағу, құрғақ жөтел, құсқысы келу, ентігу, жоғары концентрацияларда зардап шегуші тұншығады, оның беті көгеріп қашуға әрекеттенеді, алайда құлап есінен айрылады.

Қорғану құралдары. Тыныс органдары мен көзді сүзгілік азаматтық газқағарлар қорғайды: А- қоңыр түсті, Б- сары түсті, Г- қарақоңыр түсті, Е- қара түсті.

Қарақоңыр - Оңтүстік Қазақстан облысы Отырар ауданындағы ауыл, Қарақоңыр ауылдық округі құрамында.



Алғашқы дәрігерлік көмек көрсету. Зардап шегушіні жедел таза ауаға алып шығып, су буымен демалдыру керек. Ауыр клиникалық формадағы айрықша жағдайда оттегімен дем алдырады. Күлдіреген теріні кемінде 15 минут бойы 2% ерітіндісімен жуу керек. Дем алмаған жағдайда «ауызға ауыз» әдісі мен қолдан дем алдыру керек. Зақымдалушыға ыстық сүт немесе шәй беріп, мойын жағын жылы киіммен қынтап, тыныштыққа қалдыру керек. Тек жатқан күйінде ғана көтеру керек.

Аммиак- мүсәтірге тән қатты иісті, түссіз газ. Т-34 с қатаяды. Сұйық аммиак органикалық қосылыстардың үлкен санын жақсы ерітеді. Тоңазытқыш машиналарының қажетті заты ретінде пайдаланылады, сондай-ақ азотты тұздарды, синил қышқылын, несеп нәрін, тыңайтқышты алуға да қолданылады.

Организмге әсері. Көзге, тыныс органдарына, орталық нерв жүйесі мен тері қабаттарына қауіпті. Аммиактың жаппай әсерінен кейін бірнеше минуттан соң әлсіздік қатты байқалады. Дене құрысады.

Есту қабілеті күрт төмендейді, өкпенің қабынуы мүмкін. Аммиакпен зақымданудың нәтижесінде жүйкенің ауытқуы мүмкін. Қабақ пен көз жанарына күш түсіп, кейде көздің көрмей қалуы мүмкін.



Зақымдалу белгілері. Тұмау, жөтел, дем алудың қиындауы, жүрек соғысының жиілеуі. Аммиактың буы сілекей бездері мен тері қабаттарын қатты тітіркендіреді. Теріні күйдіріп, қатты қызартады. Көз қарауытып, жас ағады.

Қорғаныс құралдары. К- жасыл түсті, И- қызыл түсті, КД- сұр түсті маркадағы қорапқа салынған сүзгіштік өнеркәсіптік газқағарлар.

Алғашқы дәрігерлік көмек. Аммиакпен зақымдалған адамды таза ауаға шығарып, жылы киім кигізіп, тыныштықта қалдыру керек. Он проценттік ментол мен хлороформ ерітіндісі бар жылы су буымен дем алдыру керек. Ыстық сүт ішкізу керек. Тұншыққан жағдайда оттегін жіберіп, ал дауыс қуысы бітелген кезде мойынды қынтап, тамаққа қыздырғыш қағаз басу қажет.
11. Жаңа тақырыпты бекіту 20 минут

1.Химиялық қарулардың түрлері қандай ?

2.Химиялық зақымдалудың ошақтары қандай ?

3. Химиялық жағдайды бағалаудың әдістері қандай ?

4. Тактикалық жіктелуі қандай ?

Қыздырғыш (Нагреватель) - электр тогын, сұйық немесе газ сияқты энергия тасушыны қолданып, металды қыздыруға қолданылатын құрылғы.

Хлороформ, үшхлорметан, хладон-20, СНСҚ3 - түссіз, өзіне тән ерекше иісі бар органикалық қосылыс; балқу t –63,55С, қайнау t 61,15С, тығыздығы 1,488 г/см3, суда іс жүзінде ерімейді, органикалық еріткіштермен кез келген мөлшерде араласады.

Тактика (грекше taktiks - әскерді сапқа түрғызу өнері tasso - сапқа түрғызамын, қатарластырамын) - экономикалық (мысалы, несие-қаржылық, бәсекелік), әлеуметгік және басқа саясатта алға қойылған мақсатқа жету үшін қолданылатын құралдар мен тәсілдер; іс-қимыл желісі.


12. Сабақты қорытындылау 15 минут

  • Оқушылардың білім деңгейін бағалау.

  • Келесі сабақтың тақырыбын хабарлау.

13. Үйге тапсырма беру 10 минут

1.Негізгі және қосымша әдебиеттерден алу


11 дәріс

  1. Дәрістің тақырыбы: Иондық сәулелендірумен зақымданғанда медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру.

  2. Сағат саны: 2 сағат (120 минут)

  3. Сабақ түрі: дәрістік

  4. Сабақтың мақсаты:

  • оқыту: Сәулелену дозасына байланысты сәулелік аурудың ауырлығы

  • тәрбиелік: сәулелік ауру туралы түсінік.

  • дамыту: радиация ошақтарын болдырмаудың жолдарын.

  1. Оқыту әдісі: Оқушылардан сабақ сұрау.

  2. Материалды-техникалық жабдықталуы:

  3. а) техникалық құралдар: компьютерлер, интерактивті тақта, мультимедиялық құрылғы.

  4. б) көрнекі және дидактикалық құралдар: плакат, тест тапсырмалары.

  5. в) оқыту орны: кафедра бөлмесі.

7. Әдебиеттер:

Негізгі :

  1. Левчук И.П., Третьяков Н.В. Медицина катастроф. Курс лекций.-М.,2010-248 с.

  2. Сергеев В.С «Защита населения и территории в чрезвычайных ситуациях».-М., «Академ проект», 2010

  3. Хван Т.А., Хван П.А. Основы безопасности жизнедеятельности. Учебник.-«Феникс» Ростов на-Дону. «Феникс»-2010.

  4. Кошелев А.А. «Медицина катастроф».-Санкт-Петербург. «Паритет»-2003

5. ҚР Азаматтық қорғанысын ұйымдастыру және жүргізу жөнінде нұсқаулық. Алматы. 2002.

6.Ұйымдардағы төтенше жағдайлар және Азаматтық қорғаныс бойынша сабақтарға арналған оқу құралы. Алматы. 2002.

7. Рябочкин В.М., Назаренко Г.И. Медицина катастроф. Москва. 1996.
Қосымша әдебиеттер:

1. Әбдірахманов Е. Хирургия. Алматы. «Жетіжарғы». 1997.

2. Гордиенко Е.А., Крылов А.А. Руководство по интенсивной терапии. Ленинград. Медицина. 1986.

3. Информационно-методический сборник материалов по ЧС ГО.

4. Принципы организации, структура, управление и обеспечение экстренной службы в ЧС от 21 ноября 2001 г. Казахский фармацевтический вестник.

5. Приказ «О мерах по совершенствованию скорой и неотложной медицинской помощи населению РК». Астана. 2001.

6. Постановление кабинета министров РК от 27 сентября 1994 г. №1068 «О создании службы экстренной медицинской помощи РК и в ЧС».

  1. Информационно-методический сборник материалов по Чрезвычайным ситуациям и Гражданской обороне. Ежеквартальное специализированное издание Агентства РК по чрезвычайным ситуациям.

  2. Сборник материалов для подготовки руководящего состава по вопросам Чрезвычайных ситуаций и Гражданской обороне. Агентство РК по чрезвычайным ситуациям.

  3. «Медицина катастроф», А.А.Кошелев, Санкт-Петербург, «Паритет», 2000г.

  4. «Медицина катастроф», Учебное пособие под редакцией проф. В.М.Рябочкина и Г.И.Назаренко, Москва, «ИНИ Лтд», 1996г.

  5. «Основы безопасности жизнедеятельности», под редакцией В.А.Алексеенко и И.Ю.Матасовой, Ростов-на-Дону, «Феникс», 2001г.


8. Ұйымдастыру кезеңі: 15 минут

  • Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.

  • Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

  • Сабақтың мақсаты мен міндетін хабарлау.

9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру 30 минут

  • Тест сұрақтары және ауызша сұрақ – жауап арқылы білімін тексеру



10. Жаңа сабақты түсіндіру 30 минут

Геохимиялық процесстердің нәтижесінде радиоактивті элементтер жер қыртысында көшіп жүруі, табиғи суларға түсуі, желдету процесстеріне қатысуы мүмкін.

Радиацияның табиғи көздеріне космостық сәуле жатады. Олар алынатын радиацияның табиғи көздері дозаның жартысын құрайды. Космостық сәулеге биіктіктегі жозаның жылдам өсуі тән.

Радиацияның жасанды көздеріне адамдар айтарлықтай дозаны рентгендік тексеріс кезінде алады. Тексеріс кезінде доза 0,1-0,3 бэр болуы мүмкін. Медицинаның дамуының жалпы бағдары рентгендік тексеріс санын азайтуға бағытталған. Алайда туберкулезбен ауыратын көп елдерде жаппай тексеріс қажет.

Түрлі- түсті теледидар да рентгендік сәулелердің көзі бола алады.

Теледидар - телехабар бағдарламаларындағы бейне мен дыбыстық сүйемелдеудің радио сигналдарын күшейту мен түрлендіруге арналған теле, радиоқабылдағыш теледидар түрлі түсті, ақаласықара кескінді, стационарлы және тасымалды болып ажыратылады.

Егер жыл бойында күніне 3 сағат бойы хабарды жақыннан қараса, бұл 0,03 мзв дозадағы қосымша сәулелерге алып келеді.

Радиоактивтік изотоптар жарқырағыш цифр көрсеткіштері бар сағаттарды, компастар мен басқа приборларды әзірлегенде қолданылады.

Прибор - 1) өлшеуге, өндірістік бақылауға, құрал-жабдықтарды қорғауға, машиналар мен қондырғыларды басқаруға, технол. процестерді реттеуге, есептеуге, санауға, есепке алуға арналған құрылғылардың үлкен тобының жалпы атауы.

Радиациялық қаіпті обьекті (РҚО)- ғылыми, шаруашылық немесе қорғаныс обьектісі, авариялар немесе бүлінушіліктер кезінде адамдардың, хайуанаттардың, өсімдіктердің жаппай радиациялық зақымдануға ұшырауыжәне қоршаған ортаның радиоактивті ластануы мүмкін.

Сыртқы ортаның радиоактивті зақымдау көздеріне мыналарды жатқызуға болады:



  • Уран өнеркәсібі;

  • Әртүрлі үлгідегі ядролық реаторлар;

  • Радио, химия өнеркәсібі;

  • Радиоактивті қалдықтарды өңдейтін және көметін жер;

  • Радионуклидтерді шаруашылық кешенінде пайдалану;

  • Ядролық полигондар.
1   2   3   4   5   6   7

  • Химиялық күйіктер
  • 11. Жаңа тақырыпты бекіту 20
  • 12. Сабақты қорытындылау
  • 10 дәріс Дәрістің тақырыбы
  • Сабақ түрі
  • 9. Оқушылардың өтілген тақырып бойынша білімін тексеру 30
  • 11 дәріс Дәрістің тақырыбы

  • жүктеу 0.98 Mb.